Казанда Равил Бохараевның тууына 75 яшь тулуга багышланган хәтер кичәсе узды

Г.Тукай исемендәге Әдәби музейда Татарстанның күренекле мәдәният эшлеклесе Равил Бохараевның тууына 75 ел тулуга багышланган хәтер чарасы узды.

Равил Бохараевның иҗаты татар һәм дөнья мәдәниятен тоташтыра торган күперләрнең берсе иде. Үз тормышында ул рус һәм татар телләрендә генә түгел, инглиз, хәтта венгр телләрендә дә кырыктан артык әсәр иҗат итте.

Равил Бохараев 1951 елның 18 октябрендә Казанда туа. Казан дәүләт университетында белем алып, Мәскәү дәүләт университетында теоретик кибернетика буенча аспирантура тәмамласа да, ул барыбер үзен әдәби иҗатка багышлый.

«Әтиебез Рәис Гата улы күренекле математик, теоретик кибернетикага нигез салучыларның берсе, әниебез дә математик иде. Мин математиктан бигрәк программист, ә Равил «ак карга» булып чыкты. Ул да математик буларак башлады, әмма әдәби таланты үзенекен итте һәм әдәбиятны сайлады», – дип сөйләде журналистларга язучының туганы Наил Бохараев.

90нчы елларда ул Лондонга күченә, анда 15 елга якын BBC медиакорпорациясенең рус хезмәтендә штаттагы хезмәткәр булып эшли. Шулай да аның эшчәнлегендә тәрҗемә эше аерым урын алып тора.

«Ул кайда гына булмасын, һәрвакыт бөтен җаны-тәне белән Казанга омтылды. Үз китаплары белән татар халкын тәкъдим итүен әйтте һәм беркайчан да татар булуыннан оялмады. Аның исән чагында хәзерге рус-татар әдәбиятын үстерүенә лаеклы бәя бирергә кирәк. Кайсы телдә язса да, ул үзен татар дип хис итте», – диде әдәби тәнкыйтьче, КФУның Филология һәм мәдәниятара багланышлар институты профессоры һәм «Равил Бохараев галәме» монографиясе авторы Әлфия Галимуллина.

Ул үз әсәрләрен генә тәрҗемә итеп калмады, ә Габдулла Тукай, Муса Җәлил, Сибгат Хәким поэзиясен рус һәм инглиз телләренә иң яхшы интерпретаторларның берсе булды.

Равил Бохараев һәм язучы Гадел Кутуйның улы Рөстәм Кутуй арасында кызыклы параллель барлыкка килә. Билгеле булганча, Рөстәм Кутуй татар телендә язмады.

«Алар икесе дә татар мәдәнияте вәкиле, ләкин алар арасында аермалар бар иде. Кутуй татарча яза алмады, ә Бохараевның телләргә сәләте бар иде. Ул Татарстан Язучылар берлегеннән Венгриядә командировкада булды, һәм анда торып калды – ул венгр телен өйрәнеп кенә калмады, шул телдә яза да башлады. Татар теле белән дә шулай. Мин «Идел» журналы редакторы булып эшләгәндә, ул миңа татар телендәге бер әсәрен (ул «Мәскәү мулласы» дип атала иде) бирде. Хаталар бар иде, әлбәттә. Үз иҗатының башында рус телендәге шигырьләрендә ул еш кына татар телен яхшы белмәве турында яза. Тел аңа ана сөте белән кермәгән, әмма ул аны тырышып өйрәнде. Без, Рөстәм Кутуй кебек үк, аны барыбер татар язучысы дип саныйбыз», – диде ТР Язучылар берлеге рәисе Ркаил Зәйдулла.

Татарстан турында мәдәниятләр диалогы киңлеге буларак сөйләп, Бохараев халыкара мәйданда республика образын тудырды, ә аның «Бесконечный поезд» һәм «Казанские снега» хезмәтләре 2006 елда Габдулла Тукай исемендәге Татарстан Республикасы Дәүләт премиясенә лаек булды.