Махсус операция зонасына беренче тапкыр 15 яшендә бара: Татарстан егете Донбасска булыша
Махсус хәрби операция башлануга нәкъ дүрт ел. Бу вакыт эчендә илнең һәм аның гражданнарының тормышы тамырдан үзгәрде. Бу еллар дәвамында «Татар-информ» махсус хәрби операция Геройлары һәм аларга тылда ярдәм итүчеләр турында сөйли. Бүген без Данила Мусин турында сөйлибез. Ул беренче тапкыр махсус хәрби операция зонасына гуманитар йөк белән 15 яшендә барган.
Даниланың әтисе һәм зур абыйсы – Донбассны саклаучылар
Татарстанның Биектау районыннан Данила Мусин 17 яшендә сугыш хәрәкәтләре зонасына унбиш тапкырдан артык барып кайткан, алты яшеннән гуманитар ярдәм җыярга булыша, башка балаларны хәрби әзерлек нигезләренә һәм беренче ярдәмгә өйрәтә, «ВОИН» үзәгенең югары билгесе – «Курсант–гвардеец» билгесенә ия.
Мусиннарда патриотлык ул гаиләдән килә. Даниланың әтисе Сергей Мусин 2014 елдан Донбассны яклый һәм тыныч халыкка ярдәм итә, ә Даниланың олы абыйсы Никита 18 яшендә әтисе артыннан Донбасска ополченнарга ярдәм итәргә китә. Хәзер аңа 29 яшь, ул бай хәрби тәҗрибәгә ия – ул легендар «Труба» операциясендә катнашкан, Волноваха, Мариуполь һәм башка күп кенә торак пунктларны азат иткән.
«2014 елда күпләр Донбасста ниләр барганын аңламады. Без гаиләм белән гуманитар ярдәм җыя башладык, ә аннары әти ополченецларга ярдәм итәргә барырга булды. Ул чагында миңа унсигез яшь иде, мин дә киттем. Ул елларда мин сугыш хәрәкәтләрендә катнаштым дип әйтә алмыйм, - командование теләмәде, алар яшьләрне сакларга тырыштылар», - дип сөйли Никита.
Малайларның әнисе Елена Мусина улының сугыш хәрәкәтләре барган җиргә бару карарын авыр кабул итте, ләкин аның сайлау мөмкинлеге булмады – ире һәм өлкән улы үзләренең ныклы карарын кабул иттеләр.
«Гомумән алганда, без анда бер елга якын булдык. 2016 елдан 2022 елга кадәр тынлык булды, без өйгә кайттык. Махсус хәрби операция башлангач, без шунда ук иреклеләр белән кайттык. Ул вакытка вәзгыять тамырдан үзгәрде. 2014 елда ополчениенең бишенче өлеше хәрби тәҗрибәгә ия булган – кайчандыр кайдадыр сугышканнар. Калганнары – шахтерлар, гади эшчеләр, алар беркайчан да кулларында автомат тотмаганнар, аларны барысына да өйрәтергә кирәк булган. 2022 елда инде хәрби тәҗрибәле егетләр күбрәк булды. Кызганыч, безнең командадан 2014 елдан бик азлар гына исән калды», – дип сөйләде Никита Мусин.
«Мине курку биләп алды, без ут астына эләктек»
2014 елда, әтисе һәм олы абыйсы алгы сызыкта булганда, алты яшьлек Данила әнисе һәм районның битараф булмаган халкы җыйган гуманитар ярдәмне төрергә булышкан, Казан епархиясе һәм иҗтимагый оешмалар ярдәм иткән.
«Мин сугышның бөтен коточкычлыгын аз аңлый идем, бары ярдәм иттем. Минем өчен болар барысы да уен уйнагандай булды. Соңыннан мин җирле халыкның ничек газапланганын аңладым, алар ашамый да, сулары да юк, – анда карабодай төргәге мең сум тора иде, барысы да шулкадәр начар булды», – дип сөйли Данила.
Даниланың махсус хәрби операция зонасына беренче сәфәре 2023 елда була, юлда аңа 15 яшь тула.
«Без әни белән Донбасска барырга, гуманитарканы әтигә һәм абыйга илтергә булдык. Ул беренче сәфәрдә хисләр бик күп булды. Мин анда барганда, гомумән, нәрсә булачагы турында уйламадым. Анда мине курку биләп алды, без тыныч зонада булганда ут астына эләктек. Ул вакытта әти белән Данила Авдеевка янында басып торалар иде, бу «Труба» операциясенә кадәр генә иде», – дип искә ала Данила.
Данила Никитаны Донецкны күрсәтергә күндерә.
«Без бардык һәм ут астына эләктек. Аллага шөкер, исән-сау киттеләр, хәтта машиналарга да зыян килмәде. Ул вакытта рсзо һәм гаубицадан аттылар, стадионга төбәделәр, ә без янәшә идек», - дип искә ала Никита.
Шул ук сәфәрдә Данила тагын бер тапкыр атыш шаһиты булды.
«Мин тыныч кына чәй эчеп әбидә утыра идем, торт ашап – туган көнемне бәйрәм итә идем. Кинәт гөрселдәгән тавыш ишетелде. Соңрак без моның HIMARS булуын белдек. Ул Макеевкадагы зур булмаган сәүдә үзәген җимерә, ул вакытта кыз һәлак була. Әбинең өендә элмәкләр белән бергә тәрәзәләр очып чыкты. Шартлау бик каты булды, мин курыктым, ә әби чәй эчүен дәвам итте. 2014 елдан бу шартлаулар аның өчен гадәти хәл», – ди яшүсмер.
«Донбасста безнең ике әби яши, күченергә теләмиләр – кешеләр барысына да күнегә»
Сөйләшү вакытында Донбасста Мусиннарның ике әбисе яшәве ачыкланды.
«Әти ягыннан әби тумышы белән Казаннан, ул совет чорында ук Донбасска күчеп килгән. Икенче әби белән абый да шунда яши. Күченергә теләмиләр – кешеләр барысына да күнегә, хәтта даими бомбага тотуларга да. Аларга анда нормаль. Ләкин без алар аркасында гына ярдәм итә башламадык. Гади халыкка начар булганда, моңа тыныч кына карап утыру мөмкин түгел. Минем хатыным Волновахадан, без бу шәһәрне штурмладык, шәһәргә керүчеләрнең беренчеләре булдык. Минем хатыным 17 яшендә үк сугышның нәрсә икәнен күрде. Мөгаен, балалар өчен бу иң куркынычыдыр», – дип сөйли Никита.
Гаҗәп хәл, әмма хатыны белән ул Казанда танышкан – язмыш аларны менә шулай кызык очраштырган. Шулай ук кайчандыр Никита белән Даниланың әти-әниләрен дә очраштырган. Аларның әтиләре Казанда туган, Севастопольдә хәрби-диңгез училищесында укыган. Анда ике елга якын хезмәт итә, аннары Донецкка күчә, анда шахта саклавында эшли.
«Шунда ук ул әнисе белән танышты, ул Донецкта туган. Никита тугач, алар Казанга күчтеләр, аннары инде мин дә бар идем. хәзер әти өйдә, яраланганнан соң ялда. Аңа инде 55 яшь, без аны туктарга, фронтка кайтмаска күндерәбез. Ул Раифа махсус училищесында тәрбияләнүчеләрне өйрәтә, аларга бик кирәк булган үз тәҗрибәсен тапшыра, чөнки бу егетләрнең яртысы махсус хәрби операциягә китә», – дип аңлатты Данила.
«Балаларга дөньяда ниләр барганын сөйләү мөһим, - моны һәр ата-ана да аңлата алмый»
«Махсус операциягә беренче сәфәрдән соң мин тагын да активрак ярдәм итәргә кирәклеген аңладым, һәм, өйгә кайткач, үземнең «Донбасс оборонасы отряды» гуманитар фондымны булдырдым. Без инде 15тән артык сәфәр кылдык. Сәфәрләрне мин ялларга яки каникулларга планлаштыра идем. Көллияткә кергәч, тагын да җиңеләйде, чөнки миңа ректор, укытучылар ярдәм итә башлады. Барысы да минем гуманитар фонд тормышында актив катнаша башлады», - дип сөйли ул.
Данила билгеләп үткәнчә, элек үзе укыган мәктәп директоры Татьяна Петрова зур өлеш кертә.
«Дәрвишләр бистәсендәге 101нче мәктәп базасында көчле гуманитар хәрәкәт җәелдерелде. Алар маскировка ятьмәләре үреп, гуманитарка җыеп кына калмыйлар, безнең сугышчылар өчен чәкчәк җитештерү цехы да оештырганнар. Бер сәфәремдә мин ул чәкчәкне татып карадым – мондыйны беркайда да ашаганым юк иде, бик тәмле!» – диде Данила.
Фондның төп нигезе – дүрт кеше. Алар сугышчылар һәм тыныч халык өчен гуманитар йөкләр җыялар.
«Бу минем якын кешеләрем, иптәшләр. Аларның берсенә тиздән унсигез яшь тула, һәм ул безнең белән Донбасска барачак. Без инструктаж уздырдык, аны теләсә нинди ситуациягә әзерлибез. Ул күптән безнең белән сорады, ләкин Никита өчен үзе белән балигъ булмаганнарны алу куркынычы зур», – ди Данила.
Фондның зур эш катламы - «Батырлык дәресләре» үткәрү.
«Балаларга хәзер дөньяда ниләр барганын сөйләү һәм аңлату мөһим. Моны һәр ата-ана да аңлата алмый, чөнки сугыш барысына да кагылмады. Без Татарстан буенча балалар һәм яшьләрне әзерләү белән шөгыльләнәбез, Марий Элда балалар өчен дәресләр үткәрергә туры килде. Моның өчен миңа хәтта Александр Невский медален дә тапшырдылар», – дип билгеләде ул.
«Без казаклар – бәлки, геннар безнең нәрсә белән шөгыльләнүебезгә йогынты ясагандыр»
Даниланың инде өч медале бар – тагын икесе Биектау районы ветераннарыннан һәм «Россия казаклыгы»ннан.
«Без казаклар – бәлки, геннар безнең боларның барысы белән шөгыльләнүебезгә йогынты ясагандыр. Казаклар безгә бик ярдәм итәләр, алар мине күп нәрсәгә өйрәттеләр. Моннан тыш, мин хәрби хәрәкәтләрнең тәҗрибәле ветераннары эшли торган «ВОИН» үзәгендә белем алдым. Бу белемнәр миңа гуманитар сәфәрләрдә дә бик ярдәм итте. Ләкин иң күп белем һәм күнекмәләрне миңа абый бирде. Без теләсә кайсы ситуациядә бердәм, синхрон эшләү өчен сүзсез эшләргә өйрәндек. Гомумән, без аның белән һәрвакыт бер юнәлештә барабыз, бер–беребез артыннан барабыз: ул бара – мин аның артыннан төгәл барам», - ди Данила.
Бүген Данила яшүсмерләрне тактик медицинага өйрәтә.
«Мин күп җирләрдә укыдым, хәзер үз белгәннәремне балаларга тапшырам. Бу белемнәр хәрби хәрәкәтләр зонасында гына түгел, тыныч территориядә дә кирәк булырга мөмкин. Берәр нәрсә булса, үзеңә генә түгел, якыннарыңа да, әйләнә-тирәдәгеләргә дә ярдәм итү мөһим», - ди егет.
Махсус операция зонасына баруларда Данила медик ролен үти, бу аны команданың алыштыргысыз өлеше итә. Шушы көннәрдә ул чираттагы сәфәргә җыена, юлда аңа 18 яшь тула.
«Без абый белән миллион сумнан артык йөк белән ике машина алып барачакбыз. Боларның барысын да без берничә ай эчендә җыйдык. Безгә волонтерлык оешмалары ярдәм итә. Халкыбыз шулкадәр бердәм. Битараф булмаганнарның күп булуы аркасында безнең сугышчыларның тормышын саклап калу һәм Донбассның тыныч халкына ярдәм итү өчен барлык кирәкле әйберләрне сатып алырга мөмкин», – дип сөйләде ул.
Мусиннарның гаилә архивыннан фотосурәтләр
Чыганак: «Татар-информ», Елена Фенина