Никах, мода, аш-су һәм яңа маршрутлар: Болгар турсфераны яңадан эшләтеп җибәрә

Татарстан районнарында туристлар агымы кимүен ТР Туризм буенча Дәүләт комитеты күзәтә. Проблеманы хәл итү өчен муниципалитетларда стратегик сессияләр узачак: туроператорлар эшмәкәрләр белән бергә яңа проектлар идеясен тәкъдим итәчәк. Беренче мәйданчык Болгар булды. Туризмны үстерү өчен биредә нинди яңалыклар тәкъдим иттеләр – «Татар-информ» материалында.

«Бөек Болгарга килгән кеше Идел буе Болгар заманы рухын тоярга тиеш»

«Стратегик сессияләрдән без районнарда, шул исәптән Бөек Болгарда гамәлгә ашыра алырлык яңа идеяләр һәм проектлар тууын көтәбез. Биредә, туризмны яңадан башлау өчен, биш юнәлеш буенча берничә идеядән шорт-лист төзергә телибез. Бер елдан нәтиҗә күрербез дип уйлыйм», – дип хәбәр итте «Татар-информ»га туризм буенча ТР Дәүләт комитеты рәисе Сергей Иванов.

Аның фикеренчә, Бөек Болгарда туристлар агымының кимүенә ил буенча тулаем эчке туристлар агымының кимүе, бәяләр арту, программаларның бертөрлелеге, активлыкларның җитәрлек булмавы һәм башкалар китергән.

«Хәзер без яңа аудиторияне җәлеп итү өчен катлаулы шартларда яңа идеяләр, «фишкалар» һәм тәкъдимнәр уйлап табарга тиеш», – ди Иванов.

Бөек Болгарда комплекслы тематик программалар барлыкка килергә тиеш. Әлегә мондагы турлар җирле музейга визит кебек кенә, дип саный агентлык әңгәмәдәше.

«Бу Идел Болгарына тулы бер сәяхәт булырга тиеш. Шул вакытның аш-сулары, вакыйгалары аша кеше шул заманның рухын тоярга тиеш. Болгар Татарстанга туристларны җәлеп итеп тора торган магнитларның берсе булырга тиеш», – дип өстәде ул.

Аның сүзләренчә, бүген Болгарга тәкъдим ителгән турлар бертөрле, уникаль продуктлар юк, шулай ук кешеләр музей-тыюлыкны караганнан соң анда тагын нәрсә белән шөгыльләнергә икәнен белмиләр. Шул ук вакытта Татарстанда илдә иң яхшы туристлык инфраструктураларының берсе булдырылган, аннан файдаланырга кирәк, бигрәк тә ЮНЕСКО объектлары урнашкан урыннарда.

Спас районы өчен туризмны үстерү шулай ук принципиаль мәсьәләгә әверелде. Муниципалитет башлыгы Роман Исланов сүзләренчә, бу өлкәдән салым түләүләре дәрәҗәсе 2017 елдан, Бөек Болгар торгызылганнан соң, җиде тапкырга арткан.

«Туризм бүген авыл хуҗалыгына бюджетка керемнәр дәрәҗәсе буенча якын. Гәрчә Спас районы һәрвакыт авыл хуҗалыгы районы булса да. Без Болгар музей-тыюлыгын үстерү вакытында республика җитәкчелегенең керткән өлешеннән реаль нәтиҗә күрәбез», - дип ассызыклады агентлык әңгәмәдәше.

Болгар мөселман дөньясында киң танылган һәм Ислам дөньясы илләре белән Россия арасында билгеле бер бәйләнеш ноктасына әверелә.

Туристлар агымының кимүен Исланов 2025 елда вакыйгалар җитмәве белән бәйли. Традицион тарихи реконструкцияләр үткәрелмәде, кайбер фестивальләр һәм хәтта ачык һавада «Кара пулат» операсын күрсәтү дә гамәлдән чыгарылды.

Турсфераны яңадан эшләтеп җибәрүнең мөһим адымы Бөек Болгар буенча беренче җентекле юл күрсәткече булачак. Аны стратегик сессиядә Исланов тәкъдим итте. Анда төп истәлекле урыннар, активлыклар, урнаштыру һәм җәмәгать туклануы урыннары телгә алына. Ул эшләп бетереләчәк һәм җәйге сезонга чыгарылачак.

Болгарда гаилә ялы һәм триатлон

Сессиядә Татарстан туроператорлары вәкилләре, җирле эшмәкәрләр һәм Болгарның төп туристик объектлары җитәкчеләре катнашты. Аларны өч төркемгә бүлделәр һәм биш темага фикер алышырга тәкъдим иттеләр:

• Бөек Болгарда гамәлдәге экскурсия турпродуктын модернизацияләү
• Ике көн һәм бер төнлек турпродукт эшләү
• Бөек Болгар территориясендә вакыйгалы чара булдыру
• Спас районы гастробрендын булдыру
• Туристлар өчен яңа сувенир продукциясе

Беренче команда гаилә ялына һәм табигый истәлекле урыннарга басым ясарга тәкъдим итте. Өстәвенә, акцент Татарстан халкына ясалды.

«Без Болгарны гаилә белән ял итү урыны итеп күз алдына китерергә тәкъдим итәбез. Бу юнәлештә үсешнең өч концепциясен эшләдек: табигый матурлыклар һәм байлыклар, этнография һәм тарих», – дип аңлатты Казан шәһәренең туристлык-мәгълүмат үзәге генераль директоры Любовь Ковалева.

Ике көнлек программага ул үз командасы белән беренче көнне табигый истәлекле урыннарга баруны һәм икенче көнне музей-тыюлыкны кертергә тәкъдим итте. Әмма анда балалы гаиләләргә ял итү уңайлы булсын өчен төрле активлыклар оештырырга кирәк, диде.

Болгарда балык ашлары фестивален үткәрергә тәкъдим ителде, чөнки бу урын күп кешеләрдә нәкъ менә Идел белән ассоциацияләнә.

«Вакыйгалы чараларга килгәндә, монда кабат елга белән элемтәне ассызыклыйсы килә. Бөек Болгарга триатлон уздыру урыннарының берсен күчерергә мөмкин. Мондый вакыйгалар бик күп кеше җыя», - дип өстәде Ковалева.

Шулай ук мотоспорт фестивале, җилкәнле регата, йөзү буенча ярышлар үткәрергә мөмкин, дип йомгаклады ул.

Балалар өчен квестлар һәм җирле продукция

Икенче команда, киресенчә, беренче көнне тарихи урыннар буенча экскурсияләр ясарга, ә икенче көнне күлләр, дөя фермасы һәм башка табигый истәлекле урыннарга барырга тәкъдим итте. Команда әйтүенчә, балалар аудиториясенә озын экскурсияләр тыңларга кыен.

«Туристлар агымын өлкәннәргә һәм мәктәп укучыларына бүләргә мөмкин. Балаларны классик турпродукт буенча алып бару бик катлаулы. Болгар музее балалар программаларын квест яки театральләштерелгән тамаша рәвешендә уздырырга сәләтле дип уйлыйм. Мондый эш башланган инде, һәм без аны бик хуплыйбыз», – дип сөйләде «Лидер Казан» туроператоры директоры урынбасары Венера Померанцева.

Туристларны баштан ук Идел буе Болгары атмосферасына чумдыру мөһим. Моңа интерактив элементлар юлда ук ярдәм итә ала, сәяхәтчеләр шул заман батырлары булып киенгән артистларны очрата һәм алар белән ничектер аралаша ала, дип дәвам итте ул.

Гастробрендка килгәндә, монда әллә нәрсәләр уйлап чыгарырга кирәкми, диделәр. Спас районында болай да җирле үзенчәлеккә әверелергә сәләтле бик күп уникаль продукция җитештерелә.

«Районда сыр кайнату заводы, балыкны үзенчәлекле ыслау производствосы, хәтта Болгар прәннеген ясарга әзер пекарня да эшли», – дип хәбәр итте команда лидеры.

Вакыйгалы чараларны сезоннарга бүлеп була: кышкы фестиваль – февральдә, гастрофестиваль, чәкчәк әзерләү буенча конкурс – язын, Сабантуй һәм су бәйрәме – җәй көне.

Яңа сувенир өчен Померанцева исламның бу җирләргә килүе турындагы риваятькә мөрәҗәгать итәргә тәкъдим итә. Ул өч телдә Болгар шәһәрлегендәге һәйкәлдә язылган һәм өч символны күздә тота: чалма, таяк һәм кара савыты.

Ак мәчеттә никах һәм мөселман мода күрсәтүе

Тагын бер концепция дини өлеш тирәсендә формалашкан. Лилия Бартышева биш елдан артык Болгар территориясендәге Ак мәчеттә никах оештыру белән шөгыльләнә һәм туристлык продуктын бер көннән артык бу вакыйга тирәсендә формалаштырырга мөмкин дип ышана.

«Гадәттә кешеләр монда кунаклары белән килә. Бу бер вакыйга эчендә берьюлы күп туристлар җәлеп итәргә мөмкинлек бирә. Тантанадан соң барысы да алга таба нәрсә белән шөгыльләнергә дип уйлый. Кагыйдә буларак, алар Болгарда ике көн үткәрәләр», – дип аңлатты Бартышева.

Монда шәһәрнең табигый һәм тарихи истәлекле урыннары эшкә җигелергә мөмкин. Болгар үзенең матур урыннарында этномузыка фестивале яки мода күрсәтү кебек төрле вакыйгалар оештырса, кешеләрнең игътибарын җәлеп итәчәк.

«Башка килгән беренче вариант – рәссамнар пленэры. Яисә рәссамнар монда җыелып, ачык һавада рәсем ясый. Монда матур урыннар күп. Тагын бер идея – милли костюмнар белән мода күрсәтү», - дип билгеләде ул.

Җирле кеше буларак, гастрономия бренды итеп ул мичтә пешерелгән сарык аягын ясарга тәкъдим итә. Аның сүзләренчә, бу Спас районында кунаклар өчен махсус әзерләнә торган ризык, шул ук вакытта ул бик тәмле һәм туклыклы.

«Без сувенир турында озак уйладык. Болгарда Рабига исемле кыз турында риваять бар. Әтисе Рабигагә сөйгәненә кияүгә чыгарга рөхсәт итми, шуңа күрә ул аккошка әверелеп, очып киткән дип сөйлиләр. Әле бер гасыр чамасы элек кыз аккошка әверелгән күлгә хатын–кызлар килеп, юкә ботакларыннан мунчала ясаганнар. Бу безнең яңа бренд булырга мөмкин», - дип йомгаклады Бартышева.

«Безгә бүген легендалар җитми»

Бу стратегик сессия зур циклда беренче булды. Киләчәктә мондый җыелышлар Алабуга, Биләр, Чистай һәм Зөядә узачак.

«Без хәзер юл башында икәнебезне аңлыйбыз. Бүген бик күп кызыклы яңа идеяләр яңгырады. Музей-тыюлыкта экскурсияләрнең интерактивлыгын һәм иммерсивлыгын арттыру буенча инициативаларны аеруча билгеләп үтәм. Бу мини-спектакльгә әверелергә тиеш. Бүген безгә легендалар җитми», – дип нәтиҗә ясады Сергей Иванов.

Спас районында күпсанлы кунакларны кабул итәргә һәм ашатырга өйрәнделәр инде. Әмма нәкъ менә монда әзерләнәчәк ризыкны уйлап табарга кирәк. Идеалда аны чәкчәк кебек үзең белән җиңел генә алып китеп тә булырга тиеш, диде ул.

«Без кабат килү өчен кызыклы булган гаилә программаларына ихтыяҗ күрәбез. Моның турында уйларга кирәк. Никах линиясе шулай ук бик кызыклы, сыйфатлы һәм дөрес продукт ясарга мөмкин. Ул республика чикләрендә генә түгел, бөтен Россиягә һәм хәтта башка илләргә дә киң сатылырга мөмкин», – дип йомгаклады Иванов.

«Татар-информ», Арсений Кәримов