«Ир-ат салют тартмасын төзәтмәкче булды – салютның берсе аның күзенә атты»

Тәрәзә, чыршыларны гирляндалар белән бизәргә яратабыз, ләкин куркынычсызлык кагыйдәләрен дә истә тотарга кирәк. Гирлянданы ничек кулланырга, салют аттырып, хастаханәгә эләкмәс өчен нәрсә эшләргә – бу хакта Гадәттән тыш хәлләр министрлыгы вәкилләре сөйләде. Салютларны штрафсыз кайда аттырырга мөмкин һәм кагыйдәләрне бозган өчен күпме түләргә туры килер? Бу хакта – «Татар-информ» материалында.

«Янгыннар кимегән, һәлак булучылар арткан»

Яңа ел каникуллары – ил халкы өчен зарыгып көткән вакыт. Кызганыч, янгын куркынычсызлыгы кагыйдәләрен сакламау аркасында бәйрәмнәрдә ел саен фаҗигаләр дә булып тора. Пиротехника, гирляндалар һәм башка Яңа ел атрибутлары кайчак янгыннарга һәм җитди имгәнүләргә сәбәпче була. Шуңа күрә Гадәттән тыш хәлләр министрлыгы вәкилләре (МЧС) бу чорда эшне ел саен көчәйтә.

Яңа ел бәйрәмнәрен ничек итеп куркынычсыз уздыру турында «Татар-информ»да матбугат очрашуында Россия Гадәттән тыш хәлләр министрлыгының Татарстан Республикасы буенча Баш идарәсе җитәкчесе урынбасары Максим Трущин сөйләде.

«2025 елның декабрь азагы мәгълүматлары буенча, республика территориясендә 3655 янгын чыккан. Бу 2024 ел белән чагыштырганда 11 процентка азрак. Янгыннарда 122 кешенең гомере өзелде. 2024 елның шул ук чорында мондый хәлләр 15 очракка азрак иде. Янгыннарда төрле дәрәҗәдәге имгәнү алучылар саны 167 кеше тәшкил итте, бу, 2024 ел белән чагыштырганда, 27 очракка азрак», – дип саннарны китерде ул.

Шул ук вакытта Яңа ел көннәрендә янгыннар саны ел саен арта бара. Гади көннәр белән чагыштырганда, алар 20 процентка күбрәк, ә имгәнүчеләр саны ике тапкырга артыграк, дип өстәде Максим Трущин.

«2024 елдагы Яңа ел каникулларында республикада 89 янгын теркәлде, аларда бер кеше һәлак булды һәм биш кеше төрле җәрәхәтләр алды. Бу чордагы янгыннарның төп сәбәбе – электр җиһазларын техник эксплуатацияләү кагыйдәләрен бозу. Барлык очракларның 30 проценты нәкъ менә шуңа туры килә. Тагын 30 проценты ут белән саксыз эш итү аркасында, ә 23 проценты – җылыту мичләре һәм морҗаларның төзек булмавы сәбәпле килеп чыккан», – дип мәгълүмат бирде РТ буенча Гадәттән тыш хәлләр министрлыгының Татарстан Республикасы буенча Баш идарәсе җитәкчесе урынбасары.

25 декабрьдән махсус янгынга каршы режим гамәлгә керде

Татарстанда Яңа ел бәйрәмнәре чорында Гадәттән тыш хәлләр министрлыгы хезмәткәрләре көчәйтелгән режимда эшли.

«Яңа ел һәм Раштуа чараларында янгын куркынычсызлыгын тәэмин итү – Россия Гадәттән тыш хәлләр министрлыгы вәкилләренең өстенлекле бурычларының берсе. Шуңа бәйле рәвештә, Баш идарә һәм республика Гадәттән тыш хәлләр министрлыгы көчләре 2025 елның 30 декабреннән 2026 елның 12 гыйнварына кадәр көчәйтелгән хезмәт итү режимына күчә», – дип сөйләде Максим Трущин.

Бу чорда җитәкчеләрнең тәүлек буе дежур торуы һәм хәрби исәпләрне көчәйтү каралган. Эшкә ике меңнән артык хезмәткәр һәм меңнән артык техника җәлеп ителәчәк.

«Россия Гадәттән тыш хәлләр министрлыгы вәкилләренең Татарстан Республикасы буенча Баш идарәсе башлангычы белән Татарстан Республикасы Министрлар Кабинеты 2025 елның 25 декабреннән 2026 елның 11 гыйнварына кадәр республика территориясендә махсус янгынга каршы режим кертү турында карар чыгарды. Документта пиротехника эшләнмәләрен куллану буенча чикләүләр һәм янгыннарны кисәтүгә юнәлтелгән чаралар каралган», – дип белдерде ул.

Аның аңлатуынча, карар буенча пиротехниканы сәнгать объектларыннан, транспорт инфраструктурасыннан, ягулык-энергетика комплексы чикләреннән 500 метрдан да якынрак кулланырга ярамый. Шулай ук торак-коммуналь хуҗалык, авыл хуҗалыгы объектларыннан, кешеләр күп җыела торган урыннардан һәм юллардан 30 метр ара калдырырга кирәк.

Салютлар өчен мәйданчыклар һәм бәйрәм объектларын тикшерү

«Шулай ук барлык муниципаль берәмлекләрдә пиротехника куллану өчен махсус мәйданчыклар булдыру тәкъдим ителде. 2025 елның декабрь азагына булган мәгълүматларга караганда, 41 муниципаль берәмлектә гражданнар салют аттыра алсын өчен 880нән артык җайлаштырылган мәйданчык әзерләнгән, – дип билгеләп үтте ул.

• Казанда мондый мәйданчыклар Түбән Заречье дамбасында, Гаврилов урамындагы «Мәйдан» су суыту станциясе районында, Тынычлык бистәсендәге Каенлыкта (Березовая роща), шулай ук Нәҗип Җиһанов һәм Пётр Полушкин урамнары арасындагы атчабыш мәйданы территориясендә урнашкан.

Гадәттәгечә, пиротехника сатучылар белән дә аерым эш алып барылачак.

«Бүгенге көндә пиротехника эшләнмәләрен сатучы 104 объект исәпкә алынган. Барлык объектлар буенча да профилактика чаралары һәм эшмәкәрләр белән пиротехниканы сату һәм саклау кагыйдәләре буенча аңлату эшләре планлаштырылган», — дип белдерде Максим Трущин.

Гадәттән тыш хәлләр министрлыгы инспекторлары шулай ук пиротехниканы рөхсәтсез сату урыннары буенча рейдлар үткәрәчәк. Петарда һәм салютларны моның өчен каралмаган урыннарда сату аларның дымлануына һәм бозылуына китерә ала, ә бу, үз чиратында, имгәнүләр һәм янгыннар сәбәпчесе булырга мөмкин.

Гадәттән тыш хәлләр министрлыгында Яңа ел чаралары үткәреләчәк 1263 объект һәм Раштуа бәйрәмнәре узачак 192 объект исәпкә алынган.

«Яңа ел чараларына әзерлек вакытында бу объектларда профилактика чаралары үткәрелә. Эвакуация юлларының торышына, янгын автоматикасы һәм кешеләргә хәбәр итү системаларының төзеклегенә, янгынга каршы су белән тәэмин итүнең барлыгына аерым игътибар бирелә. Шулай ук объектларда янгын чыккан очракта кешеләрне эвакуацияләү буенча гамәли күнегүләр уздырыла», – дип өстәде Баш идарә җитәкчесе урынбасары.

Җәза 20 мең сумга кадәр, юридик затлар өчен – 800 мең сумга кадәр

Янгынга каршы махсус режим вакытында янгын куркынычсызлыгы кагыйдәләрен бозган өчен штрафлар ике тапкырга арта. Физик затлар өчен җәза 20 мең сумга кадәр җитәргә мөмкин, ә юридик затлар өчен – 800 мең сумга кадәр.

Трущин пиротехника эшләнмәләрен сайлау һәм куллану буенча киңәшләрен дә бирде:

• Пиротехниканы махсуслаштырылган кибетләрдән генә сатып алыгыз;
• Сатучыдан товарга сертификат сорагыз;
• Яраклылык срогына, шулай ук инструкциянең барлыгына, төргәкнең бөтенлегенә игътибар итегез – ул дымлы яки имгәнгән булырга тиеш түгел.

«Фейерверкларны коры җирдә, үз төргәгендә саклагыз. Көнкүреш максатларында кулланыла торган пиротехника эшләнмәләре җылыту җиһазларыннан ярты метрдан да якын булмаган арада сакланырга тиеш. Пиротехникага турыдан-туры кояш нурлары һәм явым-төшем төшермәскә кирәк. Аларны кесәдә йөртмәгез, автомобильдә ташып йөрмәгез», – дип киңәш итте РТ буенча Гадәттән тыш хәлләр министрлыгы Баш идарәсе җитәкчесе урынбасары.

Янгын сүндерүчеләр пиротехниканы бина эчендә куллану катгый тыелуын искә төшерә. Шулай ук тәрәзәдән яки балконнан салют һәм петардалар аттырырга ярамый. Бу бенгаль утларына да кагыла – алардан чыккан очкын ут чыгуга сәбәп булырга мөмкин, дип билгеләп үтте Трущин.

«Ир-ат салют тартмасын төзәтмәкче булды – салютның берсе аның күзенә атты»

«Пиротехника куллану өчен куркыныч зоналар радиусын исәпкә алып, тигез мәйданчык сайларга кирәк. Шулай ук тартма авып китмәсен өчен, аны өчтән ике өлешенә кадәр кар белән күмеп кую һәм куркынычсыз арага китү тәкъдим ителә. Иң мөһиме – инструкцияне исәптә тоту», – дип ассызыклады ул.

Максим Трущин 2024 елның Яңа ел көннәрендә пиротехника аркасында өч кешенең зыян күрүен искә төшерде.

«2024 елның 29 декабрендә бер ир-ат үзенең дачасында салют аттырырга була, әмма аны яхшылап ныгытып куймый. Пиротехника кыйшая, һәм ул төрле якка ата, шул исәптән дача йорты ягына да ата башлый. Янгынны булдырмас өчен, ир-ат салют тартмасын төзәтмәкче була, шул вакыт салютларның берсе аның күзенә ата», – дип мисал китерде ул.

31 декабрьдә 50 яшьлек хатын-кыз, тартманы кулында тотып, салют аттырырга була – эшләнмә шартлый һәм хатынның ике кулы да имгәнә. 13 яшьлек баланың корсагы җәрәхәтләнә: узып баручылар салют аттыра һәм салют очкыны балага тия.

«Ел саен без гражданнарның пиротехникадан имгәнү очракларын теркәп барабыз. Шуңа бәйле рәвештә, барыгызны да пиротехниканы кулланганда саклык чараларын исәптә тотарга чакырам», – дип өстәде Россия Гадәттән тыш хәлләр министрлыгының Татарстан Республикасы буенча Баш идарәсе җитәкчесе урынбасары.

Гирляндалар кулланганда да куркынычсызлык кагыйдәләрен онытырга ярамый. Бүген алар белән тәрәзәләрне, чыршыларны һәм йортларның тышкы ягын еш бизиләр.

«Яңа ел чыршысы тотрыклы нигезгә урнаштырылырга һәм эвакуация юлларын, бинадан чыгу урыннарын капларга тиеш түгел. Чыршы ботаклары тиз янучан материаллардан ясалган диварлардан һәм түшәмнән ким дигәндә бер метр ераклыкта булырга тиеш. Чыршыны бизи торган электр гирляндалары заводта ясалган булырга һәм аларның тиешле сертификаты булырга тиеш. Изоляциясе бозылган һәм үткәргечләре ачылган гирляндаларны куллану тыела», – дип өстәде ул.

Әгәр гирлянданың төзек булмавын (мәсәлән, кызуын яки очкынлануын) сизсәгез, аны шунда ук сүндерегез һәм төзәткәнче кулланмагыз. Гирлянданы төнгә яки үзегез өйдә булмаганда кабызылган килеш калдырмагыз – янгын хәтта кечкенә очкыннан да санаулы секундлар эчендә башланырга мөмкин.

Елена Фенина, «Татар-информ»