Фәрит Мөхәммәтшин «Җәлил укулары»нда: Муса Җәлил – халкыбыз өчен үрнәк һәм яшәү рәвеше
Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия театрында Муса Җәлилнең туган көне уңаеннан оештырылган VIII халыкара «Җәлил укулары» әдәби бәйгесе гала-концертында Татарстан Дәүләт Советы Рәисе Фәрит Мөхәммәтшин катнашты. Ул залда җыелган халыкка мөрәҗәгать итеп, бу көннең мөһимлеген ассызыклады. «Язучы, шагыйрь Муса Җәлилнең туган көнен менә шулай бик матур итеп, җыелып үткәрәбез», – диде ул. Аның сүзләренчә, шагыйрьне искә алу чаралары республикада зур күтәренкелек белән уза. Бу тантана халкыбызның үз каһарманына булган олы хөрмәтен һәм мәхәббәтен тагын бер кат исбатлый.
Парламент башлыгы чыгышында республика җитәкчелегенең сәламен җиткерде. «Мин барыгызны да Татарстан Республикасы җитәкчелеге, республикабыз Рәисе Рөстәм Миңнеханов, Дәүләт Советы депутатлары һәм республикабыз хөкүмәте исеменнән сәламлим», – дип белдерде ул. Ул бу юбилей уңаеннан бик күп котлаулар килүен дә искәртте.
Фәрит Мөхәммәтшин Муса Җәлилнең халык хәтерендә мәңгелек икәнен билгеләп үтте. «Ихлас күңелдән әйтәм: халык хәтерендә бу күренекле шәхес исән, ул яши, безне куандыра һәм халкыбыз өчен үрнәк, яшәү рәвеше булып тора», – диде ул. Аның фикеренчә, Җәлилнең язмышы һәм иҗаты һәркем өчен рухи маяк булып хезмәт итәргә тиеш. Шагыйрьнең исеме бүгенге көндә дә яшь буынны патриотизм рухында тәрбияләүдә төп нигезләрнең берсе булып кала бирә, дип билгеләп үтте ул.
Чараның иң дулкынландыргыч мизгелләренең берсе залда шагыйрьнең кызы булуын игълан итү иде. «Залда Муса Җәлилнең кызы – Чулпан Муса кызының булуын әйтү дөрес булыр. Әйдәгез, аны сәламлик!» – диде Фәрит Мөхәммәтшин. Бу сүзләрдән соң залда озакка сузылган алкышлар яңгырады. Ул Чулпан Җәлилованың чарада катнашуын зур мәртәбә дип атады һәм аның әтисе истәлеген саклаудагы ролен югары бәяләде.
Оештыру эшләренә тукталып, парламент спикеры барлык катнашучыларга рәхмәт әйтте. «Мин бу очрашуны оештыручыларга һәм дәүләт хакимияте органнары, Бөтендөнья татар конгрессы, Мәдәният министрлыгы, Мәгариф министрлыгы тарафыннан башкарылган зур эшкә рәхмәт әйтәсе килә», – диде Фәрит Мөхәммәтшин. Ул мондый очрашуларның җәмгыятьне берләштерүдәге ролен билгеләп үтте.
Фәрит Мөхәммәтшин Муса Җәлилне чын татар шәхесе итеп тасвирлады. «Бу кешенең хезмәте, тормыш юлы – ул безгә үрнәк булып тора. Менә нинди булырга тиеш кеше – патриот, чын татар», – диде ул. Шагыйрьнең үз теленә һәм тамырларына тугрылыгына басым ясалды. «Ул телен дә саклаган, гореф-гадәтләрен дә саклаган. Русча да яхшы белгән, иҗат иткән, безгә бөек тарих язып калдырган», – дип белдерде ул. Бу сыйфатлар Җәлилне төрле милләт вәкилләре өчен үрнәк итеп куя.
Спикер шагыйрьнең тормыш юлы бик катлаулы булуын, әмма аның бөеклеге нәкъ менә сугыш кырларында һәм тоткынлыктагы рух ныклыгында ачылуын билгеләп үтте.
«Моабит дәфтәрләре» – бүгенге көндә безнең өчен иң кыйммәтле тормыш дәреслеге булып санала, дип белдерде Фәрит Мөхәммәтшин. Шагыйрь хәтта үлем камерасында да үз вазыйфасын үтәгән, каләмен корал итеп кулланып, фашизмга каршы көрәшкән. Аның кулъязмалары безнең өчен изге ядкарь, аларны саклау — һәр татарстанлының бурычы. Бу иҗат мирасы телне, гореф-гадәтләрне һәм халыкара дуслыкны ныгытуда зур роль уйный, чөнки Җәлил әсәрләре дөньяның бик күп телләренә тәрҗемә ителгән һәм халыкара танылу алган.
Бүгенге көндә «Җәлил укулары» конкурсы чын мәгънәсендә глобаль масштабларга чыкты. Быелгы бәйгегә Россиянең 39 төбәгеннән һәм чит илләрдән 40 меңнән артык гариза килүе – бу рекордлы күрсәткеч. Катнашучыларның яше 4 яшьтән алып 88 яшькә кадәр булуы халык мәхәббәтенең чиксезлеген күрсәтә. Фәрит Мөхәммәтшин билгеләп үткәнчә, шагыйрьнең шигырьләре бүген дөньяның 26 телендә яңгырый, бу исә Җәлил иҗатының дөньякүләм әһәмияткә ия булуының иң көчле һәм бәхәссез дәлиле булып тора.
«Ихласлык, тырышлык белән тупланган шушы мирас бүген дөньядагы меңнәрчә кешене берләштерә. Меңнәрчә кешене! Халыкара «Җәлил укулары» моңа ачык мисал», – диде Дәүләт Советы Рәисе.
Республикада шагыйрь юбилеена багышланган чараларның киң колач алуы да игътибардан читтә калмаган. Мәктәпләрдәге әдәби укулардан алып, спорт турнирларына кадәр – боларның барысы да патриотик тәрбиянең бер өлеше. Мөхәммәтшин шулай ук экраннарга чыккан «Кара урман» фильмын да искә алды, ул тамашачыга шагыйрьнең ачы язмышын тирәнрәк аңларга ярдәм итә. Мондый проектлар яшь буын күңелендә батыр шагыйрьнең иҗатын мәңгелеккә калдыру өчен бик мөһим, дип саный Дәүләт Советы Рәисе.
Ул үзенең мисалында һәркемгә туган телен өйрәнергә омтылырга кирәклеген әйтте. «Бездә 175 милләт вәкиле тату яши. Без рус телен дә яхшы беләбез, чит илләргә барганда инглиз телендә дә аралашабыз, әмма үз телебез – иң кадерлесе. Бу – татар халкының тырышлыгы һәм заман белән бергә баруының билгесе», – диде ул. Спикер катнашучыларга патриотик рухтагы хезмәтләре өчен чын күңелдән рәхмәт белдерде.
Россия Президенты Владимир Путин тарафыннан расланган илкүләм сәясәт стратегиясе турында сөйләгәндә, Фәрит Мөхәммәтшин бердәмлекнең мөһимлеген билгеләп үтте. «Күптөрлелектә – бердәмлек принцибы ил үсешенең нигезе булып тора. Халыклар арасындагы үзара аңлашу һәм хөрмәт ителгән телләр, йолалар – безнең төп байлыгыбыз. «Җәлил укулары» кебек чаралар бу бердәмлекне тагын да ныгыта, халыклар арасындагы мәдәни бәйләнешләрне ныгытучы җанлы традициягә әверелә», – диде ул.
Чыгышының ахырында парламент спикеры бүгенге геройларны да искә алды. Татарстанда игълан ителгән Хәрби һәм хезмәт даны елында Муса Җәлилнең лаеклы нәсел дәвамчылары – махсус хәрби операция зонасында хезмәт итүчеләр турында горурлык белән сөйләргә нигез бар, ди ул.
Фәрит Мөхәммәтшин шагыйрьнең «Янып калсын гомерем маяк булып...» дигән шигъри юлларын китереп, Җәлилнең тормышы киләсе буыннар өчен һәрвакыт маяк булып калачагын әйтте. «Яшьләребезне дуслыкка, татулыкка, бердәмлеккә тәрбияләсәк – безнең киләчәк тә бүгенге кебек уңышлы булыр», – диде ул. Парламент спикеры барлык катнашучыларга сәламәтлек һәм уңышлар теләде.