https://tatar-inform.tatar https://tatar-inform.tatar/news/nurlatta-berence-bul-isemendage-raionkulam-iat-festivale-uzdy-5922409 https://tatar-inform.tatar/news/nurlatta-berence-bul-isemendage-raionkulam-iat-festivale-uzdy-5922409 Sun, 19 Apr 26 20:49:00 +0300 message <p>Оештыручылар Нурлаттагы «Грани» мәдәни-күңел ачу үзәгендә узган инвалидлыгы булган һәм сәламәтлек мөмкинлекләре чикләнгән кешеләр арасында мондый форматтагы тәүге чараны кешенең беренче тапкыр галәмгә очышына 65 ел тулуга багышлап үткәрергә булган. Бу хакта «Нурлат-информ» хәбәр итә.</p> <p>Һәм юкка түгел – Юрий Гагарин кешелек дөньясына йолдызларга юл ачкан кебек, фестиваль катнашучылары да җирдә чын талант һәм ихтыяр көче өчен киртәләр булмавын исбатладылар.</p> <p>Фестивальгә 4 номинация буенча барлыгы 50 гариза кергән, катнашучылар исә – төрле яшьтәге нурлатлылар. Бу көнне сәхнәгә чыгучылар арасында балалар бакчаларына йөрүче сабыйлар да, мәктәп укучылары да, хәтта өлкән буын вәкилләре дә бар иде. Конкурсантларның декоратив-гамәли сәнгать эшләнмәләре һәм рәсемнәре үзәкнең фойесында әзерләнгән күргәзмәдә тәкъдим ителсә, төп сәхнәдә алар вокал, хореография һәм сәнгатьле сүз буенча осталыкта ярышты.</p> <p>Биредә үк һәр номинация буенча җиңүчеләрне дә билгеләп үттеләр. Болар – <strong>Агата Сатдарова </strong>(»Декоратив-гамәли сәнгать», 3 нче мәктәп), <strong>Николай Савельев</strong> (»Сәнгатьле сүз», интернат-мәктәп), <strong>Тимур Генджаев </strong>(»Вокал», интернат-мәктәп) һәм «Биюче тамчылар» төркеме («Хореография», интернат-мәктәп).</p> <p>Хәер, оештыручылар фестивальне һич кенә дә җиңүчеләрне ачыклау өчен уздырмаган.</p> <p>«Сәламәтлекләре чикле булуга карамастан, социаль активлыкларын саклап яшәүче сәләтле нурлатлыларга талантларын ачарга һәм үстерергә ярдәм итәсебез килде. Фестивальнең исеме дә беренче космонавтларның батырлыклары белән аваздаш. Юрий Гагарин кешелек дөньясында галәмгә очкан беренче кеше булды, ә бүген чыгыш ясаган нурлатлылар – яңа фестивальнең беренче катнашучылары. Бу сәхнә аларга яңа офыклар ачсын һәм талантларын арттырсын иде», – дип билгеләп үтте «Грани» үзәге директоры<strong> Динә Хөҗҗәтова.</strong></p> <p> </p> https://tatar-inform.tatar/news/arcanyn-kylacy-avylynda-iomyrka-tagaratu-yarysy-uzdy-5922421 https://tatar-inform.tatar/news/arcanyn-kylacy-avylynda-iomyrka-tagaratu-yarysy-uzdy-5922421 Sun, 19 Apr 26 20:12:00 +0300 message <p>Бүген Арча районы Кылачы авылында йомырка тәгәрәтү ярышы узды. Җирле халык телендә ул «Күкәй уены» дип йөртелә.</p> <p>Билгеле булганча, Арча милли аяк киеме фабрикасы тарихы Кылачы авылыннан башлана. Чүәк-читекләр җитештерүче артильнең берсе әлеге авылда була. Йомырка тәгәрәтү уенының ничек һәм кем тарафыннан барлыкка килгәнен төгәл белүчеләр юк, ләкин башлангычында артильдә эшләүчеләр торуы билгеле. Эш сәгате тәмамлангач алар авылдагы «Зариф тавы»на җыелып йомырка тәгәрәтү ярышлары оештыра торган булганнар. Уен җирләр кардан арчылгач, кипкәч уйналган.</p> <p>Әлеге уенны, аның кагыйдәләрен авылда яшәүче өлкән буын яхшы хәтерли. Борынгы уенны торгызу теләге белән күптәннән янып йөргән алар. Оештыру эшләрен авыл җанлы Илсөя Мөхәммәтгалиева башлап җибәрә.</p> <p></p> <p>Уен боулингны хәтерләтә. Кеглилар урынына йомырка, шар урынына күннән ясалган туп кулланыла.</p> <p>«Йомырка тәгәрәтү өчен тупны читек-чүәк фабрикасында күннән ясаганнар. Ул баш киеме, бүрек кадәр зурлыкта була. Эче җиңел булсын өчен күн калдыклары, төрле тукымалар тутырганнар»,- дип сөйләде Илсөя Мөхәммәтгалиева.</p> <p></p> <p>Уен бик гади, биредә бары тик төгәллек кенә кирәк. Аның кагыйдәләре белән тулырак Кылачы авылының өлкән кешесе Равил Исмәгыйлов таныштырды.</p> <p>«Без мәктәптә укыганда олырак абыйлар уйный иде бу уенны. Без кечкенә булгач безне уйнатмыйлар, кызыгып карап торыр идек. Туп икенче ярга чыгып китмәсен өчен бала-чага тау астында тезелешеп басып аның төшкәнен көтеп тора, аннан соң уенчыларга алып менеп бирәбез. Йомыркаларны бер-берсеннән чама белән 30 см калдырып, җирне бераз чокып, бер рәткә тезәбез. Һәр уенчы үзе белән йомырка алып килә. Кем ничә йомырка алып килә, шул беренче әйләнештә шуның кадәр тупны тәгәрәтә. Уенчылар ерак арадан тупны тәгәрәтеп җибәрәләр, туп йомыркага тисә уенчы йомырканы үзенә ала, шул тәртиптә уен йомыркалар беткәнче бара. Йомырка саны күп булган уенчы җиңүче була һәм откан йомыркаларны үзенә ала»,-диде ул.</p> <p>Һава торышының көйсезләнеп торуы да уенчыларга комачаулык китермәде. Һәркем зур кызыксыну белән ахыргача уйнады. Кайнар чәй, коймак, гармун белән җырлау чарага аеруча ямь өстәде. Кылачы авылы халкы әлеге күркәм традицияне дәвам итәргә тели, хәзер хыялларында тагын да зурлап үткәрү.</p> https://tatar-inform.tatar/news/pitrac-raionynda-luiza-yansuar-belan-iadi-ocrasu-uzgan-5922420 https://tatar-inform.tatar/news/pitrac-raionynda-luiza-yansuar-belan-iadi-ocrasu-uzgan-5922420 Sun, 19 Apr 26 19:47:00 +0300 message <p>Питрәч районының Янсуар авылында <strong>Луиза Янсуар</strong>ның «Сөт» китабы басылып чыгу уңаеннан, «Мин бәхетне яланаяк күрәм...» дигән бик матур очрашу узды. Ул Россия халыклары бердәмлеге елы уңаеннан Татар Казысы авылы китапханәчесе <strong>Фәния Бәдретдинова</strong> белән берлектә оештырылган. Очрашуда, шулай ук, районның төрле авылларыннан килгән китапханәчеләр дә катнашкан. Бу хакта «Алга» газетасы хәбәр итә.</p> <p>«Берьюлы өч авыл – Янсуар, Кибәч һәм Кәвәл кызы булу – зур бәхет тә, җаваплылык та, горурлык та! Аларның: «Луиза безнеке дә ул!», – дип торуларына ни җитә?! Моны дөньяның бернинди алтыннарына сатып алып та булмый, махсус әйттереп тә, – ди Луиза. – Үзеңнең туган-үскән авылларың, сине тәрбияләгән туфрагың зурлыгыннан да олырак берни юк. Нәкъ менә шул туфрак аша син бөтен Җир шарының тамырларына, җепселләренә тоташасың, кая гына барсаң да, нинди генә кыйтгаларны иңләсәң дә, үзеңне туган төбәгең һәм бөтен дөнья кешесе итеп тоясың».</p> <p>Очрашуны Янсуар авылының фольклор ансамбле коллективы ачып җибәрде. Луизаның авылдашлары, тутасы <strong>Лидия Федотова</strong>, концерт номерлары белән балалар – <strong>Данияр Елгушов</strong>, <strong>Алина Яковлева</strong>,<strong> Камилә һәм Зәмирә Кәлимуллиннар</strong>, Татар Казысыннан «Мирас» халык театры режиссёры <strong>Вәсимә Вәлиева</strong>, ирле-хатынлы <strong>Фәния һәм Нуретдин Бәдретдинов</strong>лар катнашты. Җырлар да җырлаштылар, истәлекләр белән дә уртаклаштылар, шигырьләр дә укыдылар, сораулар биреп тә гәпләштеләр. «Минем чәчем җиде толым» романына кергән вакыйгалар турында сөйләшеп, Янсуарның үткәндәге бай тарихы сәхифәләренә дә сәяхәт ясадылар.</p> <p>«Менә хәзер мин кайтып басып торган мәктәпне әтием Николай Шаров артыннан йөреп төзетеп чыкты. Әнием аның һәрьяклап терәге булды. Мин монда һәр кирпечнең ничек салынганын беләм. Югарыдан җитәкчелек килеп, ленталар кисеп, мәктәпне ачар алдыннан әти өйдәге лампочкаларга кадәр борып алып шушында ташып бетергән иде. Ул чакта без аны атналар, айлар буе өйдә күрмәдек, ул төзелештә яшәде диярлек... Аннары, инде эшләп киткәч, әти белән әни гомерләренең бер 70 процентын мәктәптә уздырганнардыр, өйгә без кунарга гына кайткан чаклар да була иде... Шуңа бу бина миңа яшәгән өйдән дә өемрәк кебек», – дип, елмаеп, истәлекләре белән уртаклашты Луиза.</p> <p>Ул, шулай ук, зур рәхмәт хисләре белән мәктәп укытучыларын – класс җитәкчесе һәм рус теле белән әдәбият укытучысы <strong>Хаҗәр апасын (Дадукова</strong>), тарих укытучысы һәм авыл музеена нигез салган <strong>Нина Чукурова</strong>ны, мәктәптә драма түгәрәге оештырып, спектакльләр куйган һәм «Нардуган» фольклор ансамбле булдырган, татар теле, әдәбияты укыткан әнисе <strong>Нина Шарова</strong>ны, физкультура укытучысы <strong>Пётр Чукуров</strong>ны, биология укытучысы, әти-әнисенең класс җитәкчеләре булган <strong>Вера Шурликова</strong>ны һәм башкаларны да искә алып сөйләде…</p> <p>Луиза Янсуар белән очрашуны йомгаклап, Янсуар авыл җирлеге башлыгы <strong>Василий Таланов </strong>авылның күренекле кешеләре белән горурлануларын әйтте.</p> <p>«Авылдан чыккан күренекле кешеләрнең туган төбәге белән аралары өзелмәсә, бу – безнең өчен дә зур горурлык, бәхет. Без бит бер-беребезгә таянып торабыз, алга таба да шулай бер йодрык булып яши алсак иде», – диде.</p> <p> </p> <p> </p> https://tatar-inform.tatar/news/rossiyada-uku-elyn-ike-atnaga-ozaityrga-takdim-ittelar-5922418 https://tatar-inform.tatar/news/rossiyada-uku-elyn-ike-atnaga-ozaityrga-takdim-ittelar-5922418 Sun, 19 Apr 26 19:19:00 +0300 message <p>Россия Иҗтимагый палатасы секретаре урынбасары<strong> Владислав Гриб</strong> мәктәп укучыларына иҗади һәм фәннән тыш дәресләр уздыру өчен уку елын ике атнага озайтырга кирәк, дип белдергән. Бу хакта «Газета.Ру» сайты яза.</p> <p>«Июньнең беренче ике атнасын билгеләр өчен түгел, ә уку елы дәвамында вакыт җитми калган иҗади дәресләр өчен «бишенче чирек» итү яхшы булыр иде. Бу төрле дәресләр – иҗади, креатив, робототехника, сәнгать һәм музыка иҗаты була ала», – дигән Владислав Гриб.</p> <p>Аның сүзләренчә «бишенче иҗади чирек» мәктәп укучылары өчен мөһим, чөнки уку елы дәвамында аларга фәннән тыш дәресләргә вакыт җитми.</p> <p> </p> https://tatar-inform.tatar/news/samaranyn-tarixi-macetenda-saara-tozu-buenca-lekciya-utkarelde-5922406 https://tatar-inform.tatar/news/samaranyn-tarixi-macetenda-saara-tozu-buenca-lekciya-utkarelde-5922406 Sun, 19 Apr 26 18:47:00 +0300 message <p>Соңгы елларда гаилә тарихын, үз тамырларыңны өйрәнү көннән-көн популярлаша бара. Бер яктан, моны дини традицияләр белән бәйләргә мөмкин. Чөнки кайбер аятьләрдә кешенең кем улы, нинди нәселдән һәм кабиләдән булуы турындагы белемнең мөимлеге турында әйтһелә. Һәм бу, чыннан да, әһәмиятле: үз шәҗәрәңне белү исән булган туганнарың белән элемтәләрне саклау, ә якты дөньядан киткәннәре алдында тиешле бурычларны үтәү өчен кирәк. Икенче яктан, күп кенә архивлар һәм саклагычларның үзләрендә булган мәгълүматларны цифрлаштыра һәм аларны Интернеттагы махсус сайтларда урнаштыра башлавы да генеалогияне популярлаштыруга ярдәм итә. Чөнки әлеге мәгълүматлардан ачык рәвештә файдаланырга була. Бу хакта Самараның «Бердәмлек» газетасында <strong>Данияр Сәйфиев</strong> яза.</p> <p>Шушы һәм башка күп нәрсәләр турында Тарихи мәчеттә узган очрашуда Казандагы «Җиде буын» генеалогия үзәгенә нигез салучы һәм аның җитәкчесе<strong> Рамил Гаптрәхимов</strong> үзенең лекциясендә сөйләде. Аның бу хезмәттәге юлы да бик кызыклы.</p> <p>Казан университетының тарих факультетын тәмамлагач, Рамил архивка урнаша. Документлар белән эшли башлагач, ә бу нигездә метрика китаплары һәм ревизия әкиятләре (XVIII гасырда һәм XIX гасыр урталарында Россия империясе халкының җан башын исәпкә алу кәгазьләре, алар салым салу өчен төзелгән), беренче вакытта аптырашта кала ул. Әлеге документлар иске татар телендә гарәпләрнең бормалы язуы белән язылган була. Бу бик җентекле тикшерүне һәм төгәл тәрҗемәне таләп итә! Бүген инде Рамил әфәнде боларның барысын да бер авырлыксыз укый ала, ә ул чакта аңа бу бик катлаулы булып тоела.</p> <p>Шушы язмалар белән мавыгып киткәч, Гаптрәхимовта үзенең нәсел агачын өйрәнү һәм төзү идеясе туа. Хәзерге вакытта ул ерак бабалары һәм әбиләре буенча сигез фамилия тармагының алтысын үзләштергән инде. Әтисе ягыннан шәҗәрәсен, Казан федераль университеты архивларында табылган дәфтәр ярдәмендә, 1560 елларга кадәр өйрәнгән. Башка барлык тармаклар буенча үзенең нәселе турында уртача 1750 елларга кадәр мәгълүмат туплаган. Ә бер бабасының сәүдәгәр булуы турында белгәч, Рамил дә, алган гыйлемнәрен һәм күнекмәләрен гаиләләренең тарихы белән кызыксынучылар файдасына кулланып, эшмәкәрлек белән шөгыльләнү турында уйлана башлый.</p> <p>Бүгенге көндә Гаптрәхимовның тарихи һәм архив белемнәренә ия булган, иске татар телен белгән җиде кешелек командасы татарларның генеалогиясен өйрәнү буенча танылган экспертлар булып санала. Соңгы биш елда гына да алар тарафыннан бөтен Россия һәм БДБ илләре буенча 650дән артык шәҗәрә төзелгән, шуларның 70 проценты - татар гаиләләре буенча тикшеренүләр.</p> <p>Тарихчылар һәм архивчылар командировкаларга йөриләр, дәүләт архивларын өйрәнәләр, максималь төгәл мәгълүматлар җыю өчен бик күп документлар эшкәртәләр. Рамил сүзләренчә, торак пунктларның, исем-фамилияләрнең бозылып язылуы, туган көннәрнең буталуы белән еш очрашырга туры килә икән. Метрика китапларында яки башка документларда бер ата-анадан туган кешеләрнең фамилияләре төрлечә күрсәтелгән булырга мөмкин, ди. Шуңа күрә барысын да җентекләп анализларга, чагыштырырга, туганлык җепләрен төзергә туры килә. Нәтиҗәдә, барысын да яхшылап тикшергәннән соң, мәгълүматлар чын документларның күчермәләре белән бергә дизайнер китабына теркәлә һәм заказ бирүчегә тапшырыла.</p> <p>Очрашуда Рамил Гаптрәхимов Самара төбәге татарларының формалашу үзенчәлекләре, метрика китапларын, җанисәп буенча ревизия әкиятләрен кайда һәм ничек эзләргә кирәклеге, шәҗәрәләрне төзү ысуллары һәм формалары турында сөйләде.</p> <p>Шулай ук Похвистнево районының Яңа Мансур авылыннан Гыйззәтуллинар гаиләсенең шәҗәрә китабын тәкъдим итте, әлеге авыл тарихы турында да мәгълүмат бирде.</p> <p>Кызганычка, мавыктыргыч һәм кызыклы лекциягә бик аз кеше килде. Моның сәбәбе милләттәшләребезнең үз тарихы белән кызыксынмавы белән түгел, ә чараның эш көнендә һәм эш вакытында узуы белән бәйле, дип өметләнәм. Ышанам ки, бу Рамилнең Самарага соңгы мәртәбә килүе түгел, һәм киләсе очрашу өчен халыкка уңай булган вакыт сайланыр, дип уйлыйм.</p> https://tatar-inform.tatar/news/torek-aktery-burak-ozcivit-kabat-kazanga-kilde-5922417 https://tatar-inform.tatar/news/torek-aktery-burak-ozcivit-kabat-kazanga-kilde-5922417 Sun, 19 Apr 26 18:12:00 +0300 message <p>Төрек актеры <strong>Бурак Озчивит </strong>Казанга килде. Артист социаль челтәрләрдәге битендә Татарстан башкаласы аэропортыннан фотолар белән уртаклашкан һәм #Kazan хештегын да өстәгән.</p> <p>Фото: © Озчивитнең социаль челтәрләрдәге битеннән</p> <p>Озчивит Korston Club сәхнәсендә «Истанбулның иң матур кызы» моноспектакле белән чыгыш ясаячак. Спектакльнең режиссеры – Чагра Шенсой.</p> <p> </p> <p> </p> https://tatar-inform.tatar/news/apus-tatar-balalar-teatr-studiyase-tukai-turynda-unoc-spektaklen-takdim-itte-5922404 https://tatar-inform.tatar/news/apus-tatar-balalar-teatr-studiyase-tukai-turynda-unoc-spektaklen-takdim-itte-5922404 Sun, 19 Apr 26 17:50:00 +0300 message <p>Г.Камал исемендәге Татар дәүләт Академия театры бинасында «Апуш» татар балалар театр студиясе чираттагы премьераны тәкъдим итте. «Унөч» дип исемләнгән спектакль бөек шагыйребез Габдулла Тукайның иҗатына багышланган. Бу хакта «Идел» журналы хәбәр итә.</p> <p>Куелыш башланыр алдыннан фойеда «Апуш» студиясе шәкертләре Татарстанның атказанган артисты Резедә Сәлахова җитәкчелегендә Г.Тукайның шигырьләрен укып, көтеп торган тамашачыны сөендерде.</p> <p>Пьесаның туу тарихы шактый үзенчәлекле. Авторы – язучы, шагыйрә Гөлүсә Батталова эшкә алынганчы, яшь актёрлар белән башта режиссёр Булат Минкин шөгыльләнгән. Ике атна дәвам иткән тренинглар нәтиҗәсендә спектакльдә уйнаячак унөч «апушның» эчке дөньясын өйрәнелгән: борчулар, куркулар, сөенечләр – яңа әсәр уйнаучыларның әнә шул хис-кичерешләренә нигезләнеп язылган. Әсәрне студия җитәкчесе, актёрлык осталыгы остазы Алия Фәйзрахманова куйды.</p> <p>Спектакльгә килгәндә, биредә 13 бала катнаша. Әлеге исем болай гына сайланмаган. Аның Тукайның вафат булган елы – 1913 ел белән дә бәйлелеге куелыш ахырында әйтелеп узды.</p> <p>Әсәрнең сюжеты яшүсмерләрнең Г.Тукайның музейга төнлә керүе белән бәйле. Балалар, конкурс биремен үтәр өчен, реконструкция башланыр алдыннан музейдагы бөтен экспонатларны барлыйлар. Сәхнәдә торган зур коробкаларны һәм пакетларны актарып, ремонттан соң шагыйрьнең «рухы кача» дип борчылалар. Эскпонатларны кулга алып, балалар моннан йөз елдан артык яшәгән шәхеснең хис-кичерешләренә һәм фикерләренә чумалар. Тукайның оекбашы, көзгесе, фотоаппарат, искергән мендәре, Кырлайда аягын җәрәхәтләгән көрәге, көндәлек тормышта кимәгән, әмма фотода булган түбәтәе кебек әйберләре аның тарихын һәм уйлануларын тамашачыга ачып бирә.</p> <p>Билгеле, «Апуш» студиясенең куелышлары балаларга актуаль булган темаларга нигезләнгән. Һәм әлеге спектакльдә дә һәр яшүсмернең көн дә кичергән хисләре җиткерелә. Актёрлар мәхәббәт эзләү, әти-әнинең өметләрен акламаска курку, көчле стресс кичерү һәм башка шушындый проблемаларын тамашачыга җиткерде. Музей бинасында бикләнеп калган яшьләр рухи яктан үз эмоцияләре һәм авыр мизгелләрендә дә бикләнгән дигән фикер алга сөрелә. Алар елыйлар да, кычкыралар да, нинди дә булса ысуллар белән эчке дөньяларын бушаталар. Ниһаять, бары тик дуслары белән хис-кичерешләен уртаклашып, бер-берсен ишетеп һәм аңлап, алар «иреккә» чыга алалар.</p> <p>Спектакль барышында геройлар күңел төбендә сакланган уйлары һәм Тукайның тормыш мизгелләре бер-берсенә үрелеп бара. Балалар иң башта шушы кызыксыну һәм биремне үтәү артыннан гына барсалар да, соңыннан үзләредәй төрле эчке халәтләре белән очрашалар.</p> https://tatar-inform.tatar/news/uzbakstanda-tatarstan-belan-urtak-zavod-acyldy-5922416 https://tatar-inform.tatar/news/uzbakstanda-tatarstan-belan-urtak-zavod-acyldy-5922416 Sun, 19 Apr 26 17:13:00 +0300 message <p>Чирчик технопаркында (Ташкент өлкәсе) тантаналы рәвештә Piton Factory предприятиесе ачылды, ул шинүткәргеч системаларын һәм куәтне сайлау блокларын җитештерәчәк, дип хәбәр иттеләр ТР Сәнәгать һәм сәүдә министрлыгының MAX каналында. Беренче этапта инвестицияләр күләме 300 мең доллар тәшкил иткән.</p> <p>Ачылышта Татарстан Премьер-министры урынбасары – сәнәгать һәм сәүдә министры<strong> Олег Коробченко</strong>, Үзбәкстан энергетика министры урынбасары <strong>Өмид Мамадаминов</strong> һәм башкалар катнашты.</p> <p>«Бу энергетика инфраструктурасының ышанычлы һәм нәтиҗәле эшләве өчен кирәкле продукция. Шинүткәргечләр сәнәгать предприятиеләрен, энергетика һәм шәһәр инфраструктурасы объектларын өзлексез электр энергиясе белән тәэмин итә. Без ышанабыз, Piton Factory энергетика җиһазлары белән тәэмин итү чылбырында мөһим звено булачак һәм безнең илләрнең энергетика системаларының нәтиҗәлелеген һәм ышанычлылыгын арттыруга өлеш кертәчәк!»- диде ТР Сәнәгать һәм сәүдә министрлыгы башлыгы.</p> <p>«Питон Кама» предприятиесе Түбән Камада ТОСЭР резиденты булып тора һәм электротехник җиһазлар эшләү һәм җитештерү буенча махсуслашкан. 2023 елдан компания БДБ илләре базарларын җиһазлар белән тәэмин итә.</p> <p> </p> https://tatar-inform.tatar/news/kazannyn-200-dan-artyk-yugary-syinyf-ukucysy-inuga-kagylysly-kvestta-katnasty-5922414 https://tatar-inform.tatar/news/kazannyn-200-dan-artyk-yugary-syinyf-ukucysy-inuga-kagylysly-kvestta-katnasty-5922414 Sun, 19 Apr 26 16:48:00 +0300 message <p>Казанда туган як тарихын өйрәнүне максат итеп куйган, җиңүгә багышланган «Каһарманнар эзе буйлап» дип аталган квест үткәрелде. Чарада Татарстан башкаласының 50 мәктәбеннән 200 дән артык өлкән сыйныф укучысы катнашкан. Алар хәрби корреспондент ярдәмчеләре ролендә Казанның тарихи үзәген өйрәнгән, Советлар Союзы геройларының язмышы, Бөек Ватан сугышы елларында фидакарьләрчә хезмәт иткән тыл предприятиеләре һәм госпитальләренең эше белән танышкан. Бу хакта Казан мэриясе матбугат хезмәте хәбәр итә.</p> <p>Квест маршруты шәһәрнең Бөек Ватан сугышы тарихы белән бәйле барлык истәлекле урыннарны исәпкә алып төзелгән: укучылар сугыш елларында башкалабызга эвакуацияләнгән халык өчен госпиталь булып торган 80 нче мәктәпкә кагылышлы, Ватан каһарманнары Владимир Николаев, Иван Кабушкин һәм Муса Җәлилнең мемориаль такталары белән бәйле биремнәр үтәгән. Яшүсмерләр VR-аппаратура ярдәмендә интерактив эшләр башкарып, архив материалларын өйрәнгән.</p> <p>Ярыш нәтиҗәләре буенча Н.И. Лобачевский исемендәге лицей укучылары беренче урынга лаек булып, аларга герой-шәһәр Волгоградка юллама бирелгән. Икенче урынга һәм Зөя утрау-шәһәрчегенә юлламага Идел буе районының 19 нчы гимназиясе лаек булган. Бронза медальне һәм театрга билетларны Вахитов районының 80 нче мәктәбенә тапшырганнар.</p> <p>Проект Президент грантлары фонды ярдәмендә «Социаль үсеш агентлыгы» автоном коммерцияле булмаган оешмасы белән бергә Вахитов һәм Идел буе районнары администрациясе тарафыннан гамәлгә ашырылган.</p> https://tatar-inform.tatar/news/tatarstanda-tabigyi-fannar-ukytucylary-ocen-yana-premiyalar-kerterga-planlastyralar-5922412 https://tatar-inform.tatar/news/tatarstanda-tabigyi-fannar-ukytucylary-ocen-yana-premiyalar-kerterga-planlastyralar-5922412 Sun, 19 Apr 26 16:19:00 +0300 message <p>Татарстанда физика, химия һәм биология укытучылары өчен бер тапкыр бирелә торган түләүләр программасы проекты эшләнде. Инициатива хәзерге вакытта коррупциягә каршы экспертиза уза.</p> <p>Документ нигезендә, бүләкләү күләме квалификация һәм эш стажына карап 230 меңнән 345 мең сумга кадәр булачак. Максималь түләүне югары категорияле һәм зур тәҗрибәле укытучылар ала алачак. Биш елга кадәр стажы булган педагогларга – 288 мең сум, ә мәктәпләрдә дә эшләүче югары уку йортлары мөгаллимнәренә – 230 мең сум каралган.</p> <p>Түләүне алу өчен кайбер критерийларны үтәргә кирәк. Аерым алганда, чыгарылыш сыйныф укучыларының кимендә 10 проценты бердәм дәүләт имтиханында 80 һәм аннан да күбрәк балл җыярга, укучылар – олимпиада призерлары булырга, ә педагоглар үзләре белем бирү чараларында катнашырга тиеш.</p> <p>Түләүләр конкурс нигезендә бирелер дип планлаштырыла. Җиңүчеләргә акчалар сайлап алуга йомгак ясаганнан соң 45 эш көне эчендә бер мәртәбә күчереләчәк.</p> https://tatar-inform.tatar/news/martta-tatarstanda-kucemsez-milekka-ixtyya-totrykly-daraada-saklangan-5922411 https://tatar-inform.tatar/news/martta-tatarstanda-kucemsez-milekka-ixtyya-totrykly-daraada-saklangan-5922411 Sun, 19 Apr 26 15:51:00 +0300 message <p>Татарстанда март аенда күчемсез милеккә ихтыяҗ тотрыклы дәрәҗәдә сакланды. Бу хакта Татарстан Росреестры матбугат хезмәте хәбәр итә.</p> <p>Ведомствоның статистик мәгълүматлары буенча, беренчел һәм икенчел күчемсез милек базарын характерлаучы февраль һәм март күрсәткечләре бер-берсеннән әллә ни аерылмый.</p> <p>Әйтик, язның беренче аенда өлешләп төзелештә катнашу өчен 1,5 мең килешү теркәлгән, февральдә – 1,4 мең. агымдагы елның беренче өч аенда 5 меңнән артык килешү рәсмиләштерелгән, бу узган елның шул ук чоры белән чагыштырганда 8,7 процентка күбрәк.</p> <p>Икенчел базарда да тотрыклы вазгыять саклана: февральдә 11,2 мең сату-алу килешүе теркәлгән, мартта – 12,2 мең.</p> <p> </p> https://tatar-inform.tatar/news/byel-sigyr-bairame-gabdulla-tukai-haikale-yanynda-uzacak-5922415 https://tatar-inform.tatar/news/byel-sigyr-bairame-gabdulla-tukai-haikale-yanynda-uzacak-5922415 Sun, 19 Apr 26 15:17:00 +0300 message <p>26 апрельдә Казанда Габдулла Тукайның туган көненә багышланган Шигырь бәйрәме узачак. Бу хакта «Татмедиа» МАХ-каналы хәбәр итә.</p> <p>Чара 9:00 сәгатьтә, Муса Җәлил исемендәге татар дәүләт опера һәм балет театры янында башлана. Бу 1964 елдан бирле уздырылып килә торган традицияне яңартуның бер өлеше булачак.</p> <p>Программада шагыйрьләр, яшь иҗат коллективлары һәм балалар проектлары чыгышы була. Бәйрәмне әзерләүдә «Казан утлары», «Мәгариф», «Идел», «Салават күпере», «Сабантуй» һәм «Ялкын» журналлары редакцияләре катнаша.</p> <p>Әлеге чараны, күпьеллык традицияне яңарту максатыннан, «Татмедиа» агентлыгы оештыра.</p> <p> </p> https://tatar-inform.tatar/news/saxalinda-ber-sagat-ecenda-ike-ir-tetrau-bulgan-t-5922413 https://tatar-inform.tatar/news/saxalinda-ber-sagat-ecenda-ike-ir-tetrau-bulgan-t-5922413 Sun, 19 Apr 26 14:39:00 +0300 message <p>Сахалинда 40 минут эчендә ике җир тетрәү теркәлгән. Бу хакта ТАСС хәбәр итә.</p> <p>Беренче 5,2 магнитудалы җир тетрәү 20:03 сәгатьтә (Мәскәү вакыты белән 12:03) булган. Эпиүзәк Рейдово авылыннан 262 км ераклыкта 50 км тирәнлектә теркәлгән. Шуннан соң 3,2 магнитудалы җир тетрәүне 20:41 сәгатьтә теркәгәннәр (Мәскәү вакыты буенча 12:03). Эпиүзәк Пильво авылыннан 19 км ераклыкта һәм 9 метр тирәнлектә булган.</p> <p> </p> https://tatar-inform.tatar/news/mironov-maktap-agressorlaryn-bulling-ocen-imtixannarga-kertmaska-takdim-itte-5922403 https://tatar-inform.tatar/news/mironov-maktap-agressorlaryn-bulling-ocen-imtixannarga-kertmaska-takdim-itte-5922403 Sun, 19 Apr 26 14:14:00 +0300 message <p>Башкаларны җәберләүдә катнашучы укучыларны дәүләт йомгаклау имтиханнарына кертмәскә кирәк. Бу хакта Дәүләт Думасы депутаты <strong>Сергей Миронов</strong> «ТАСС»ка биргән интервьюсында белдерде.</p> <p>Сәясәтче буллинг төшенчәсен закон нигезендә ныгыту һәм аның өчен җаваплылык чаралары кертү кирәклеген билгеләп үтте.</p> <p>«Җәберләү өчен төгәл юридик билгеләмә булдырырга һәм моның өчен җәза бирергә кирәк. Укучыларны төрмә белән җәзалап булмавы аңлашыла. Иң азы: син кемнедер эзәрлеклисең икән, димәк син бернинди имтиханнарга да кертелмәячәксең», - ди Миронов.</p> <p>Сәясәтче шулай ук буллинг еш кына авыр нәтиҗәләргә сәбәп була, дип белдерде.</p> <p> </p> https://tatar-inform.tatar/news/laesta-galiasgar-kamalny-ukyibyz-proekty-baslap-ibarelgan-5922410 https://tatar-inform.tatar/news/laesta-galiasgar-kamalny-ukyibyz-proekty-baslap-ibarelgan-5922410 Sun, 19 Apr 26 13:47:00 +0300 message <p>Лаешның «Кама ягы» газетасы редакциясе Лаеш районы китапханәләре һәм мәдәният йортлары белән берлектә «Галиәсгар Камалны укыйбыз» проектын башлап җибәрде. Бу хакта «Кама ягы» хәбәр итә.</p> <p>Г.Камалны укыйбыз проектына Кече Елга мәдәният йорты артистлары да кушылган. Лаеш районы Кече Елга авыл мәдәният йорты каршында эшләп килүче «Тылсым» үзешчән халык театры Г.Камалның «Беренче театр» комедиясеннән өзек тәкъдим иткән.</p> <p>Без барлык мәктәп укучыларын, студентларны, укытучыларны, мәдәният хезмәткәрләрен һәм барлык укучыларыбызны «Аның юллары янәшәдә яши» онлайн-эстафетасында катнашырга чакырабыз.</p> <p>Катнашучылар бөек татар язучысы һәм драматургы Галиәсгар Камалның әсәрләрен укый яки аның пьесаларыннан өзекләр куя, моны видеога төшереп редакциягә җибәрә, ала диелә хәбәрдә.</p> <p>Тулырак мәгълъмат белән «Кама ягы» сайтында танышырга мөмкин.</p> https://tatar-inform.tatar/news/gadattan-tys-xallar-ministrlygy-tatarstanda-kocle-yangyr-ham-toman-turynda-kisatte-5922407 https://tatar-inform.tatar/news/gadattan-tys-xallar-ministrlygy-tatarstanda-kocle-yangyr-ham-toman-turynda-kisatte-5922407 Sun, 19 Apr 26 13:13:00 +0300 message <p>Гадәттән тыш хәлләр министрлыгы мәгълүматларына караганда, 20 апрельдә төнлә һәм иртән Татарстанның көнбатыш районнарында урыны белән томан һәм көчле яңгыр көтелә.</p> <p>Республика халкына реклама такталары, юл билгеләре, агачлар һәм электр линияләре астына качмаска киңәш ителә.</p> <p>«Урамнар һәм юллар аша чыкканда сак булыгыз. Балаларны караусыз калдырмагыз, өлкәннәргә һәм авыруларга ярдәм күрсәтегез. Ашыгыч хезмәтләр телефоны – 112», - диелә министрлык хәбәрендә.</p> <p> </p> https://tatar-inform.tatar/news/sabada-ata-analar-iminlek-ocen-berence-respublika-konkursynda-inucelarne-bulakladelar-5922405 https://tatar-inform.tatar/news/sabada-ata-analar-iminlek-ocen-berence-respublika-konkursynda-inucelarne-bulakladelar-5922405 Sun, 19 Apr 26 12:48:00 +0300 message <p>Саба аграр көллияте бинасында «Ата-аналар иминлек өчен» беренче республика конкурсында җиңүчеләрне бүләкләделәр. Чара беренче тапкыр үткәрелде һәм балаларда юлларда үз-үзеңне тоту күнекмәләрен формалаштыру, ата-аналарның үз-үзләрен тоту культурасын үстерүгә ярдәм итү, иминлек өлкәсендә ата-аналарның инициативаларын стимуллаштыру, гаиләнең һәм мәктәпнең иң яхшы хезмәттәшлек тәҗрибәләрен ачыклау һәм популярлаштыру бурычлары куелды. Ел буе башлангыч сыйныф укучылары һәм аларның ата-аналары юлларда куркынычсызлык кагыйдәләрен өйрәнү өчен уеннар һәм мәйданчыклар проектларын эшләделәр. Бу хакта «Саба таңнары» хәбәр итә.</p> <p>Призерларны мәгариф һәм фән министры урынбасары <strong>Алсу Әсәдуллина</strong>, Дәүләт автоинспекциясе идарәсе башлыгы урынбасары <strong>Дамир Бикмөхәммәтов</strong>, Татарстанда «Беренчеләр хәрәкәте» җитәкчесе <strong>Тимур Сөләйманов</strong>, «Юл хәрәкәте иминлеге» ДБУ директоры урынбасары <strong>Светлана Бикчәнтәева</strong>, Фәннәр академиясенең тормыш иминлеге фәнни үзәгенең фәнни-мәгариф бүлеге башлыгы <strong>Регина Хөсәенова </strong>бүләкләде. Иэ элек Актаныш районы ата-аналары үзләренең һәркемгә үрнәк булырлык матур чыгышлары белән залны җанландырды.</p> <p>«Кадерле балалар, хөрмәтле өлкәннәр, сезнең бу бәйгедә катнашуыгыз — ул гади ярыш кына түгел, ә юлларда тәртип культурасын формалаштыруга мөһим адым. Иминлек ышанычтан, үзара аңлашудан, дөрес аралашудан башлана. Бу юлларда гына түгел. Чынлыкта юллардагы иминлек кешенең аңында башлана, бу — иминлек культурасы. Әлбәттә, юл хәрәкәте иминлеге темасында мондый актив адым ясалу бик мөһим», – дип сөйләде Тимур Сөләйманов.</p> <p>Конкурста җиңүчене Актаныш районының 2нче мәктәбе (I-II сыйныфлар) һәм Лаеш гимназиясе (III-IV сыйныфлар) укучылары, әти-әниләре яулады. Икенче дәрәҗәдәге диплом белән Саба гимназиясе (I-II сыйныфлар) һәм Казан күппрофильле «Перспектива» лицее (I-II сыйныфлар) командалары бүләкләнде. Өченче урыннар Казанның 133 нче «Гаилә» күппрофильле лицееның 1 нче һәм Актаныш районы Пучы мәктәбенең 4 нче сыйныфы укучыларына бирелде. Җиңүчеләр Татарстан Республикасы Мәгариф һәм фән министрлыгыннан Кара диңгездәге сәламәтләндерү лагерьларына юлламалар, конкурс партнерларыннан кыйммәтле призлар (1 нче урынга –130 мең, 2 нчегә -170 мең, 3 нче урынга – 200 мең) алдылар.</p> <p> </p> https://tatar-inform.tatar/news/kazansu-elgasy-buenda-velosiped-sezony-acyla-5922402 https://tatar-inform.tatar/news/kazansu-elgasy-buenda-velosiped-sezony-acyla-5922402 Sun, 19 Apr 26 12:14:00 +0300 message <p>25 апрельдә велосипед сезоны ачылышы уңаеннан Казансу елгасы ярында «Елга буенда бергәләп «сәпиттә» йөрибезме?» чарасы үткәрелә. Бу көнне кунакларның велосипедларына техник күзәтү ясалачак, алар өчен күнекмәләр, экстрим тамаша һәм гадәти булмаган костюм бәйгесе әзерләнә. Бу хакта Казан мэриясе матбугат хезмәте хәбәр итә.</p> <p>Велосипедчылар «УРАМ» экстрим-паркыннан «Казан» гаилә үзәге һәм «Миллениум» күпере аша бергәләп узачак.</p> <p>Сезон ачылу кичәсенә велосипедта, роликларда, скейтбордта һәм самокатта йөрүчеләр чакырыла. Чарада 16 яшьтән зуррак балалар һәм олылар катнаша ала.</p> <p>Катнашучыларны 9:30 сәгатьтә «УРАМ» экстрим-паркы янындагы сәхнә тирәсендә көтәләр. Чара 11:00 сәгатьтә башлана.</p> <p>Чара «Велосипедлы Казан» бергәлеге белән бергә Казансуны үстерү стратегиясе командасы тарафыннан оештырыла.</p> https://tatar-inform.tatar/news/tatarstanda-12-yaslek-bala-fatirda-yangyn-cygargan-5922401 https://tatar-inform.tatar/news/tatarstanda-12-yaslek-bala-fatirda-yangyn-cygargan-5922401 Sun, 19 Apr 26 11:50:00 +0300 message <p>Әлмәттә, Ленин урамындагы йортларның берсендә, гадәттән тыш хәл килеп чыккан. Бу хакта «Татар-информ»га Россия Гадәттән тыш хәлләр министрлыгының ТР буенча Баш идарәсе матбугат хезмәтендә хәбәр иттеләр. 12 яшьлек малай балконда шырпы белән уйнаган. Ут чыккан, ялкын шунда ук синтетик киемгә капкан.</p> <p>Баланың иңбашы һәм аяклары пешкән, аны балалар хастаханәсенә китергәннәр.</p> <p></p> <p>Гадәттән тыш хәлләр министрлыгы кисәтә: әгәр сез балаларның мөстәкыйль рәвештә учак ягуларын, шырпы, кабызгычлар, янучан сыеклыклар белән уйнауларын күрсәгез, битараф калмагыз, аларны туктатыгыз!</p> <p> </p> https://tatar-inform.tatar/news/kazanda-telfest-cit-tellar-festivale-uza-5922400 https://tatar-inform.tatar/news/kazanda-telfest-cit-tellar-festivale-uza-5922400 Sun, 19 Apr 26 11:13:00 +0300 message <p>Казанда 18-19 апрельдә КФУның Филология һәм мәдәниятара багланышлар институты мәйданчыгында IV «ТелФест» чит телләр фестивале уза.</p> <p>Беренче көнне сайлап алынган 7-11 сыйныф укучылары өчен «Тел территориясе» бөтенроссия интеллектуаль уен-конкурсының финалы булды. Катнашучылар биш турда ярышты, шулай ук институт һәм шәһәр буйлап экскурсияләрдә катнашты. Конкурста җиңүчеләрне сынау нәтиҗәләре буенча бүләкләделәр.</p> <p>Фестивальнең бүгенге программасы киң аудитория өчен үткәрелгән интерактив чараларга багышланган. Төрле яшьтәге кунаклар өчен тел ияләреннән һәм укытучылардан мастер-класслар, спикерлар чыгышлары, иҗади һәм кулинар дәресләр, тел уеннары һәм квестлар оештырыла.</p> <p>Катнашучылар шулай ук Азия, Гарәп көнчыгышы һәм Европа илләренә багышланган тематик зоналарга бара ала, анда тере аралашу һәм мәдәни активлык каралган.</p> <p> </p> https://tatar-inform.tatar/news/rossiyalelar-2023-2025-ellarda-davalangan-torak-satyp-algan-ocen-salym-cigerue-ala-ala-5922399 https://tatar-inform.tatar/news/rossiyalelar-2023-2025-ellarda-davalangan-torak-satyp-algan-ocen-salym-cigerue-ala-ala-5922399 Sun, 19 Apr 26 10:45:00 +0300 message <p>Россиялеләр 2023, 2024 һәм 2025 елларда дәвалану, белем алу һәм торак сатып алуга сарыф иткән акчалары, шулай ук фитнес белән шөгыльләнү һәм ГТО нормаларын тапшыру чыгымнарыннан салым чигерүен кайтара ала. Бу хакта РИА Новости агентлыгына Дәүләт Думасының бюджет һәм салымнар комитеты рәисе урынбасары <strong>Каплан Панеш </strong>белдегән. </p> <p>Депутат билгеләп үткәнчә, җәйге ялны планлаштыру алдыннан узган еллардан салым чигерүләре калмаганмы икәнен тикшерергә кирәк. Акчаны хәтта 2023 һәм 2024 еллар өчен дә кайтарырга мөмкин. Торак сатып алганда фатир яки йорт бәясеннән 260 мең сумга кадәр һәм түләнгән ипотека процентлары буенча 390 мең сумга кадәр кайтарырга мөмкин. Салым түләүченең шәхси кабинеты аша гадиләштерелгән тәртиптә мөрәҗәгать иткәндә акчалар уртача сигез көн эчендә күчерелә, дип аңлатты Панеш.</p> <p>Әгәр гражданин яки аның балалары түләүле дәвалану узган, дарулар сатып алган яки югары уку йортында укыган икән, елына 19,5 мең сумга кадәр акча кайтарырга мөмкин (150 мең сумнан 13 процент). Балаларны укытуга лимит бер балага 110 мең сум тәшкил итә (кире кайтару 14,3 мең сумга кадәр). Документларны узган өч ел – 2023, 2024 һәм 2025 еллар өчен бирергә мөмкин, дип ачыклык кертте парламентарий.</p> <p>2026 елдан ташлама барлыкка килде: спорт оешмасы РФ Спорт министрлыгы исемлегенә кертелгән очракта, үзең, балаларың һәм пенсионер ата-аналарың өчен спорт белән шөгыльләнүгә киткән чыгымнарның 13 процентын кайтарырга мөмкин. Лимит – елына 150 мең сум (кире кайтару 19,5 мең сумга кадәр). ГТО нормаларын тапшырган һәм диспансеризация узган өчен 18 мең сумнан салым чигерүен алып була (кайтару – 2 340 сум). Бу ташлама шулай ук 2026 елдан гамәлдә.</p> <p>Балалар өчен белем бирү лагерьларына, тел курсларына һәм спорт җыемнарына чыгымнардан салым чигерүен алып була. Әгәр медицина процедуралары белән санаторийга юллама алынган икән, монда да чыгымнарның бер өлешен кире кайтарырга мөмкин, дип өстәде Панеш.</p> <p>Депутат фитнес-клубларга еллык абонементлар сатып алганда килешүләрне һәм чекларны сакларга киңәш итте, чөнки 2026 елдан мондый чыгымнар шулай ук социаль салым чигерүенә эләгә. Иң тиз ысул – Федераль салым хезмәте сайтында салым түләүченең шәхси кабинеты аша гадиләштерелгән ысул. Әгәр клиника, спорт клубы яки уку йорты мәгълүматларны салым бүлегенә тапшырган икән, гражданин әзер оферта алачак. 2026 елда Федераль салым хезмәте россиялеләргә миллионга якын шундый оферт җибәргән.</p> <p>Классик ысул – Федераль салым хезмәте сайтында шәхси кабинетта 3-НДФЛ декларациясе аша яки «Дәүләт хезмәтләре» аша. Карау вакыты – өч айга кадәр, кире кайтару - тагын бер ай чамасы. </p> <p> </p> https://tatar-inform.tatar/news/callyda-omada-3-menga-yakyn-kese-katnaskan-5922398 https://tatar-inform.tatar/news/callyda-omada-3-menga-yakyn-kese-katnaskan-5922398 Sun, 19 Apr 26 10:26:00 +0300 message <p>Чаллыда гомумшәһәр өмәсе үтте. Анда барлыгы 3000гә якын кеше катнашкан. Бу хакта «Шәһри Чаллы» хәбәр итә.</p> <p>Хакимият хезмәткәрләре, район хакимиятләре вәкилләре, идарә итү компанияләре, предприятие хезмәткәрләре, студентлар проспектларны, парк, скверларны корыган яфраклардан, чүп-чардан арындырган.</p> <p>130 куб метрдан артык чүп чыгарылган.</p> <p>Өмәгә кадәр «ПАД» хезмәткәрләре тукталыш павильоннарын юган.</p> <p>Чаллы ТЭЦыннан 60 кеше 59нчы бистәдәге территорияне тәртипкә китергән.</p> <p> </p> https://tatar-inform.tatar/news/kfu-byudzet-urynnary-sany-buenca-ilnen-in-ere-yugary-uku-iortlary-arasyna-kergan-5922397 https://tatar-inform.tatar/news/kfu-byudzet-urynnary-sany-buenca-ilnen-in-ere-yugary-uku-iortlary-arasyna-kergan-5922397 Sun, 19 Apr 26 09:50:00 +0300 message <p>Казан (Идел буе) федераль университеты бюджет урыннары саны буенча Россиянең иң эре югары уку йортлары арасында өченче урынны алган.</p> <p>«РИА Новости»га Россия Мәгариф һәм фән министрлыгы матбугат хезмәтендә хәбәр итүләренчә, КФУда 21 меңгә якын бюджет урыны каралган. Университет бары тик Урал федераль университетыннан (30 мең) һәм Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетыннан (23,5 мең) гына калыша.</p> <p>Лидерлар бишлегенә шулай ук Бауман исемендәге Мәскәү дәүләт техник университеты һәм Югары икътисад мәктәбе кергән. Әлеге югары уку йортларының һәрберсендә 19,4 мең бюджет урыны каралган.</p> <p> </p> https://tatar-inform.tatar/news/tatarstanda-yasenle-yangyrlar-ham-kocle-il-kotela-5922396 https://tatar-inform.tatar/news/tatarstanda-yasenle-yangyrlar-ham-kocle-il-kotela-5922396 Sun, 19 Apr 26 09:20:00 +0300 message <p>Бүген Татарстанда яшенле яңгырлар көтелә, җилнең тизлеге урыны белән 15-18 метрга кадәр җитәчәк. Бу хакта ТР Гидрометеорология үзәгендә хәбәр итәләр.</p> <p>Көндез +9...+14 градус җылы булачак, көнчыгыш районнарда һава +17 градуска кадәр җылыначак.</p> <p>Казанда көндез иң югары температура +11...+13 градус тәшкил итә.</p> <p> </p> https://tatar-inform.tatar/news/monly-gomernen-altmys-kyly-sagyira-ilsoyar-iksanovanyn-yubilei-kicase-uzdy-5922395 https://tatar-inform.tatar/news/monly-gomernen-altmys-kyly-sagyira-ilsoyar-iksanovanyn-yubilei-kicase-uzdy-5922395 Sun, 19 Apr 26 08:50:00 +0300 message <p>Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия театрында танылган шагыйрә, журналист <strong>Илсөяр Иксанова</strong>ның юбилей кичәсе узды. Иҗат бәйрәменә шагыйрәнең иҗатташ дуслары, җәмәгать эшлеклеләре һәм тугры укучылары килгән иде.</p> <p>Кичә барышында сәхнәдә Илсөяр Иксанованың шигырьләре танылган татар артистлары башкаруында яңгырады. Шулай ук аның шигырьләренә язылган җырлар башкарылды. Сәхнәдә Татарстанның атказанган артистлары Айгөл Хәйри, Рөстәм Насыйбуллин, җырчы Алмас Хөсәенов, актер Артем Пискунов, <strong>Гөлназ Гафурова</strong> җитәкчелегендә Казан балалар филармониясе ансамбле һәм балерина <strong>Камилә Галиева </strong>чыгыш ясады.</p> <p>Фото: © «Татар-информ», Салават Камалетдинов</p> <h2 style="text-align: center;">Ркаил Зәйдулла: «Әле без тауларга менәрбез!»</h2> <p>Беренче булып юбилярны Татарстан Язучылар берлеге рәисе, халык шагыйре Ркаил Зәйдулла котлады. Ул берничә ел элек Илсөяр Иксановага багышлап язган шигырен укыды.</p> <p>«Мин Илсөярне студент вакыттан беләм. Тулай торакта яшәгәндә, ул килгәч – «Шагыйрә килгән», – дигән хәбәр таралган иде. Мин аны күрергә дип янына төштем һәм ул миңа 2 сәгать буе яттан шигырь сөйләде, мин шуннан бирле озак шигырь тыңлый алмыйм. 2021 елда мин язучылар берлеге рәисе булгач, Илсөяр минем белән иңгә-иң куеп, язучылар берлегенә килде һәм без берничә ел бик матур итеп эшләдек. Тормыш, иҗат бәйрәмең белән чын күңелдән котлыйм! Әле без тауларга менәрбез!», – диде ул.</p> <p>Фото: © «Татар-информ», Салават Камалетдинов</p> <h2 style="text-align: center;">«Сез – затлылык, зәвыклылык үрнәге»</h2> <p>Татарстан Рәисе карамагындагы мәдәниятне үстерүгә ярдәм фонды башкарма директоры <strong>Нурия Хашимова</strong> тамашачыларны һәм юбилярны Татарстан Рәисе Администрациясе җитәкчесе <strong>Әсгать Сәфәров</strong> исеменнән сәламләде.</p> <p>«Әлеге күркәм юбилеегызга сез бик күп матурлыклар, тырышлык һәм авырлыклар аша килгәнсез. Сез – чын мәгънәсендә затлылык, зәвыклылык, әдәплелек һәм әхлаклылык үрнәге. Кешеләрне чын күңеленнән ярата торган, барысы белән дә дустанә мөнәсәбәттә булган, кирәк чакта яшьләргә туры юл күрсәткән шагыйрә. Сезнең шигырьләрегезгә язылган җырлар бик күп, алар тирән мәгънәгә ия, бүген аларны халык артистлары башкара һәм алар һәрчак безнең күңелләрдә яши. Безне иҗатыгыз белән алга таба да сөендереп торыгыз, мәдәниятебезгә, милләтебезгә хезмәт итеп озак еллар яшәргә насыйп булсын», – дип теләкләрен җиткерде ул.</p> <p>Фото: © «Татар-информ», Салават Камалетдинов</p> <h2 style="text-align: center;">«Лаеш районының табигате Илсөяр апаның иҗатында үзенең ролен уйнамый калмагандыр»</h2> <p>Илсөяр Иксанова тумышы белән Лаеш районының Татар Сараланы авылыннан, аны олы бәйрәме белән котларга райондашлары һәм авылдашлары да килгән иде. Лаеш районы башкарма комитеты җитәкчесе <strong>Азат Нурмөхәммәтов</strong> юбилярга<strong> </strong>котлау сүзләрен<strong> </strong>Лаеш районы «Чулман акчарлаклары» әдәби берләшмәсе катнашучылары белән берлектә җиткерде.</p> <p>«Бүген барлык каләм әһелләре, татар шигъриятен яратучылар безнең Татар Сараланы авылының сары чәчле кызын зурлый, безнең якташыбыз әлеге сәхнәдә горур басып тора. Безнең Лаеш районы үзенең табигате белән бөтен илгә танылган. Илсөяр апа дөньяга килгән Татар Сараланы авылы Европаның иң зур елгасы Идел, шулай ук үзебезнең Чулман һәм Мишә елгалары бергә тоташкан урын, көчләрнең бергә җыелган урыны. Әлеге авылда безнең илебезнең «Идел-Чулман дәүләт табигый биосфера тыюлыгы» урнашкан, анда 200 еллык агачлар, таулар, сулыклар урын алган, алар барысы да Илсөяр апаның иҗатында үзенең ролен уйнамый калмагандыр. Нинди генә югары вазифаларда булса да ул үзенең туган җире, райондашлары, авылдашлары турында беркайчан да онытмый, һәрвакыт ярдәм кулын суза. Лаеш районында булган чараларда Илсөяр апа һәрвакыт катнашып, туган телебезне яратуга, хөрмәт, мәхәббәт уятуда үзенең өлешен кертә», – дип сөйләде ул.</p> <p>Азат Нурмөхәммәтов шагыйрәгә шулай ук Лаеш районы башлыгы<strong> Илдус Зарипов</strong> исеменнән «Лаеш районы үсешенә керткән казанышлары өчен» медален тапшырды.</p> <p>Фото: © «Татар-информ», Салават Камалетдинов</p> <p>Чара ахырында Илсөяр Иксанова барлык килгән кунакларга рәхмәт белдерде.</p> <p>«Без бүген бергәләп әлеге залда моңлы гомернең алтмыш кылын тартып карадык. Шушы мөмкинлекне тудырган өчен Татарстан язучылар берлегенә, Мәдәният министрлыгына, барлык катнашучыларга, әлеге кичәне тудыручыларга рәхмәт белдерәм. Ә иң олы рәхмәтем сезгә – минем укучыларыма», – дип йомгаклады шагыйрә иҗат кичәсен.</p> <p>Фото: © «Татар-информ», Салават Камалетдинов</p> <p> </p> https://tatar-inform.tatar/news/ioldyz-minnullina-eslap-karamyica-sangatne-da-madaniyatne-da-alga-ibarep-bulmyi-5922394 https://tatar-inform.tatar/news/ioldyz-minnullina-eslap-karamyica-sangatne-da-madaniyatne-da-alga-ibarep-bulmyi-5922394 Sun, 19 Apr 26 08:18:00 +0300 message <p>«Мәдәният бар, сәнгать бар. Сәнгатьтә экспериментларга урын бирелә: кемдер нәрсәнедер дөньяда беренче мәртәбә уйлап чыгара.</p> <p>Әйтик, Һади Такташ татар әдәбиятында ирекле вәземне – шигырь структурасын дип әйтик – уйлап чыгара. Әкренләп башкалар Тукай чорындагы вәзем белән түгел, Такташча яза башлыйлар, ул мәдәнияткә үтеп керә. Уйлап чыгарылган нәрсә – ул әле сәнгать кенә, ә инде гомуми әйләнешкә кергәч, мәдәнияткә әверелә.</p> <p>Безгә әйтмәкчеләр иде инде, имеш, без экспериментлар белән мавыгып мәдәниятне читкә алып китәбез. Ә без – юк, без мәдәният мәйданында түгел, сәнгать мәйданында эшлибез, анда ялгышлар да, хаталар да булырга мөмкин, дибез. Тегеләй итеп карыйбыз, болай итеп. Кайсыларыдыр кереп китә мәдәнияткә, кайсыдыр – юк. Әмма ләкин эшләп карамыйча сәнгатьне дә, мәдәниятне дә алга җибәреп булмый», – ди ул.</p> <p>Әлмәттә әдәбият сөючеләр белән очрашу узды. Бу очрашу турында тулырак «Интертат» сайтында укый аласыз. </p> <ul> <li> Йолдыз Миңнуллина: «Миннән, бәлки, дөньядагы иң шәп көтүче чыккан булыр иде, ләкин...»</li> </ul> https://tatar-inform.tatar/news/apasta-madaniyat-xezmatkarlare-gumanitar-yardam-caralaryna-kusyldy-5922393 https://tatar-inform.tatar/news/apasta-madaniyat-xezmatkarlare-gumanitar-yardam-caralaryna-kusyldy-5922393 Sun, 19 Apr 26 07:46:00 +0300 message <p>Апас районының мәдәният хезмәткәрләре «Үзебезнекеләрне ташламыйбыз» проекты кысаларында, махсус хәрби операциядәге егетләр өчен гуманитар ярдәм әзерләгән. Бу хакта «Апас-информ» хәбәр итә. </p> <p>Районның музей хезмәткәрләре һәм китапханәчеләр кирәк-яраклар җыеп, аны гуманитар ярдәм җыю үзәгенә тапшырган</p> <p>«Без озак саклана торган азык-төлекләр, киемнәр алдык. Коллективыбыз кечкенә генә булса да, ярдәм итүне бурычыбыз дип санадык», - ди район туган якны өйрәнү музее җитәкчесе <strong>Лилия Нәбиуллина</strong>.</p> <p>Китапханәчеләр һәрдаим ярдәм чараларына кушыла. Алар сакланучы беләзекләр дә үрәләр.</p> <p>«Бу юлы көнкүреш кирәк-яраклары, генератор, пычкы, көрәкләр алдык. Барысы да егетләр ихтыяҗын күздә тотып тупланды», - ди китапханәләр системасы җитәкчесе<strong> Гөлчәчәк Ахманова</strong>.</p> <p> </p> https://tatar-inform.tatar/news/tui-itargame-ipoteka-alyrgamy-tatarstanda-yaslar-zurlap-tui-utkarudan-bas-tarta-5922345 https://tatar-inform.tatar/news/tui-itargame-ipoteka-alyrgamy-tatarstanda-yaslar-zurlap-tui-utkarudan-bas-tarta-5922345 Sun, 19 Apr 26 07:30:00 +0300 message <p>Йөз кунакка ресторан арендалау, тамада, фотограф, видеограф, шоу-программа, ике тапкыр күлмәк алыштыру... Бүгенге көндә зурлап туй үткәрү фатир өчен беренчел кертем яисә машина бәясенә төшә. Шуңа күрә бүгенге яшь парларның традицион туй үткәрү урынына язылышып кына яши башлау ягын каравы гаҗәп түгел.</p> <h2 style="text-align: center;">Туй ясау өчен кредит алу да, ерак туганнарны җыю да бетте</h2> <p>Әле моннан 5-7 ел элек кенә туй һәркемнең тормышында булырга тиешле иң мөһим вакыйга санала иде. Аны кешедән ким булмасын, дип күршеләр, дус-туганнар белән узыша-узыша әзерли торганнар иде. Кеше зурлап туй оештыру, сыгылып тора торган өстәл кору өчен көчен дә, акчасын да кызганмый иде. Кунаклар исемлеге кайчак йөз кеше белән генә дә чикләнми иде. Анда әнинең хезмәттәшләре дә, әтинең элеккеге сыйныфташлары да, күршеләр дә, үпкәли күрмәсеннәр, дип чакырыла торган авылдагы ерак туганнар да була торган иде. Кеше туйга дип акча җыя, машиналарын сата, туганнарыннан бурычка ала һәм хәтта кредитлар да рәсмиләштерә иде.</p> <p>Бүген бу үткәндә калып бара. Тормыш көннән-көн кыйммәтләнә, туй чыгымнары күтәрмәслек акчаларга төшә. Татарстанда яшь парлар зурлап туй үткәрү урынына язылышып кына чыгу яки ЗАГСтан соң әти-әниләр һәм дуслар белән кафеда утырып алу ягын карый.</p> <h2 style="text-align: center;">«Әти-әниләр аңлады, ә дуслар үпкәләде»</h2> <p>Казанда яшәүче Айгөл кечкенәдән үк үзен матур ак күлмәк кигән кәләш итеп күз алдына китергән, үзенең туй көненә дип идеяләр туплаган, кияү белән кәләшнең беренче биюе өчен көй сайлап куйган булган. Әмма тормышында кияүгә чыгар көн җиткәч, кызга күптәнге хыялларын читкә куеп торырга туры килгән.</p> <p>«Без ирем белән икебез дә программистлар, шуңа күрә бар нәрсәгә дә рациональ карыйбыз. Калькулятор алдык та, якынча 60 кешелек стандарт туй үткәрү күпмегә төшәчәген санадык. 1,5 миллион сум чамасы килеп чыкты. Безнең андый акчалар юк, кредит алырга туры килер иде», – дип сөйли Айгөл.</p> <p>Ахыр чиктә кияү белән кәләш гаилә тормышының беренче елларын тарта-суза кредитлар түләүгә, бурычлар кайтаруга сарыф итмәскә була. Алар икесе генә тыныч кына язылышып чыккан, ә аннары суши-барга кереп кичке аш ашаган. Гаилә буларак беренче төннәрен пар матур кунакханәдә үткәргән.</p> <p>«Әти-әниләр безнең карар белән килеште, бурычка батмый гына яши башларга булуыбыз өчен мактады гына. Без аларны соңыннан үзебезгә кунакка чакырдык, өстәл кордык, матур итеп аралашып утырдык. Ә менә дуслар һәм коллегалар үпкәләде, безне мәҗлес ясап җыярга акча жәлләгәнсез, диештеләр», - ди Айгөл.</p> <p>Фото: © «Татар-информ»</p> <h2 style="text-align: center;">«Туй урынына ипотека алырга булдык»</h2> <p>Чаллыда яшәүче Илсөяр апасының туен күргәннән соң үзе зурлап туй итмичә генә кияүгә чыгарга булган.</p> <p>«Апамның туенда 120 кешене ресторанда җыйдык, тамада ялладык. Туй ясар өчен ике яктан да әти-әниләргә кредитлар алырга туры килде. Кияү белән кәләшкә бүләк ителгән барлык акчалар туй чыгымнарын каплауга китте. Ширбәт аена бер тиен дә калмады. Шуңа күрә мин булачак иремә мондый туй ясарга теләмәвем турында алдан ук әйтеп куйдым», – ди кыз.</p> <p>Яшь пар икәү ЗАГСка кереп язылышып чыккан. Кәләш маркетплейстан 3 мең сумга сатып алган тыйнак кына күлмәк кигән, ә кияү яратып кия торган күлмәкләренең берсен киеп барган. ЗАГСтан соң яшьләр ресторанга түгел, ә термаль комплекска киткән. Кичен әти-әниләрен һәм апасы белән ирен үзләренә кунакка чакырганнар. Әзер ризык китерткәннәр һәм аш бүлмәсендә кичке аш ашаганнар.</p> <p>«Бу минем тормышымдагы иң бәхетле көн булды. Чөнки ул кеше өчен спектакль түгел, ә безнең генә көнебез булды. Туйдан соң ипотека алдык, җыйган акчаларыбызны беренчел кертемгә тоттык. Әти-әниләр безнең карарны хуплады. Әбием генә бик нык үпкәләде. Аның кечкенә оныгының туен гөрләтеп үткәрәсе килгән иде», – ди Илсөяр.</p> <p>Фото: © «Татар-информ», Салават Камалетдинов</p> <h2 style="text-align: center;">«Дус кызларым көнләште»</h2> <p>Әлмәттә яшәүче Диләрә дә туй үткәрү урынына ипотека алуны сайлаган.</p> <p>«Без ирем белән берничә ел бергә, әмма рәсми рәвештә күптән түгел генә өйләнештек. Икебез дә 30 яшьтән уздык. Без гел 35 яшькә кадәр яңа төзелгән йортта ике бүлмәле фатир алу турында хыялландык. Туй турында сөйләшә башлагач, бер кич ашап-эчәр өчен ике миллион тирәсе акча чыгарып ташлаганчы ипотека алырга булдык», – ди Диләрә.</p> <p>Яшьләр ЗАГСка барып кайтканнан соң истәлеккә берничә фото ясаган. Ә кичен, дусларын җыеп, барда утырып алганнар. Анда һәркем үзе өчен үзе түләгән.</p> <p>«Күптән кияүдә булган дус кызларым көнләште. Безнең дә шулай гына бәйрәм итәсе килгән иде, әмма әти-әниләр зурлап туй итәргә күндерде, бик күп акча туздырдык, диештеләр. Без ирем белән шулай итеп өйләнешергә булуыбызга әле бер дә үкенмәдек», – дип белдерде кыз.</p> <p>Яшьләр зурлап туй үткәрү урынына икәү генә ЗАГСта язылышып чыгуны сайлый</p> <p>Фото: © «Татар-информ»</p> <h2 style="text-align: center;">«Уртача бәяләрне атагач, яшьләр баш тарта»</h2> <p>Казанда туйлар оештыручы Әдилә Сөләйманова әйтүенчә, соңгы елда йөз һәм аннан да күбрәк кешелек банкет, чакырылган артистлар һәм салют белән зур туй ясаучы парлар саны бермә-бер кимегән.</p> <p>«Миңа мөрәҗәгать иткән ун парның сигезе уртача бәяләрне әйткәннән соң югала. Мин Казандагы уртача бәяләрне атыйм. Бу – кечкенә тантана өчен 600 мең сумнан алып 900 мең сумга кадәр. Сезон вакытында исә миллион-миллион ярымга төшә. Бу бәяләрне ишеткәч, яшьләр баш тарта. Күпләр туй оештыруның никадәр кыйммәт икәнен күз алдына да китерми», – ди Әдилә.</p> <p>Оештыручы әйтүенчә, яңа тренд нәтиҗәсендә туй бизнесына зур зыян килгән – кечкенә агентлыклар ябыла, зурраклары исә корпоративлар һәм башка төрле бәйрәмнәр оештыру белән шөгыльләнә башлый.</p> <p>«Профессионал буларак, бу минем кәефемне кыра, әлбәттә. Әмма кеше һәм хатын-кыз буларак шуны әйтер идем: егетләр һәм кызлар, дөрес эшлисез! Чөнки туй – ул фәкать сезнең бәйрәмегез. Әгәр яшьләр язылышып чыгып, икәү утырып каһвә эчүне сайлый икән, димәк, бу чын мәхәббәт. Минемчә, тиздән бу бөтенләй нормага әйләнәчәк, чөнки зурлап туй ясамыйча гына өйләнешүче парлар арта гына бара», - дип саный туйлар оештыручы.</p> <p style="text-align: right;"><strong>Юлия Майорова</strong>, «Республика Татарстан»</p> https://tatar-inform.tatar/news/almatka-legendar-inu-parovozy-kila-5922392 https://tatar-inform.tatar/news/almatka-legendar-inu-parovozy-kila-5922392 Sun, 19 Apr 26 07:17:00 +0300 message <p>28 апрельдә нефтьчеләр башкаласы Әлмәт үзенчәлекле кунакны — Бөек Җиңүнең тере символы булган легендар «Җиңү паровозы»н каршы алачак. Бу чара Россия Президенты <strong>Владимир Путин</strong> башлангычы белән гамәлгә ашырылучы «Яшьләр һәм балалар» илкүләм проекты кысаларында оештырыла. Бу хакта «Әлмәт таңнары» хәбәр итә. </p> <p>Әлмәт районы башлыгының матбугат хезмәте хәбәр итүенчә, тантаналы состав «Әлмәт» станциясенә кичке 16.35 сәгатьтә килеп җитәчәк. Поезд тукталышы өч сәгать дәвам итәчәк, бу вакыт эчендә шәһәр халкы һәм кунаклары чын мәгънәсендә утлы еллар атмосферасына, Җиңү шатлыгына чума алачак.</p> <p> </p> https://tatar-inform.tatar/news/tatarstanda-policiya-xezmatkaren-bardergan-iortucene-totkarlagannar-5922382 https://tatar-inform.tatar/news/tatarstanda-policiya-xezmatkaren-bardergan-iortucene-totkarlagannar-5922382 Sat, 18 Apr 26 21:49:00 +0300 message <p>Татарстанда полиция хезмәткәрен бәрдергән BMW йөртүчесен тоткарлаганнар.</p> <p>ТР буенча Эчке эшләр министрлыгы матбугат хезмәтендә хәбәр итүләренчә, Лениногорск дай хезмәткәрләре кизү торганда BMW га игътибар иткән һәм аңа туктарга сигнал биргән, әмма машина йөртүче тизлеген кискен арттырган һәм инспекторларның берсен автомобиль капотында алып киткән. Шуннан соң ул машинасын яшергән һәм хокук сакчыларыннан качарга тырышып караган.</p> <p>Тәртип бозучыны, Корчагин урамындагы гаражлар янында тоткарладылар. Ул 31 яшьлек ир кеше булып чыга. Ир-атның тышкы кыяфәтенә игътибар итеп, инспекторлар аны исерек дип шикләнгәннәр,әмма медицина тикшерүен узудан баш тарткан. Яшерелгән машинаны Җиңүнең 50 еллыгы урамында соңрак тапканнар.</p> <p>Ир-атка 6 беркетмә төзегәннәр, шулай ук 5 тәүлеккә кулга алу билгеләгәннәр.</p> https://tatar-inform.tatar/news/baskortstannyn-bakaly-raionynda-tatar-madaniyate-bairame-utte-5922381 https://tatar-inform.tatar/news/baskortstannyn-bakaly-raionynda-tatar-madaniyate-bairame-utte-5922381 Sat, 18 Apr 26 21:14:00 +0300 message <p>Башкортстанның Бакалы районында татар мәдәнияте бәйрәме үтте. Бакалы китапханәсендә күрше-тирә авыллардан, районнардан кунаклар җыелды.</p> <p>Кунакчыллык – татар халкының төп сыйфаты. Китапханәчеләр кунакларны милли ризыклар белән сыйладылар: зур бәлеш, коймак, өчпочмак, чәкчәк, бавырсак, гөбәдия. Шулай ук гөбәдия пешереү серләре турында да сөйләделәр.</p> <p>«Мостафа авылы гармунчылар ансамбле чыгышы бәйрәмне тагын да ямьлерәк итте. Бәйрәмдә катнашучылар бергәләп «И туган тел, и матур тел» җырын башкардылар», -дип хәбәр итә Бөтендөнья татар конгрессы матбугат хезмәте.</p> <p>Урсай авылы китапханәчесе «Әби сандыгы» һәм андагы татарларның традицион киемнәре белән таныштырды. Камышлы авылыннан (Бакалы районы) «Ак калфак» оешмасы әгъзасы Сания Гарифуллина татар түбәтәе ясау буенча мастер-класс үткәрде. Кунаклар баш киеменең тарихы, ясау технологиясе һәм бизәлеше белән таныштылар.</p> <p>Шулай ук Куштирәк авылы, Урманай авылы һәм Иске Балыклы авылы китапханәләре «Карга боткасы», «Аулак өй» һәм «Йон эрләү өмәсе» йолаларын күрсәтеп үттеләр.</p> https://tatar-inform.tatar/news/pesosin-tatarstan-municipal-amagatcelegen-honari-bairamnare-belan-kotlady-5922390 https://tatar-inform.tatar/news/pesosin-tatarstan-municipal-amagatcelegen-honari-bairamnare-belan-kotlady-5922390 Sat, 18 Apr 26 20:42:00 +0300 message <p>Казанда «Корстон» комплексында җирле үзидарә көненә багышланган тантаналы чара узды, дип хәбәр иттеләр ТР Рәисе матбугат хезмәтендә. Тантанада Татарстан Премьер-министры <strong>Алексей Песошин</strong>, ТР Дәүләт Киңәшчесе, РФ Хезмәт Герое <strong>Минтимер Шәймиев</strong>, ТР Дәүләт Советы Рәисе вазифаларын башкаручы <strong>Марат Әхмәтов,</strong> ТР Дәүләт Советының мактаулы рәисе <strong>Фәрит Мөхәммәтшин</strong>, «ТР Муниципаль берәмлекләре Советы» Ассоциациясе рәисе <strong>Әгъзам Гобәйдуллин</strong>, шулай ук республиканың җирле үзидарә вәкилләре катнашты.</p> <p>Татарстан муниципаль җәмәгатьчелегендә 7,5 меңнән артык вәкиллекле орган депутаты һәм 6,3 меңнән артык муниципаль хезмәткәр, 914 муниципаль берәмлек башлыгы, 522 территориаль иҗтимагый үзидарә Советы активисты, шулай ук социаль өлкә һәм ТКХ хезмәткәрләре бар.</p> <p>Алексей Песошин җирле үзидарә органнарының барлык хезмәткәрләрен һөнәри бәйрәмнәре белән котлады, ул быел республикада җирле үзидарәнең 20 еллыгы белән билгеләп үтелә.</p> <p>«Бүген бирегә төрле елларда, үз чорының барлык авырлыкларына карамастан, кыюлык белән үз өсләренә җаваплылык алган һәм шәһәрләребезне һәм районнарыбызны, авылларыбызны һәм бистәләребезне үстерү, территорияләребезне социаль-икътисади яктан төзекләндерү һәм гомумән халыкның иминлеген тәэмин итү мәсьәләләрен уңышлы хәл иткән кешеләр җыелды. Бүгенге бәйрәмдә катнашкан ветераннарыбызга аерым рәхмәт сүзләре. Сезнең һәркайсыгызга ныклы сәламәтлек, иминлек һәм иң изге теләкләр телим», – диде ТР Премьер-министры.</p> <p>Ул ассызыклаганча, гомумдәүләт дәрәҗәсендә җирле үзидарә көнен бәйрәм итү, ил җитәкчелеге һәм шәхсән Президент тарафыннан Муниципаль берәмлекләр мәсьәләләренә игътибар итү – бу эшнең әһәмиятен югары бәяләү һәм урыннардагы эшләрнең торышы өчен зур җаваплылык.</p> https://tatar-inform.tatar/news/rossiya-cempionatynda-tatarstan-korascelare-sigez-ulcau-avyrlygynda-cempion-buldy-5922391 https://tatar-inform.tatar/news/rossiya-cempionatynda-tatarstan-korascelare-sigez-ulcau-avyrlygynda-cempion-buldy-5922391 Sat, 18 Apr 26 20:29:00 +0300 message <p>Бүген Казанның «Ак Барс» көрәш сараенда көрәш буенча Россия чемпионатының финал уеннары узды. Татарстан көрәшчеләре 10 үлчәү авырлыгы буенча да җиңүчеләр рәтенә керде, тугыз үлчәүдә – чемпион исемен яулады. Җиңүчеләр исемлеге:</p> <ul> <li>60 кг үлчәү авырлыгы – Илфат Миңнегалиев</li> <li>65 кг үлчәү авырлыгы – Ильяс Йосыпов</li> <li>70 кг үлчәү авырлыгы – Илдус Камалов</li> <li>75 кг үлчәү авырлыгы – Рафаэль Бильданов</li> <li>80 кг үлчәү авырлыгы II урын – Илназ Рамазанов</li> <li>85 кг үлчәү авырлыгы – Булат Москов</li> <li>90 кг үлчәү авырлыгы – Ренас Кәлимуллин</li> <li>100 кг үлчәү авырлыгы – Булат Мусин</li> <li>130 кг үлчәү авырлыгы – Радик Сәлахов</li> <li>130+ кг үлчәү авырлыгы – Муса Галләмов</li> </ul> https://tatar-inform.tatar/news/valieva-krasnoyarskida-master-klass-uzdyrdy-5922389 https://tatar-inform.tatar/news/valieva-krasnoyarskida-master-klass-uzdyrdy-5922389 Sat, 18 Apr 26 20:09:00 +0300 message <p>Россия фигуралы шуучысы <strong>Камилә Вәлиева</strong> Красноярскидагы «Кристалл-Арена»да мастер-класс уздырды, дип хәбәр итә «Спорт-Экспресс».</p> <p>19 яшьлек спортчы спортка 2025 елның октябрендә әйләнеп кайтты. 2025 елның 25 декабреннән ул допингка каршы кагыйдәләрне бозган өчен дисквалификация узганнан соң ярышларда рәсми рәвештә катнашырга хокуклы.</p> <p>Шул ук вакытта Вәлиева Этери Тутберидзеның тренерлык штабын ташлап Светлана Соколовская төркеменә күчә.</p> <p>Мартта фигуристка Санкт – Петербургта Беренче канал-2026 кубогында катнашты, анда кыска программа тәкъдим итте һәм дүртенче урынны алды.</p> https://tatar-inform.tatar/news/cuvasstan-tatarlary-tukai-beznen-ioraklarda-sigyr-ukucylar-konkursy-iglan-itte-5922388 https://tatar-inform.tatar/news/cuvasstan-tatarlary-tukai-beznen-ioraklarda-sigyr-ukucylar-konkursy-iglan-itte-5922388 Sat, 18 Apr 26 19:39:00 +0300 message <p>Чувашстан татарларының милли-мәдәни берләшмәсе Комсомол һәм Батыр муниципаль округлары администрацияләре белән берлектә Габдулла Тукайның тууына 140 ел тулуга багышланган «Тукай безнең йөрәкләрдә» республикакүләм шигырь укучылар конкурсы игълан итте. Бу хакта Бөтендөнья татар конгрессы матбугат хезмәте хәбәр итә.</p> <p>Бәйге бөек татар шагыйре Габдулла Тукай истәлеген мәңгеләштерү, шагыйрьнең иҗатына кызыксыну уяту, шулай ук татар телен һәм әдәбиятын саклау һәм үстерү максатыннан тормышка ашырыла.</p> <p>Бәйгедә балалар бакчасына йөрүче һәм мәктәптә укучы балалар катнаша ала. Катнашучылар татар телендә иҗат ителгән Г.Тукай шигырен сәнгатьле итеп тәкъдим итәргә тиеш. Әсәрнең темасына туры килерлек атрибутлар, музыкаль бизәлеш һәм башка чаралар кулланырга мөмкин.</p> <p>Конкурс өч этаптан торачак: беренче этап — 2026 нчы елның 7 нче апреленнән 20 нче апреленә кадәр гомуми белем бирү учреждениеләрендә үткәрү, җиңүчеләрне билгеләү һәм аларның эшләрен республикакүләм конкурска җибәрү; икенче этап – 2026 нчы елның 21-22 нче апрелендә республикакүләм конкурска килгән видеоларны финалга сайлап алу; өченче этап – 2026 нчы елның 23 нче апрелендә Урмай авылының мәдәният йортында финал: җиңүчеләрне билгеләү, нәтиҗәләр ясау һәм бүләкләү булачак.</p> https://tatar-inform.tatar/news/minnexanov-idel-fonynda-uz-ete-belan-iorganen-kursatte-5922387 https://tatar-inform.tatar/news/minnexanov-idel-fonynda-uz-ete-belan-iorganen-kursatte-5922387 Sat, 18 Apr 26 19:13:00 +0300 message <p>Татарстан Рәисе <strong>Рөстәм Миңнеханов</strong> MAXтагы рәсми каналында үзенең эте алабай Акдус белән йөргән фотографиясе белән уртаклашты. Шуның белән бергә ул Идел елгасы турында да сөйләде.</p> <p>«Идел бит ул, тирән бит ул, киң бит ул ...» – дип язды ул фотога.</p> <p> </p> <p>max.ru/rustamminnikhanov</p> <p> </p> https://tatar-inform.tatar/news/transport-prokuraturasy-aeroportlarda-passazirlarnyn-xokuklary-utalesen-tiksera-5922386 https://tatar-inform.tatar/news/transport-prokuraturasy-aeroportlarda-passazirlarnyn-xokuklary-utalesen-tiksera-5922386 Sat, 18 Apr 26 18:44:00 +0300 message <p>Идел буе транспорт прокуратурасы Татарстан аэропортларында тоткарланган пассажирларның хокуклары үтәлешен контрольдә тота.</p> <p>Искәртәбез, Казан, Бөгелмә һәм Түбән Кама аэропортларында пилотсыз куркыныч аркасында бүген иртән самолетларны кабул итүгә һәм чыгаруга чикләүләр кертелде.</p> <p>Ведомство авиакомпанияләрнең мондый очракларда законда каралган барлык хезмәтләрне пассажирларга күрсәтүен күзәтә.</p> <p>Аларның хокуклары бозылганда, тоткарланган рейслардагы пассажирлар ярдәм сорап прокуратурага +7 (910) 796-59-45 номеры буенча мөрәҗәгать итә алалар.</p> https://tatar-inform.tatar/news/tugan-telne-yarattyru-gyna-az-kazanda-tatar-telen-saklaunyn-yana-yullaryn-takdim-ittelar-5922383 https://tatar-inform.tatar/news/tugan-telne-yarattyru-gyna-az-kazanda-tatar-telen-saklaunyn-yana-yullaryn-takdim-ittelar-5922383 Sat, 18 Apr 26 18:30:00 +0300 message <p>15-17 апрель көннәрендә Казанда дөньякүләм «Туган тел» җыены узды. Татарстан Республикасында, Россия төбәкләрендә һәм чит илләрдә татар телен саклау һәм үстерүгә юнәлдерелгән әлеге масштаблы форум быел Россиянең 28 төбәгеннән, шулай ук Азәрбайҗан, Төркия, Кыргызстан һәм Казахстан кебек илләрдән 800дән артык вәкилне берләштерде. Алар арасында татар теле һәм әдәбияты укытучылары, мәктәп директорлары, балалар бакчалары тәрбиячеләре, мәгариф бүлекләре методистлары, дини уку йортлары мөгаллимнәре, шулай ук Каюм Насыйри үзәкләре җитәкчеләре бар иде.</p> <h2 style="text-align: center;">Фәрит Мөхәммәтшин: «Телне өйрәнергә беркайчан да соң түгел»</h2> <p>Җыенның йомгаклау чарасы «Корстон» сәүдә-күңел ачу үзәгендә татар телен өйрәнү буенча инновацион проектлар күргәзмәсен тәкъдим итү белән башланып китте.</p> <p>Аннан соң Татарстан Республикасы Дәүләт Советының Мактаулы Рәисе Фәрит Мөхәммәтшин Татарстан Рәисе <strong>Рөстәм Миңнехановның </strong>сәламләрен җиткерде. Ул чыгышында туган телне саклауда укытучыларның роле бәяләп бетергесез булуын, аларның «милләт агачының тамырларын ныгытучы мөһим көч» икәнен ассызыклады. Шул ук вакытта, Фәрит Мөхәммәтшин бүгенге мәгариф системасында яңа технологияләр һәм ясалма фәһем юнәлешләрен куллануның зарурлыгын искәртте.</p> <p>Фото: © «Татар-информ», Салават Камалетдинов</p> <p>Спикер телне өйрәнергә беркайчан да соң түгел икәнен үз мисалында дәлилләде. 45 яшькә кадәр татар телен белмәвен танып, ул депутат булып сайлангач, <strong>Разил Вәлиев</strong> һәм <strong>Туфан Миңнуллин</strong> кебек зыялылар ярдәмендә телне үзләштерүен сөйләде.</p> <p>«Китапларын биреп: «Көзге каршына басып, кычкырып укы», – дияләр иде. «Башы киткәнме соң?» – дип әйтүчеләр дә булды, ә мин горурлык белән: «Туган телемне өйрәнәм», – дия идем», – дип искә алды Фәрит Мөхәммәтшин.</p> <h2 style="text-align: center;">Мәгариф министры төбәкләр арасындагы горизонталь элемтәләрне ныгытырга чакырды</h2> <p>Татарстанның мәгариф һәм фән министры Илсур Һадиуллин республикадан читтә 1100дән артык этномәдәни компонентлы мәктәп эшләвен билгеләп үтте. Министр фикеренчә, бу уку йортлары бүген югары сыйфатлы белем бирү үзәкләре булып таныла. Мәсәлән, Самараның «Яктылык» мәктәбе яки Саратов, Мәскәү, Әстерхан, Оренбург, Тобольск һәм Төмән шәһәрләрендәге татар мәктәпләренә башка милләт вәкилләре дә үз балаларын бирергә омтыла.</p> <p>«Төбәкләрдәге татар мәктәпләрендә, бигрәк тә шәһәр җирлегендә урнашканнарында, татар балалары белән берлектән башка милләт балалары да белем ала. Аларның әти-әниләре татар мәктәпләрен абруйлы, перспективалы һәм тәрбия мәсьәләсе көчле куелган дип саный. Ул гына түгел, әлеге балалар татар балалары белән беррәттән олимпиадаларда, бәйгеләрдә актив катнашалар. Бу күренеш безнең үзебезгә, татарларга үрнәк түгелме?» – дип ассызыклады спикер.</p> <p>Фото: © «Татар-информ», Салават Камалетдинов</p> <p>Министр Татарстан районнары һәм чит төбәкләр арасында турыдан-туры хезмәттәшлекне ныгыту бурычын куйды. Ул билгеләп үткәнчә, Татарстанның муниципаль берәмлекләре чит төбәкләрдәге милләттәшләребезгә методик һәм практик ярдәм күрсәтүдә активрак катнашырга тиеш.</p> <p>Бүгенге көндә бу юнәлештә уңай үрнәкләр аз түгел. Мәсәлән, Чүпрәле районы – Чувашия, Апас районы – Пенза өлкәсе һәм Ставрополь крае, ә Яшел Үзән районы Курган һәм Түбән Новгород өлкәләре белән тыгыз элемтәдә эшли. Министр фикеренчә, мондый горизонталь элемтәләр ике як өчен дә файдалы һәм милли мәгариф системасының нигезен ныгыта.</p> <p>Шулай ук Һадиуллин, дәреслекләр мәсьәләсенә тукталып, бүгенге көндә татар теле һәм әдәбияты буенча 90 дәреслек федераль исемлеккә кертелүен, бу исә Россиянең теләсә кайсы почмагында телне законлы рәвештә укытырга мөмкинлек бирүен искәртте. Министр сүзләренчә, быел Татарстан төбәкләргә 16 миллион сумлык 32 мең данә дәреслекне бушлай тапшыра.</p> <p>«Безнең дәреслекләр федераль экспертлар тарафыннан югары бәяләнде, аларның куллану вакыты чикләнмәгән. Татарстан һәрвакыт ярдәмгә әзер, ләкин закон буенча дәреслекләр алу чыгымнары һәр төбәкнең үз бюджетында каралырга тиеш. Әлеге мәсьәләне шәхси контрольгә алуыгызны сорыйбыз», – дип җирле җитәкчеләрне бу чыгымнарны үз бюджетларыннан да карарга чакырды министр.</p> <p>Фото: © «Татар-информ», Салават Камалетдинов</p> <h2 style="text-align: center;">Бакчаларда милли мохит булдыру һәм «Әлифба»ны мәңгеләштерү турында</h2> <p>Форумда күтәрелгән иң кызыклы инициативаларның берсе – балалар бакчаларында милли уенчыклар куллану иде. Илсур Һадиуллин фикеренчә, баланың милли аңы кечкенәдән табигый мохиттә формалашырга тиеш. Министр балалар бакчаларында исемнәре татарча булган (Марат, Илһам, Сания һ.б.) һәм җирле мохитне чагылдырган уенчыклар куллануны мәҗбүри итәргә тәкъдим итте.</p> <p>«Ана телләрен өйрәткәндә балалар бакчаларында үзебезнең җирлектә булган уенчыклар белән куллану мәҗбүри булачак. Чөнки чит илләрдән кайткан уенчыкларга карап, балалар үзләренең туган телендә булган, ана телендә булган исемнәрне кулланудан ваз кичәләр. Уенчыкларның исеме – Марат, Илһам, Сабирҗан яки Сания булсын. Бала уенчык белән уйнаганда аның исемен атарга тиеш, исеме татарча булгач, ул баланың күңеленә кереп калачак. Шул вакытта гына без милли тәрбия турында сөйли алабыз», – диде Илсур Һадиуллин.</p> <p>Фото: © «Татар-информ», Салават Камалетдинов</p> <p>Шул ук вакытта, Бөтендөнья татар конгрессы Башкарма комитеты җитәкчесе Данис Шакиров татар халкының стратегик мирасы булган «Әлифба» дәреслеген мәңгеләштерү турында сөйләде.</p> <p>Шакиров хәбәр иткәнчә, 2025 елда <strong>Сәләй Вагыйзов</strong> һәм <strong>Рәмзия Вәлитова </strong>авторлыгындагы, инде 40 мәртәбә нәшер ителгән «Әлифба»ны Россиянең милли мәдәни мирас реестрына кертү тәкъдим ителгән. Бу инициатива Татарстан Рәисе Рөстәм Миңнеханов тарафыннан да хуплау тапкан.</p> <p>«Әлеге дәреслек гасырга якын халкыбызга хезмәт итә. Бу эшне тәмамлау безнең уртак бурычыбыз булып торачак. «Әлифба»бызны милли мәдәни мирас дәрәҗәсенә күтәрү Россия төбәкләрендә яшәүче татарларга бигрәк тә кирәк. Бу безгә телне өйрәтүдә ышанычлы нигез, терәк булачак. Бабаларыбыз, әтиләребез, үзебез һәм балаларыбыз укыган шушы дәреслекне иң абруйлы тел өйрәтү дәреслеге буларак мәңгеләштерү бик дөрес булачак. Бу бит телнең нигезе, фундаменты», – диде Бөтендөнья татар конгрессы җитәкчесе.</p> <p>Фото: © «Татар-информ», Салават Камалетдинов</p> <h2 style="text-align: center;">Самара мөгаллимәсе мәктәпләрдә ир-ат укытучылар җитмәвен белдерде</h2> <p>Самараның «Яктылык» мәктәбе укытучысы Рәхимә Хәерова милли мәгариф өлкәсендәге тагын бер үткен проблеманы – ир-ат укытучылар җитмәү мәсьәләсен күтәрде. Ул бүгенге көндә тәрбия һәм укыту процессының төп йөге хатын-кызлар җилкәсендә булуына басым ясады.</p> <p>Укытучы тарихи мисаллар китереп, элек бу өлкәдә ир-атларның роле зур булуын искә төшерде. Рәхимә Хәерова фикеренчә, бүгенге мәктәпләргә <strong>Хәлфиннәр </strong>яки <strong>Фәезхановлар </strong>кебек ир-ат мөгаллимнәрнең ныклы кулы һәм үрнәге кирәк.</p> <p>«XIX гасыр һәм XX йөз башына күз салсак, бу өлкәдә фәкать ир-ат мөгаллимнәрнең эшчәнлеген күрербез. Әйтик, Хәлфиннәр династиясе: бу гаиләнең өч буыны – Сәгыйть Хәлфин, аның улы Исхак Хәлфин һәм оныгы Ибраһим Хәлфин Казан гимназиясендә һәм Казан университетында татар телен укытканнар. Шулар рәтенә татар мәктәпләрендә яңа, заманча ысуллар кертү мәсьәләсен күтәрүче Хөсәен Фәезханов исемен дә кертергә була. Безгә ир-егетләребезнең киң җилкәсе аеруча бүген кирәк», – диде мөгаллимә.</p> <p>Фото: © «Татар-информ», Салават Камалетдинов</p> <h2 style="text-align: center;">Данис Шакиров: «Төп бурыч — мәктәпләрдә милли мохит тудырып, туган телдә фикер йөртүче шәхес формалаштыру»</h2> <p>Бүгенге көндә милли мәгарифне бары тик тел өйрәтү белән генә чикләү – хата, төп бурыч – мәктәпләрдә милли мохит тудырып, туган телдә фикер йөртүче камил шәхес формалаштыру. Бу хакта Данис Шакиров белдерде.</p> <p>«Хәзерге көндә татар теле мөгаллиме өстенә төшә торган җаваплылык, таләп һәм өметләр бик зурдан. Татар теле мөгаллиме хәзер дәресен уздырырга түгел, аны балага бүләк итү осталыгына ия булырга тиеш. Әдәби әсәр дәрәҗәсенә күтәреп, әдәби әсәргә хас камиллек һәм сыйфатлар белән. Әмма туган телне яраттыру гына да аз, туган телдә фикерләргә өйрәтергә, туган телдә шәхес формалаштыру зарур. Аның дөньяга карашы математика, биология, тарих, география дәресләре аша бару – безнең уртак бурычыбыз», – диде Данис Шакиров.</p> <p>Рәхимә Хәерова бу карашны куәтләп, Самараның «Яктылык» татар мәктәбендә физика, математика һәм химия кебек фәннәрне дә татар теле белән тыгыз бәйләнештә укытырга, шулай ук укучылар өчен милли стильдәге киемнәр тегү кебек үзенчәлекләр кертелүен билгеләде.</p> <p>«Шуны да билгеләп үтәргә кирәк: безнең мәктәптә башка фәннәрне – физика, математика, химия укыту да татар теле белән тыгыз бәйләнештә алып барыла. Бу алым балаларның фәнни белемнәрен тирәнәйтү белән беррәттән, туган телдә фикерләү күнекмәләрен дә үстерә», – диде ул.</p> <p>Фото: © «Татар-информ», Салават Камалетдинов</p> <h2 style="text-align: center;">Альбина Хәлиуллина: «Бала туган телне бакчада өйрәнми икән, ничек итеп ул алга таба татарча сөйләшә алсын?»</h2> <p>Уфа фән һәм технологияләр университетының татар филологиясе кафедрасы мөдире Альбина Хәлиуллина төбәкләрдәге татар кафедралары өчен грантлар системасын торгызырга чакырды. Ул мәктәпләрдә туган тел сәгатьләренең аз булуына, интернетта балалар өчен кызыклы татарча контент җитмәвенә һәм һәм балалар бакчаларында телгә игътибар булмауга борчылу белдерде.</p> <p>«Яшьләр бүгенге вакытта интернетта утыра. Әмма анда яшьләр, яшүсмерләр, балалар өчен татарча кызыклы һәм фәһемле контент бармы? Балалар бакчалары – туган телне өйрәнүнең нигезе. Минемчә, мәгариф системасының беренче баскычы булган балалар бакчаларына игътибар бүген җитәрлек түгел. Бала туган телне бакчада өйрәнми икән, ничек итеп ул алга таба татарча сөйләшә алсын, ди?» – диде Альбина Хәлиуллина.</p> <p>Фото: © «Татар-информ», Салават Камалетдинов</p> <p>Форумда яшьләр исеменнән Халыкара татар теле олимпиадасы җиңүчесе Рафаэль Усманов чыгыш ясады. Ул тел өйрәнүнең шәхси уңыш кына түгел, ә халыкның мәдәни мирасын саклауга кертелгән өлеш икәнен ассызыклады.</p> <p>Чара ахырында фидакяр хезмәт куючы укытучыларга дәүләт бүләкләре тапшырылды һәм форум традицион «Туган тел» җыры белән тәмамланды.</p> <p>Фото: © «Татар-информ», Салават Камалетдинов</p> <p> </p> https://tatar-inform.tatar/news/yurist-30-aprel-ham-8-mai-kyskartylgan-es-konnare-bulacagyn-iskartte-5922370 https://tatar-inform.tatar/news/yurist-30-aprel-ham-8-mai-kyskartylgan-es-konnare-bulacagyn-iskartte-5922370 Sat, 18 Apr 26 18:19:00 +0300 message <p>Апрель ахырында һәм май башында россиялеләрне май бәйрәмнәре уңаеннан кыскартылган эш көннәре көтә. Сүз 30 апрель һәм 8 май турында бара, дип хәбәр итте «SuperJob» юридик практикасы җитәкчесе <strong>Александр Южалин</strong>, аның сүзләрен «РИА Новости» китерә.</p> <p>Бу көннәрдә, хезмәткәрнең эш көне нинди озынлыкта булуына карамастан, эш вакыты бер сәгатькә кыскартылырга тиеш. Ул аныклаганча, мондый таләп Россия Хезмәт Кодексының 95 маддәсендә беркетелгән һәм барлык эш бирүчеләргә дә кагыла.</p> <p>Шул ук вакытта эксперт билгеләп үткәнчә, аерым очракларда эш көнен кыскарту мөмкин түгел – мәсәлән, өзлексез цикллы яки смена графигы булган предприятиеләрдә. Мондый ситуацияләрдә өстәмә ял вакыты белән компенсацияләнергә тиеш, я өстәмә эш буларак түләү белән – хезмәткәр ризалыгы белән.</p> <p>Южалин шулай ук эш вакытын кыскарту беркетелгән окладлы хезмәткәрләрнең хезмәт хакына йогынты ясамавына игътибар итте. Әмма сәгатьләп яки эшләп түләгәндә, бу көннәрдә керем бераз кимергә мөмкин.</p> https://tatar-inform.tatar/news/yurist-30-aprel-ham-8-mai-kyskartylgan-es-konnare-bulacagyn-iskartte-5922370?lang=1 Sat, 18 Apr 26 18:19:00 +0300 1 <p>В конце апреля и начале мая россиян ждут сокращенные рабочие дни в связи с майскими праздниками. Речь идет о 30 апреля и 8 мая, сообщил руководитель юридической практики «SuperJob» <strong>Александр Южалин</strong>, его слова приводит «РИА Новости».</p> <p>В эти дни продолжительность работы должна быть уменьшена на один час независимо от установленной длительности рабочего дня сотрудника. Он уточнил, что такое требование закреплено в статье 95 Трудового кодекса России и распространяется на всех работодателей.</p> <p>При этом эксперт отметил, что в отдельных случаях сократить рабочий день невозможно – например, на предприятиях с непрерывным циклом или сменным графиком. В таких ситуациях переработанный час должен компенсироваться либо дополнительным временем отдыха, либо оплатой как сверхурочная работа – с согласия сотрудника.</p> <p>Южалин также обратил внимание, что сокращение рабочего времени не влияет на зарплату сотрудников с фиксированным окладом. Однако при почасовой или сдельной оплате труда доход за эти дни может немного снизиться.</p> https://tatar-inform.tatar/news/uzgan-tonda-rossiya-tobaklarenda-258-pilotsyz-ockyc-barep-toserelgan-5922385 https://tatar-inform.tatar/news/uzgan-tonda-rossiya-tobaklarenda-258-pilotsyz-ockyc-barep-toserelgan-5922385 Sat, 18 Apr 26 17:41:00 +0300 message <p>Узган төндә Узган төндә һава һөҗүмнәреннән саклану көчләре 258 Украина пилотсыз очкычын бәреп төшергән, дип хәбәр итә РФ Саклану министрлыгы.</p> <p>БПЛА Әстерхан, Белгород, Брянск һәм башка өлкәләр өстендә бәреп төшергәннәр. Пилотсыз очкычлар шулай ук Татарстанга якын урнашкан өлкәләрдә дә күренде — Ульяновск һәм Самара өлкәләрендә.</p> <p>Татарстан өстеннән БПЛА очышын теркәлмәгән.</p> https://tatar-inform.tatar/news/tatarstanda-el-basynnan-16-mln-kvadrat-metrdan-artyk-torak-faidalanuga-tapsyrylgan-5922384 https://tatar-inform.tatar/news/tatarstanda-el-basynnan-16-mln-kvadrat-metrdan-artyk-torak-faidalanuga-tapsyrylgan-5922384 Sat, 18 Apr 26 17:38:00 +0300 message <p>Татарстан Хөкүмәте Йортында узган киңәшмәдә торак төзелеше, социаль объектлар төзү һәм инфраструктура үсеше турында фикер алыштылар. Доклад белән ТР Төзелеш, архитектура һәм ТКХ министры Марат Айзатуллин чыгыш ясады. Киңәшмәне Татарстан Рәисе Рөстәм Миңнеханов үткәрде. Анда шулай ук Премьер-министр Алексей Песошин һәм ТР Дәүләт Советы Рәисе вазифаларын башкаручы Марат Әхмәтов катнашты, дип хәбәр итә ТР Рәисе матбугат хезмәте.</p> <p>18 апрельгә республикада торакны файдалануга тапшыру планы 52% ка үтәлгән: 1 млн 636 мең кв. метрдан артык торак файдалануга тапшырылган. коммерцияле төзелеш сегментында планлаштырылган күләмнең 58% ы файдалануга тапшырылган-бу гомуми мәйданы 600 мең кв. метр чамасы булган 66 күп фатирлы йорт.</p> <p>Социаль ипотека программасы буенча еллык планның 38% ы үтәлгән. Быел төзелергә тиешле 108 йортның гомуми мәйданы 57 мең кв. метрдан артыграк булган 10 объекты төзелеп беткән.</p> <p>Индивидуаль торак төзелеше өлкәсендә 978 мең кв. м торак файдалануга тапшырылган, бу планның 49%н тәшкил итә.</p> <p>Айзатуллин шулай ук социаль объектлар төзелеше, инфраструктураны төзекләндерү һәм модернизацияләү турында сөйләде. Торак төзелешенә ярдәм итү буенча республика программасының 14 объекты буенча контрактларны май аенда төзү планлаштырыла.</p> https://tatar-inform.tatar/news/tatarstanda-fizika-ham-biologiya-buenca-vakytynnan-alda-bdi-natialaren-rasladylar-5922380 https://tatar-inform.tatar/news/tatarstanda-fizika-ham-biologiya-buenca-vakytynnan-alda-bdi-natialaren-rasladylar-5922380 Sat, 18 Apr 26 16:29:00 +0300 message <p>Татарстанда физика һәм биология буенча вакытыннан алда БДИ нәтиҗәләре расланды, алар буенча имтиханнар 31 мартта узды. Бу хакта ТР Мәгариф министрлыгының матбугат хезмәте хәбәр итә.</p> <p>Физиканы вакытыннан алда ике катнашучы тапшырды, аларның уртача нәтиҗәсе 44 балл тәшкил итте. Биологияне ун кеше сайлады, бу фән буенча уртача балл – 58.</p> <p>Куелган баллар белән килешмәү турында апелляцияләрне 16 һәм 17 апрельдә катнашучылар дәүләт йомгаклау аттестациясенә кертелгән мәгариф оешмаларында бирергә мөмкин.</p> <p>Бу предметлар буенча апелляцияләрне карау 21 апрельгә билгеләнгән. Ул Казанда Боевая урамы, 13 йорт адресы буенча һәр мөрәҗәгать итүчегә катгый билгеләнгән вакытта узачак.</p> https://tatar-inform.tatar/news/gadattan-tys-xallar-ministrlygy-kocle-il-turynda-kisatte-5922379 https://tatar-inform.tatar/news/gadattan-tys-xallar-ministrlygy-kocle-il-turynda-kisatte-5922379 Sat, 18 Apr 26 16:11:00 +0300 message <p>Гадәттән тыш хәлләр министрлыгында татарстанлыларны 19 апрельдә көтелә торган көчле җил һәм яшен турында кисәттеләр.</p> <p>Республика халкына реклама щитлары, юл билгеләре һәм агачлар астында качмаска киңәш итәләр. Сак булырга, балаларны игътибар белән күзәтергә, кирәк булганда өлкәннәргә һәм авыру кешеләргә ярдәм итәргә киңәш ителә.</p> <p>Ашыгыч хәлләрдә 112 номерына шалтыратырга кирәк.</p> <p> </p> https://tatar-inform.tatar/news/tatarstanda-gamalda-bulgan-pilotsyz-ockyc-houme-kurkynycy-rezimy-beterelde-5922378 https://tatar-inform.tatar/news/tatarstanda-gamalda-bulgan-pilotsyz-ockyc-houme-kurkynycy-rezimy-beterelde-5922378 Sat, 18 Apr 26 15:32:00 +0300 message <p>Татарстанда 3:54 сәгатьтән гамәлдә булган пилотсыз куркыныч режимын бетерелде, дип хәбәр итә Россия Гадәттән тыш хәлләр министрлыгы кушымтасы.</p> <p>Аэропортларда чикләүләрне бетерү турында әлегә хәбәр ителми.</p> <p> </p> https://tatar-inform.tatar/news/minnexanov-municipal-xezmatkarlarne-honari-bairamnare-belan-kotlady-5922376 https://tatar-inform.tatar/news/minnexanov-municipal-xezmatkarlarne-honari-bairamnare-belan-kotlady-5922376 Sat, 18 Apr 26 15:13:00 +0300 message <p>Россиядә Җирле үзидарә көнен 21 апрельдә билгеләп үтәчәкләр. Бу дата турында Татарстан Хөкүмәте Йортында узган республика киңәшмәсендә фикер алыштылар, дип хәбәр итә ТР Рәисе матбугат хезмәте.</p> <p>Республика Рәисе <strong>Рөстәм Миңнеханов</strong> билгеләп үткәнчә, регионның муниципаль бергәлеге бүген идарәчеләрнең, хезмәткәрләрнең һәм җәмәгатьчеләрнең берләштерелгән зур командасын тәшкил итә.</p> <p>Аның сүзләренә караганда, Татарстанның җирле үзидарә системасына 7,5 меңнән артык вәкиллекле орган депутаты, 6,3 меңнән артык муниципаль хезмәткәр, 914 муниципаль берәмлек башлыгы һәм 522 территориаль иҗтимагый үзидарә советлары активисты керә.</p> <p>Шулай ук бу өлкәгә социаль өлкә һәм торак-коммуналь хуҗалык хезмәткәрләре җәлеп ителгән, алар урыннарда тормыш эшчәнлегенең төп мәсьәләләрен хәл итәләр.</p> <p>Рөстәм Миңнеханов ассызыклаганча, җирле хакимият идарә итүнең халык өчен иң якын һәм аңлаешлы дәрәҗәсе булып кала. Ул муниципаль берәмлекләр вәкилләрен һөнәри бәйрәмнәре белән котлады һәм республикада җирле үзидарә көненең тантаналы дәрәҗәдә билгеләп үтелүен билгеләп үтте.</p> <p>Рөстәм Миңнеханов шәһәр һәм район җитәкчеләренә активистларны һәм хезмәткәрләрне хөрмәтләүгә багышланган чаралар оештырырга кушты.</p> https://tatar-inform.tatar/news/samara-olkasenda-ukraina-pilotsyz-ockycy-bala-tudyru-iorty-yanynda-toskan-5922377 https://tatar-inform.tatar/news/samara-olkasenda-ukraina-pilotsyz-ockycy-bala-tudyru-iorty-yanynda-toskan-5922377 Sat, 18 Apr 26 14:34:00 +0300 message <p>Новокуйбышевскида Татарстан белән күрше Самара өлкәсендә Украина пилотсыз очкычы бала тудыру йорты янында төшкән, дип хәбәр итте социаль челтәрләрдә төбәк губернаторы <strong>Вячеслав Федорищев</strong>.</p> <p>Зыян күрүчеләр юк, әмма бинаның пыялалары ватылган. Пациентларны һәм персоналны күрше хастаханәләргә күчергәннәр, ә урында оператив штаб җәелдергәннәр.</p> <p>Шулай ук ул Яңа Куйбышев һәм Сызрань сәнәгать предприятиеләренә һөҗүм турында хәбәр итте. Беренчел мәгълүматлар буенча, зыян күрүчеләр юк.</p> https://tatar-inform.tatar/news/ruzila-fattaxova-tugan-tel-ukytucysy-berdamleknen-altyn-baganasy-5922361 https://tatar-inform.tatar/news/ruzila-fattaxova-tugan-tel-ukytucysy-berdamleknen-altyn-baganasy-5922361 Sat, 18 Apr 26 14:17:00 +0300 message <p>Казанда узган «Туган тел» җыенында Татарстан Республикасы Мәгарифне үстерү институты доценты, филология фәннәре кандидаты һәм Туган (татар) тел һәм әдәбият укытучылары ассоциациясе директоры <strong>Рузилә Фәттахова</strong> чыгыш ясады. Ул үзенең докладында милли мәгарифнең бүгенге торышы, укытучыларның җәмгыятьтәге роле һәм берләшмәнең ирешкән уңышлары турында сөйләде.</p> <p>Спикер билгеләп үткәнчә, 2026 елның Россия Президенты Владимир Путин тарафыннан «Халыклар бердәмлеге елы» дип игълан ителүе милли телләрне саклау юлында зур җаваплылык өсти. Рузилә Фәттахова Татарстан Рәисе Рөстәм Нургалиевның 2023 елда татар теле укытучылары берләшмәсен төзү буенча биргән инициативасының үз вакытында һәм бик мөһим адым булуын ассызыклады. Бүгенге көндә республика җитәкчелеге ярдәме белән әлеге ассоциация Бөтендөнья татар конгрессы һәм Мәгарифне үстерү институты белән тыгыз хезмәттәшлектә эшли.</p> <p>Чыгыштан күренгәнчә, бүгенге көндә Татарстаннан тыш Россиянең 28 төбәгендә 4500-дән артык татар теле һәм әдәбияты укытучысы хезмәт куя. Соңгы ике ел эчендә ассоциация тарафыннан 90-лап төрле дәрәҗәдәге чара уздырылган, аларга 10 меңнән артык педагог җәлеп ителгән. Шлай ук Татарстанда 48, ә Россия төбәкләрендә 27 җирле бүлек ачылып, аларның җитәкчеләре итеп иң тәҗрибәле мөгаллимнәр сайлап алынган.</p> <p>Рузилә Фәттахова үз чыгышында телне саклауның заманча ысулларына, ата-аналар белән эшләүгә һәм цифрлы технологияләрне куллануга аеруча игътибар бирергә чакырды. Ул билгеләп үткәнчә, туган тел укытучысының хезмәте методик ярдәм белән генә чикләнмичә, аның социаль статусын күтәрү һәм һөнәргә яшьләрне җәлеп итү – төп бурычларның берсе булып кала.</p> <p>«Бердәмлек дигәндә, без һәр халыкның үз милли йөзен, үз телен, үз рухи мирасын саклап, уртак ватаныбыз мәдәниятен баетуны күздә тотабыз. Һәм бу бөек бердәмлекнең алтын баганасы – туган тел һәм әдәбият укытучысы», – диде ул.</p> https://tatar-inform.tatar/news/tatarstan-yasusmerlarena-cifrly-kurkynycsyzlyk-turynda-soiladelar-5922373 https://tatar-inform.tatar/news/tatarstan-yasusmerlarena-cifrly-kurkynycsyzlyk-turynda-soiladelar-5922373 Sat, 18 Apr 26 13:41:00 +0300 message <p>Татарстанда 10 марттан 17 апрельгә кадәр «Конструктив диалог» үстерү чаралары циклы узды. Программа мәктәп укучылары, студентлар, педагоглар һәм ата-аналарга исәпләнгән. Ул республиканың барлык 45 муниципаль берәмлегендә узды. Төп максаты – яшүсмерләр һәм яшьләр арасында экстремизм һәм террорчылык идеологиясен таратуны кисәтү.</p> <p>Өч атна эчендә 128 чара үткәрелде, аларда 10 940 кеше катнашты. Катнашучыларга цифрлы гигиена, диверсияләр өчен юридик җаваплылык, деструктив төркемнәргә вербовкага каршы тору ысуллары, депрессив һәм суицидаль халәтләрне профилактикалау, шулай ук манипуляция механизмнары һәм алардан саклану турында сөйләделәр.</p> <p>Татарстанда террорчылыкка каршы комиссия аппараты җитәкчесе <strong>Илдус Гәрәев</strong> билгеләп үткәнчә, төп бурыч – яшьләрне диверсия-террорчылык эшчәнлегенә җәлеп итүне булдырмау һәм аларда тотрыклы террорчылыкка каршы фикерләү формалаштыру.</p> <p>Аның сүзләренчә, Татарстан Рәисе <strong>Рөстәм Миңнеханов</strong> республикадагы һәр укучыга һәм студентка террорчылыкның җинаятьчел асылын аңлауны җиткерү бурычын куйды. Гәрәев ассызыклаганча, 2024 елдан гамәлгә ашырыла торган «конструктив диалог» проекты бу эшнең бер коралына әверелде.</p> <p>Чаралар программасы куркынычсызлык темасын төрле яктан карау өчен корылган иде. Катнашучылар лекцияләр тыңлап кына калмадылар, чынбарлыктагы хәлләрне дә тикшерделәр: манипуляция, вербовка һәм буллингны танырга, шулай ук каршы тору ысулларын табарга өйрәнделәр.</p> <p>Мәктәп укучылары өчен Росмолодежь ярдәмендә цифрлы грамоталылык буенча квиз уздырдылар. Ул катнашучыларга үзләренең белем дәрәҗәсен интерактив рәвештә бәяләргә мөмкинлек бирде.</p> <p>Оештыручылар ассызыклаганча, проектның бурычы – мәгълүмат бирү генә түгел, ә яшүсмерләрне һәм яшьләрне шәхси һәм иҗтимагый куркынычсызлык мәсьәләләренә җәлеп итү.</p> <p>Проектны Татарстанның Иҗади яшьләр академиясе һәм ТР Яшьләр ресурс үзәге гражданлык җәмгыятен үстерүгә Татарстан Рәисе гранты, республиканың террорчылыкка каршы комиссиясе аппараты һәм ТР Яшьләр эшләре министрлыгы ярдәмендә гамәлгә ашыра.</p> <p> </p> https://tatar-inform.tatar/news/rostam-minnexanov-xalykny-tozeklanderu-obektlary-ocen-tavys-biruda-katnasyrga-cakyrdy-5922375 https://tatar-inform.tatar/news/rostam-minnexanov-xalykny-tozeklanderu-obektlary-ocen-tavys-biruda-katnasyrga-cakyrdy-5922375 Sat, 18 Apr 26 13:02:00 +0300 message <p>Татарстанда киләсе елда төзекләндереләчәк иҗтимагый киңлекләр өчен ел саен үткәрелә торган бөтенроссия онлайн-тавыш бирү 21 апрельдә башлана. Тавыш бирү турында ТР Хөкүмәте Йортында узган республика киңәшмәсендә фикер алыштылар, дип хәбәр итә ТР Рәисе матбугат хезмәте.</p> <p>Татарстан Рәисе <strong>Рөстәм Миңнеханов</strong> республика халкын тавыш бирүгә активрак кушылырга өндәде. Аның фикеренчә, гражданнарның парклар, скверлар һәм башка территорияләрне сайлауга турыдан-туры йогынты ясау мөмкинлеге бар: бердәм дәүләт хезмәтләре порталы аша алар беренче чиратта кайсы объектларны яңартуга мохтаҗ булуын билгели алачак. Ул шулай ук халыкка тавыш бирү барышы турында киң мәгълүмат бирүне оештырырга кушты.</p> <p>«ТР шәһәрләрен үстерү институты» фондының шәһәр мохитен үстерү программалары департаменты җитәкчесе <strong>Арина Петрова</strong> хәбәр иткәнчә, тавыш бирү 21 апрельдән 12 июньгә кадәр узачак. Анда республиканың 45 муниципаль берәмлегеннән 178 территория катнашачак.</p> https://tatar-inform.tatar/news/rostam-minnexanov-xalykny-tozeklanderu-obektlary-ocen-tavys-biruda-katnasyrga-cakyrdy-5922375?lang=1 Sat, 18 Apr 26 13:02:00 +0300 1 <p>Ежегодное всероссийское онлайн-голосование за общественные пространства, которые благоустроят в следующем году, стартует в Татарстане 21 апреля. Голосование обсудили на республиканском совещании в Доме Правительства РТ, сообщает пресс-служба Раиса РТ.</p> <p>Раис Татарстана <strong>Рустам Минниханов</strong> призвал жителей республики активнее включаться в голосование. По его мнению, у граждан есть возможность напрямую влиять на выбор парков, скверов и других территорий: через Единый портал госуслуг они смогут определить, какие объекты нуждаются в обновлении в первую очередь. Он также поручил организовать широкое информирование населения о ходе голосования.</p> <p>Руководитель департамента программ развития городской среды Фонда «Институт развития городов РТ» <strong>Арина Петрова</strong> сообщила, что голосование пройдет с 21 апреля по 12 июня. В нем примут участие 178 территорий из 45 муниципальных образований республики.</p> <div class="special_container" style="background:#eeeeee;border:1px solid #cccccc;padding:5px 10px;">Благоустройство общественных пространств реализуется в рамках национального проекта «Инфраструктура для жизни».</div> https://tatar-inform.tatar/news/yasel-uzanda-pilotsyz-ockyc-houme-kurkynycy-gamaldan-cygaryldy-5922374 https://tatar-inform.tatar/news/yasel-uzanda-pilotsyz-ockyc-houme-kurkynycy-gamaldan-cygaryldy-5922374 Sat, 18 Apr 26 12:56:00 +0300 message <p>Яшел Үзәндә БПЛА һөҗүме куркынычы гамәлдән чыгарылды, дип хәбәр итә Россия Гадәттән тыш хәлләр министрлыгының рәсми кушымтасы.</p> <p> </p> https://tatar-inform.tatar/news/ivan-gushhin-xalykara-haikallar-ham-tarixi-urynnar-kone-belan-kotlady-5922365 https://tatar-inform.tatar/news/ivan-gushhin-xalykara-haikallar-ham-tarixi-urynnar-kone-belan-kotlady-5922365 Sat, 18 Apr 26 12:38:00 +0300 message <p>Бүген Татарстанда Халыкара һәйкәлләр һәм тарихи урыннар көнен билгеләп үтәләр. Мәдәни мирас объектларын саклау комитеты рәисе <strong>Иван Гущин</strong> һөнәри бергәлеккә һәм республика халкына мөрәҗәгатендә бу көн тарихи мирасны саклау белән шөгыльләнүчеләрнең барысын да – реставраторларны, архитекторларны, тарихчыларны, туган якны өйрәнүчеләрне, экскурсоводларны, волонтерларны һәм битараф булмаган гражданнарны берләштерә, дип ассызыклады.</p> <p>«Без биналарны гына саклап калмыйбыз. Без хәтеребезне саклыйбыз. Һәр коткарылган гыйбадәтханә, һәр торгызылган сәүдәгәр йорты, һәр торгызылган һәйкәл – бу безнең киләчәккә уртак өлешебез», – дип билгеләде Гущин.</p> <p>Ул искәрткәнчә, Татарстанда ЮНЕСКО Бөтендөнья мирасының дүрт объекты бар. Хәзерге вакытта республикада 6 меңгә якын объект дәүләт саклавында исәпләнә, шуларның 2030ы бердәм дәүләт реестрына кертелгән.</p> <p>Ел саен аларны саклауга бюджеттан да, меценатлар ягыннан да шактый акча җибәрелә. Һәр объект артында, ул ассызыклаганча, кеше язмышы, хезмәт еллары һәм халыкның катнашуы тора.</p> https://tatar-inform.tatar/news/kazanda-koras-buenca-rossiya-cempionaty-uza-5922372 https://tatar-inform.tatar/news/kazanda-koras-buenca-rossiya-cempionaty-uza-5922372 Sat, 18 Apr 26 12:01:00 +0300 message <p>Бүген Казанның «Ак Барс» көрәш сараенда көрәш буенча 55нче Россия чемпионаты уза. Юбилей турниры илнең иң көчле батырларын бергә җыйды. Ярышларда Россиянең 43 төбәгеннән 200дән артык спортчы көч сынаша.</p> <p>Татарстан республикасы данын әлеге бәйгедә 10 спортчы яклый:</p> <ul> <li>60 кг үлчәү авырлыгы – Илфат Миңнегалиев</li> <li>65 кг үлчәү авырлыгы – Ильяс Йосыпов</li> <li>70 кг үлчәү авырлыгы – Илдус Камалов</li> <li>75 кг үлчәү авырлыгы – Рафаэль Бильданов</li> <li>80 кг үлчәү авырлыгы – Илназ Рамазанов</li> <li>85 кг үлчәү авырлыгы – Булат Москов</li> <li>90 кг үлчәү авырлыгы – Ренас Кәлимуллин</li> <li>100 кг үлчәү авырлыгы – Булат Мусин</li> <li>130 кг үлчәү авырлыгы – Радик Сәлахов</li> <li>130+ кг үлчәү авырлыгы – Муса Галләмов</li> </ul> <p>Чемпионат нәтиҗәләре буенча ил җыелма командасы формалашачак. Әлеге команда 2026 елның июнь аенда Татарстанда узачак Көрәш буенча дөнья чемпионатында Россия данын яклаячак.</p> <p>Юбилей турниры кысаларында Россиянең иң титуллы чемпионнарын хөрмәтләү тантанасы каралган. Алар арасында Татарстан көрәшчеләре дә бар. Исемлеккә 10 тапкыр Россия чемпионы Раил Нургалиев, 9 тапкыр Россия чемпионы Сергей Павлик һәм 8 тапкыр Россия чемпионы Ренас Кәлимуллин кергән.</p> https://tatar-inform.tatar/news/tatarstan-agrariilary-kozge-kulturalarny-tuklandyru-planynyn-40-procentyn-utagan-5922371 https://tatar-inform.tatar/news/tatarstan-agrariilary-kozge-kulturalarny-tuklandyru-planynyn-40-procentyn-utagan-5922371 Sat, 18 Apr 26 11:17:00 +0300 message <p>Татарстан Хөкүмәте Йортында узган киңәшмәдә язгы кыр эшләренең барышы, азык җыю техникасын ремонтлау һәм халыкны яшелчә культуралары орлыклары белән тәэмин итү турында фикер алыштылар. Утырышта ТР Премьер-министры урынбасары – авыл хуҗалыгы һәм азык-төлек министры <strong>Марат Җәббаров</strong> чыгыш ясады. Киңәшмәне Татарстан Рәисе Рөстәм Миңнеханов уздырды. Шулай ук Премьер-министр <strong>Алексей Песошин</strong> һәм ТР Дәүләт Советы Рәисе вазифаларын башкаручы <strong>Марат Әхмәтов</strong> катнашты. Бу хакта ТР Рәисе матбугат хезмәте хәбәр итә.</p> <p>Көзге культураларны тукландыру 190 мең гектар мәйданда башкарылган, бу планнан 40 процентын тәшкил итә. Күпьеллык үләннәр 60 мең гектар мәйданда ашлама кертелгән – бу планлаштырылган күләмнең 20 процентын тәшкил итә. Эшләр республиканың барлык районнарында да алып барыла, тәүлеккә уртача 66 мең гектарга якын эшкәртелә.Тәтеш районында 5,5 мең гектар мәйданда күпьеллык үләннәрне тукландыруны төгәлләгәннәр һәм якын көннәрдә көзге культураларны тукландыруны төгәлләргә уйлыйлар.</p> <p>Республикада тырмалау дәвам итә – туфракта дымны саклап калу өчен мөһим агроприем. Бу эшкә 41 районда керешкәннәр. Барысы 2 млн 360 мең га мәйданда дымны капларга кирәк. хуҗалыкларда 3600 тырмалау агрегаты эшли, аларның гомуми җитештерүчәнлеге тәүлеккә 190 мең гектардан артып китә.</p> <p>11 районда чәчү кампаниясе башланды инде. Быел сабан чәчүенең гомуми планы 1 млн 730 мең га тәшкил итә, шулардан 820 мең га – бөртекле культуралар һәм 680 мең га-техник культуралар өчен.</p> <p>Агымдагы сезон өчен 440 мең тонна минераль ашлама сатып алынган, бу гектарга уртача 74,4 кг тәшкил итә. Соңгы ике атнада республикага өстәмә рәвештә тагын 42 мең тонна ашлама керде.</p> <p>Орлык кайтару дәвам итә. Хуҗалыкларга 86 мең көнбагыш һәм 115 мең кукуруз чәчү берәмлеге кайтарылган инде. Шикәр чөгендере буенча Орлыклар белән тәэмин ителеш 70% ка җиткән.</p> <p>Бүгенге көнгә аграрийларга 2,4 млрд сум дәүләт ярдәме китерелгән. Федераль бюджеттан финансланучы барлык юнәлешләр буенча диярлек сайлап алулар игълан ителде һәм 1 майга кадәр тагын 1,3 млрд сум күчерү планлаштырыла. Ташламалы кредитлау кысаларында авыл хуҗалыгы товар җитештерүчеләре 14,3 млрд сумлык 126 кыска сроклы кредит һәм 3,3 млрд сумлык 13 инвестиция кредиты алганнар инде.</p> <p>Министр хәбәр иткәнчә, ел саен якынча 15 майдан хуҗалыклар терлек азыгы әзерләүгә керешәләр. Бу вакытка азык җыю техникасын ремонтлауны төгәлләргә кирәк: эшләр 10 майга кадәр тәмамланырга тиеш, ә 12 майдан аны комиссион кабул итү башлана.</p> https://tatar-inform.tatar/news/kazanlylarny-ekologiya-kvestynda-katnasyrga-cakyralar-5922368 https://tatar-inform.tatar/news/kazanlylarny-ekologiya-kvestynda-katnasyrga-cakyralar-5922368 Sat, 18 Apr 26 11:08:00 +0300 message <p>Казанда 17 апрельдән 25 апрельгә кадәр «Чиста Совет районы» дип аталган эко-квест уздырыла. Уеннарда җиңүчеләр кыйммәтле бүләк алачак.</p> <p>Чарада катнашу өчен 3 кешедән алып 8 кешегә кадәр булган команда тупларга һәм әлеге команда белән @EcoQuestSovietBot акциясенең телеграм-ботында теркәлергә кирәк. Теркәлгәннән соң оештыручылар катнашучыларга урыннар һәм биремнәр күрсәтелгән карта тапшырачак. Квест 20 апрельдә башлана.</p> <p>Картада билгеләнгән урыннарны җыештыру буенча иң күп балл җыю һәр команданың төп максаты булып тора. Социаль челтәрләрдәге биремнәрне үтәгән өчен – 3 балл, икенчел чимал тапшырганга – биш балл, төп бирем – яшел киңлекләрне җыештыру эшенә 10 балл бирелә.</p> <p>25 апрельдә иң яхшы командаларны бүләкләү тантанасы үткәрелә. Иң күп балл җыйган командаларга тулы команда белән ял итү өчен глэмпингка юллама бирелә, чарада катнашучыларга шулай ук онлайн-кибетләргә акчалата сертификат яки акыллы сәгатьләр, колонкалар тапшырылачак, дип хәбәр итә Совет районы матбугат хезмәте.</p> <p>Исегезгә төшерәбез, 1 апрельдән Татарстан башкаласында территорияләрне санитар чистарту һәм төзекләндерү буенча икеайлык башланды, ул 31 майга кадәр дәвам итә. Аның кысаларында 25 апрельдә шәһәр күләмендәге өмә оештырыла. «Минем Казан» порталында үзең өчен уңайлы булган урынны сайлап, өмәгә язылырга була.</p> https://tatar-inform.tatar/news/tyl-xezmatcane-nuriya-zabirovaga-95-yas-tuldy-5922364 https://tatar-inform.tatar/news/tyl-xezmatcane-nuriya-zabirovaga-95-yas-tuldy-5922364 Sat, 18 Apr 26 10:44:00 +0300 message <p>Казанда яшәүче тыл хезмәтчәне <strong>Зәбирова Нурия Кәрим кызы</strong> 18 апрельдә 95 яшен билгеләп үтә. Бу хакта ТР Хезмәт министрлыгы матбугат хезмәте хәбәр итә.</p> <p>«Нурия Кәрим кызы 1931 елның 18 апрелендә Буа районында туган. Сигез сыйныфны тәмамлап, мәктәптән соң Буа техникумына укырга керә. Аннары Казанга күченә», – дип сөйләделәр матбугат хезмәтендә.</p> <p>Казанда Нурия Кәрим кызы төзелештә эшли, аннары 43 нче балалар бакчасына урнаша.</p> https://tatar-inform.tatar/news/aisylu-moxammatova-tatar-yanarysy-kebek-yana-proektlar-telebeznen-daraasen-kutarer-ide-5922360 https://tatar-inform.tatar/news/aisylu-moxammatova-tatar-yanarysy-kebek-yana-proektlar-telebeznen-daraasen-kutarer-ide-5922360 Sat, 18 Apr 26 10:29:00 +0300 message <p>Казанда узган «Туган тел» форумында Яңа Савин районының 146 нчы номерлы «Ресурс» лицее укытучысы <strong>Айсылу Мөхәммәтова</strong> татар телен укыту өлкәсендә яңа форматтагы проектлар кирәклеген белдерде. Бу хакта ул форумның пленар утырышында сөйләде.</p> <p>Педагог үзенең чыгышында Казан Мэриясе тарафыннан Татарстан Республикасы Рәисе каршындагы Татар телен һәм Татарстан Республикасында яшәүче халыклар вәкилләренең туган телләрен саклау һәм үстерү мәсьәләләре комиссиясе ярдәме белән оештырылган «Үз телем», «Сөйлә», «Хәрәкәттә – бәрәкәт» һәм «Җәүһәр» кебек проектларның нәтиҗәлелеген ассызыклады. Аның сүзләренчә, вокал, милли уен кораллары һәм курчак театры юнәлешләрен берләштергән бу башлангычлар яшь белгечләр өчен чын мәгънәсендә иҗади лабораториягә әверелгән. Укытучылар әлеге проектлар ярдәмендә профессиональ артистлар белән бер сафта эшләп, уникаль тәҗрибә туплый.</p> <p>Айсылу Мөхәммәтова бүгенге көндә республикада табигый фәннәрне үстерү юнәлешендә уңышлы эшләп килүче «Физмат-прорыв», «Физхим-прорыв» проектларының моделен тел өлкәсенә дә күчерергә тәкъдим итте.</p> <p>«Минемчә, шушы уңышлы модельне туган телләрне укыту өлкәсендә дә активлаштырырга мөмкин. «Туган тел яңарышы» яки «Татар яңарышы» кебек яңа масштаблы проектлар телебезнең дәрәҗәсен тагын да күтәрер, аны заманча, яшьләр өчен кызыклы итәр иде», – дип ассызыклады ул.</p> <p>Укытучы фикеренчә, мондый яңарыш телне укыту методикасын заман таләпләренә яраклаштырырга һәм укучыларның татар теленә булган кызыксынуын арттырырга ярдәм итәчәк.</p> https://tatar-inform.tatar/news/tatarstanda-yas-pedagoglarga-90-men-sum-tulanacak-5922366 https://tatar-inform.tatar/news/tatarstanda-yas-pedagoglarga-90-men-sum-tulanacak-5922366 Sat, 18 Apr 26 09:42:00 +0300 message <p>Татарстанда яшь педагоглар өчен ел саен үткәрелә торган «Безнең яңа укытучыбыз» дигән яңа ярдәм чарасын расладылар. Республика Министрлар Кабинетының тиешле карары хокукый мәгълүмат порталында бастырылган.</p> <p>Документ нигезендә, түләүне елына 100ләп кеше алачак. Аның күләме 90 мең сум тәшкил итәчәк, ул ике этапка күчереләчәк – башта 40 мең, аннары 50 мең сум.</p> <p>Ярдәм конкурс нигезендә күрсәтеләчәк. Аңа профильле юнәлешләр буенча югары яки урта һөнәри белемле, шулай ук укытыла торган предметка туры килсә, өстәмә һөнәри әзерлекле укытучылар дәгъва итә алачак.</p> <p>Кандидатларга да таләпләр куелды: алар Россия гражданнары булырга, Татарстанда яшәргә, 35 яшьтән өлкәнрәк булмаска, педагогик стажлары биш елдан артмаска һәм төп укытучы вазифасында эшләргә тиеш.</p> https://tatar-inform.tatar/news/tatarstanda-irtange-sagat-4tan-pilotsyz-ockyc-houme-kurkynycy-rezimy-gamalda-5922369 https://tatar-inform.tatar/news/tatarstanda-irtange-sagat-4tan-pilotsyz-ockyc-houme-kurkynycy-rezimy-gamalda-5922369 Sat, 18 Apr 26 09:20:00 +0300 message <p>3:55 сәгатьтән Татарстанда пилотсыз очкыч һөҗүме куркынычы режимы гамәлдә, дип хәбәр итә Россия Гадәттән тыш хәлләр министрлыгының рәсми кушымтасы.</p> <p>Түбән Кама һәм Бөгелмә аэропортларында рейсларга чикләүләр кертелгән.</p> https://tatar-inform.tatar/news/tatarstanda-irtange-sagat-4tan-pilotsyz-ockyc-houme-kurkynycy-rezimy-gamalda-5922369?lang=1 Sat, 18 Apr 26 09:20:00 +0300 1 <p>С 3:55 в Татарстане действует режим беспилотной опасности, сообщает официальное приложение МЧС России.</p> <p>В аэропортах Нижнекамска и Бугульмы введены ограничения рейсов.</p> https://tatar-inform.tatar/news/bogelma-ham-tuban-kama-aeroportlarynda-ciklaular-kertelde-5922367 https://tatar-inform.tatar/news/bogelma-ham-tuban-kama-aeroportlarynda-ciklaular-kertelde-5922367 Sat, 18 Apr 26 08:40:00 +0300 message <p>Бөгелмә һәм Түбән Кама аэропортларында һава судноларын кабул итүгә һәм чыгаруга чикләүләр кертелгән, дип хәбәр итте Росавиация.</p> <p>«Бөгелмә, Түбән Кама («Бигеш») аэропортларында һава судноларын кабул итүгә һәм чыгаруга вакытлыча чикләүләр кертелгән. Чикләүләр очышларның куркынычсызлыгын тәэмин итү өчен кирәк», - диелә хәбәрдә.</p> https://tatar-inform.tatar/news/kazanda-cit-tobaklardan-kilep-ukucy-studentlar-ocen-ekskursiyalar-oestyra-baslagannar-5922299 https://tatar-inform.tatar/news/kazanda-cit-tobaklardan-kilep-ukucy-studentlar-ocen-ekskursiyalar-oestyra-baslagannar-5922299 Sat, 18 Apr 26 08:21:00 +0300 message <p>Казанда чит төбәкләрдән килеп укучы студентлар өчен экскурсияләр оештыра башлаганнар. Казанның үзенчәлекле, тарихи урыннары белән таныштыру «Туризм һәм кунакчыллык» илкүләм проекты кысаларында башкарыла. Бу хакта «Татмедиа» Республика матбугат һәм массакүләм коммуникацияләр агентлыгында хәбәр итәләр.</p> <p>Маршрутлар шәһәрнең тарихи үзәге, шул исәптән Иске Татар бистәсе аша уза. Татарстан Турист волонтерлары ассамблеясы генераль директоры Юлия Бәширова сөйләгәнчә, республикага ел саен күп санлы яшьләр килә. Алар арасында Казан буенча күзәтү экскурсияләре, Зөя утрау-шәһәрчегенә, Бөек Болгарга, Алабугага һәм башка шәһәрләргә сәяхәтләр аеруча популяр.</p> https://tatar-inform.tatar/news/tatarstanda-utemle-torak-programmasy-buenca-iozdan-artyk-yana-iorty-tozelacak-5922332 https://tatar-inform.tatar/news/tatarstanda-utemle-torak-programmasy-buenca-iozdan-artyk-yana-iorty-tozelacak-5922332 Sat, 18 Apr 26 08:00:00 +0300 message <p>2026 елда Татарстанда гомуми мәйданы 150,6 мең квадрат метр булган 108 күпфатирлы йорт төзү планлаштырыла. Бу Татарстандагы 3123 гаиләне яңа торак белән тәэмин итәргә һәм «Яшәү өчен инфраструктура» илкүләм проектының төп бурычларының берсен үтәргә мөмкинлек бирә. Бу хакта Татарстан Рәисе каршындагы Дәүләт торак фондының матбугат хезмәтендә хәбәр иттеләр.</p> <p>Бүгенгә еллык планның 38,3 процентны үтәлгән. Гомуми мәйданы 57,7 мең квадрат метр булган, 1119 фатирлы 10 йорт кулланылышка тапшырылган.</p> <p>Республиканың зур шәһәрләрендә актив төзелеш бара. Казанда 774 фатирлы 5 торак комплекс төзелеп беткән, шуның белән беррәттән, 1528 фатирлы тагын 5 йорт төзелә. Чаллыда 942 фатирлы 6 йорт сафка бастырыла, Түбән Камада 170 фатирлы 2 йорт төзелә. Шулай ук Әгерҗе, Арча, Менделеевск, Кукмара, Сарман һәм башка районнарда йортлар төзелә.</p> <p>Татарстан Рәисе каршындагы Дәүләт торак фонды 2005 елдан бирле тормышка ашырып килә торган социаль ипотека программасы Россия өчен уникаль булып кала бирә. 21 еллык эш дәвамында 8,5 миллион квадрат метрдан артык торак кулланылышка тапшырылган, 138 меңнән артык гаилә торак шартларын яхшырткан.</p> <p>Социаль ипотека отышлы шартларда торак сатып алырга мөмкинлек бирә. Заёмщиклар еллык 7 процентлы кредитны 10 проценттан башланган беренчел взнос белән 28,5 елга терки ала. Фатирлар чиста бизәлеш белән сатыла, ә аларның бәясе базар бәясеннән 30 процентка арзанрак. Хисапка басканнан соң балалары туган гаиләләргә өстәмә 200 мең сум компенсация түләнә.</p> https://tatar-inform.tatar/news/kazanda-avyl-xualygy-yarminkalare-uza-5922363 https://tatar-inform.tatar/news/kazanda-avyl-xualygy-yarminkalare-uza-5922363 Sat, 18 Apr 26 07:43:00 +0300 message <p>Татарстан башкаласында күркәм гадәт буенча авыл хуҗалыгы ярминкәләре үткәрелә. Бу хакта Казан мэриясе матбугат хезмәте хәбәр итә.</p> <p>Шәһәр халкы яшелчә, ит ризыкларын, сөт продукциясен, хуҗалык өчен кирәк-яракны ваклап сату бәясенә караганда 15 процентка арзанрак бәягә сатып алачак.</p> <p>Ярминкә мәйданчыкларында Татарстанның муниципаль авыл районнары, шулай ук республиканың агросәнәгать комплексы оешмалары продукциясе тәкъдим ителә. Авыл хуҗалыгы ярминкәләре иртәнге сәгать 6:00 дан көндезге 13:00 гә кадәр үткәрелә.</p> https://tatar-inform.tatar/news/tatarstanda-bugen-kyska-vakytly-yangyr-kotela-5922362 https://tatar-inform.tatar/news/tatarstanda-bugen-kyska-vakytly-yangyr-kotela-5922362 Sat, 18 Apr 26 07:22:00 +0300 message <p>Татарстанда 18 апрельдә аязучан болытлы һава торышы көтелә. ТР Гидрометүзәге фаразлавынча, көндез урыны белән кыска вакытлы яңгыр явачак, яшенле яңгыр явуы да ихтимал. Иртән томан көтелә.</p> <p>Җил көньяк-көнбатыштан тизлеге секундына 6-11 метр, көндез урыны белән җилнең тизлеге секундына 15-20 метрга җитә.</p> <p>Көндез иң югары температура +12...+17 градус булачак.</p> <p> </p> https://tatar-inform.tatar/news/kemerovo-saharenda-tatar-xalky-tradiciyalare-donyasy-dip-atalgan-ocrasu-uzgan-5922330 https://tatar-inform.tatar/news/kemerovo-saharenda-tatar-xalky-tradiciyalare-donyasy-dip-atalgan-ocrasu-uzgan-5922330 Fri, 17 Apr 26 21:55:00 +0300 message <p>Кемерово шәһәре китапханәсендә Россия Федерациясе Президенты <strong>Владимир Путин</strong> игълан иткән Россия халыклары бердәмлеге елына багышланган «Татар традицияләре дөньясы» дип аталган чара узган. Бу хакта Кемерово өлкәсе татарлары милли-мәдәни автономиясе хәбәр итә.</p> <p>Чарада катнашкан мәктәп укучылары татар халкының язгы бәйрәмнәре һәм гореф-гадәтләре белән танышкан. Очрашуның кунагы – «Дуслык» татар ансамбле солисты <strong>Светлана Хмельницкая</strong> татар милли киемнәре һәм аларның үзенчәлекләре турында сөйләгән. Балалар барысы бергә күмәк уеннарда катнашкан һәм татар телендә җырлар башкарган.</p> <p>Мондый очрашулар безгә бер-беребезне яхшырак аңларга, төрле халыкларның традицияләрен хөрмәт итәргә һәм үзара дуслыкны ныгытырга ярдәм итә, диелә хәбәрдә.</p> https://tatar-inform.tatar/news/diniya-nazaratenda-vagaz-televizion-acyk-baigesenda-inucelarne-bulakladelar-5922340 https://tatar-inform.tatar/news/diniya-nazaratenda-vagaz-televizion-acyk-baigesenda-inucelarne-bulakladelar-5922340 Fri, 17 Apr 26 21:32:00 +0300 message <p>Бүген Татарстан Диния нәзарәтендә «Вәгазь» телевизион ачык конкурсында җиңүчеләрне бүләкләделәр. Аларга оештыручылардан һәм иганәчеләрдән истәлекле бүләкләр һәм дипломнар тапшырылды. Татарстан мөселманнары Диния нәзарәте һәм «Татарстан» дәүләт телерадиокомпаниясе «Зәкят» хәйрия фонды теләктәшлегендә оештырган бәйгенең максаты татар телендә иң оста вәгазьчеләрне ачыклау; вәгазьләрне халыкка үтемле итеп сөйләү үрнәген булдыру; халыкта Ватанга мәхәббәт тәрбияләүгә юнәлтелгән иде. Бу хакта ТР Диния нәзарәте матбугат хезмәте хәбәр итә.</p> <p>Бәйгенең бүләкләү тантанасында Татарстан мөфтиенең беренче урынбасары <strong>Илфар хәзрәт Хәсәнов</strong> катнашучыларны һәм кунакларны мөфти <strong>Камил хәзрәт Сәмигуллин</strong> исеменнән сәламләде. Ул әлеге конкурсның татар вәгазьчеләре өчен мөһимлеген һәм актуальлеген билгеләп үтте.</p> <p>«Аллаһы Тәгалә Коръән-Кәримдә: «Һәм син, әй Мөхәммәд галәйһиссәлам, Раббыңның юлына хикмәт һәм яхшы Гайшә анабыз: «Пәйгамбәребез хәзрәтләренең холкы Коръән иде», – ди. Дәгъвәт кылабыз икән, сөйләгәнебезне үзебез аша үткәреп, башкаларга да җиткереп, аларның Раббыбызның хак юлына басуларына сәбәпче була алсак идвәгазьләр белән чакыр», – дип әмер итә. Чөнки сүз белән кешене терелтергә дә, юкка чыгарырга да була. Шуңа күрә безнең өстебездә – зур вазифа: кешеләрне Аллаһ Раббыбызның хак юлына сабырлык һәм күркәм сүз белән чакыру.</p> <p>«Татарстан» ДТРК директоры урынбасары – Радиотапшырулар хезмәте башлыгы <strong>Тәүфыйк Сәгыйтов</strong> та сәламләде. Ул үз чыгышында конкурста катнашучыларның барысына да рәхмәт белдерде. Ел дәвамында дәүләт телерадиокомпаниясендә бәйгегә килгән вәгазьләрнең күрсәтелеп баруын, аларның тамашачылар өчен мөһимлеген ассызыклады.</p> <p>Бәйге ике этапта оештырылды: беренче этабы – 2025 елның 15 февраленнән 1 октябрьгә кадәр уздырылды. Сайлап алуда катнашу өчен чыгышны видеоязма рәвешендә оештыручыларның почта тартмасына җибәрергә кирәк иде. Бәйге Бөек Ватан сугышында Җиңүгә 80 ел тулу, Россиядә һәм Татарстанда Ватанны саклаучылар елы һәм ТР мөселманнары Диния нәзарәтендә Каһарманнар елы кысаларында игълан ителү сәбәпле, вәгазьләр Ватанга мәхәббәт темасына багышланды. Бәйгенең бөек татар шагыйре Габдулла Тукайның тууына 140 елллыгы һәм «Казанның ислам дөньясының мәдәни башкаласы» статусы алуы белән туры килүе символик мәгънәгә ия булды.</p> <p>Конкурска барлыгы 200 дән артык гариза килде. Шулар арасыннан 40 вәгазь финалга узды. Төрле яшь категориясендә барлыгы 26 вәгазь сөйләүче бүләкләнде. Катнашучыларның географиясе дә киң: гаризалар республикабызның Менделеевск, Тукай, Апас, Буа, Балтач, Яшел Үзән районнарыннан тыш, Мәскәү шәһәрендә, Пермь, Пенза өлкәләрендә яшәүче мөселман кардәшләребездән дә килеп иреште. Конкурста 5 яшьтән өлкәнрәк мөселманнар, шул исәптә шәкертләр һәм профессиональ имамнар катнашты. Жюри аларны берничә номинациядә билгеләп үтте: кече төркем: 9 - 12 яшь (кызлар); кече төркем: 9 -12 яшь (малайлар); урта төркем: 16 -17 яшь (шәкертләр); өлкән төркем: 18 яшь һәм өлкәнрәкләр (шәкертләр); өлкән төркем: 18 яшьтән өлкәнрәк ир-атлар (имамнар); өлкән төркем:18 яшьтән өлкәнрәк ир-атлар; өлкән төркем:18 яшьтән өлкәнрәк хатын-кызлар.</p> <p>Жюри әгъзалары, вәгазьчеләрне җылы котлап, татар вәгазе бәйгесенең рухи традицияләрне саклау һәм үстерү өчен мөһимлеген аерым билгеләп үтте. «Вәгазь» телевизион ачык конкурсында катнашучыларга «Гаилә» мәчете имам-хатыйбы<strong> Рөстәм хәзрәт Хайруллин </strong>рәислегендәге жюри – Татарстан мөфтиенең мәгълүмати сәясәт буенча урынбасары, «Хозур» нәшрият йорты җитәкчесе<strong> Ришат хәзрәт Хәмидуллин</strong>, Татарстан Республикасы мөселманнарының Диния нәзарәтенең дәгъвәт бүлеге җитәкчесе, «Вәгазь I» бәйгесе җиңүчесе<strong> Ленар Хамматов</strong>, Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе, Г.Камал театры музее директоры <strong>Луара Шакирҗанова</strong>, «Татарстан» дәүләт телерадиокомпаниясенең Милли тапшырулар хезмәте шеф-редакторы <strong>Мөршидә Җиһан </strong>бәя бирде.</p> <p>Быел «Вәгазь» телевизион ачык конкурсында 9 яшьтән алып һәм өлкәнрәк дин кардәшләребез катнашу мөмкинлегенә ия иде.</p> <p>Иң яхшы вәгазьләр «Хәерле көн, Татарстан!» һәм «Яңалыклар» телевизион тапшыруларның җомга чыгарылышларында күрсәтелеп барды.</p> https://tatar-inform.tatar/news/irtaga-kazanda-yasenle-yangyr-kotela-5922359 https://tatar-inform.tatar/news/irtaga-kazanda-yasenle-yangyr-kotela-5922359 Fri, 17 Apr 26 21:10:00 +0300 message <p>Иртәгә, 18 апрельдә, Казанда аязучан болытлы һава көтелә. Көндез кыска вакытлы һәм яшенле яңгыр булырга мөмкин. Синоптиклар тизлеге секундына 15 метрга җитәчәк көчле җил фаразлый. Төнлә һава температурасы +6..+8 градус булачак, көндез термометр баганалары +13..+15 градусны күрсәтәчәк.</p> <p>Якшәмбе, 19 апрельдә, республикада яңгырлар ява. Көньяктан искән җил юнәлешен көнбатышка, төньяк-көнбатышка үзгәртеп, җилнең тизлеге секундына 6–11 метрга, урыны белән 14 метрга җитәчәк. Төнлә һава температурасы +4..+9 градус булачак, көндез +9..+14 градуска кадәр җылыначак.</p> <p>Киләсе атна башында яңгырлы һава торышы саклана. Төньяк-көнчыгыш, көнчыгыш җиле юнәлешен көньякка таба үзгәртеп, секундына 6–11 метр тизлек белән исәчәк. Төнге температура +2..+7 градуска кадәр төшә. Көндез һава +5..+10 градуска, көнчыгышта +14 градуска җылыначак.</p> https://tatar-inform.tatar/news/novosibirsk-tatar-madaniyate-iortynda-tukainyn-140-ellygyna-bagyslangan-kica-bula-5922328 https://tatar-inform.tatar/news/novosibirsk-tatar-madaniyate-iortynda-tukainyn-140-ellygyna-bagyslangan-kica-bula-5922328 Fri, 17 Apr 26 20:46:00 +0300 message <p>19 апрельдә 12:00 сәгатьтә Новосибирск шәһәре Татар мәдәнияте йортында халкыбызның бөек улы, даһи шагыйрь <strong>Габдулла Тукай</strong> тууга 140 ел тулу уңаеннан музыкаль-әдәби кунакханә оештырылачак. Бу хакта Новосибирск татар милли-мәдәни автономиясе каршындагы «Ак калфак» иҗтимагый оешмасы ВКонтакте социаль челтәрендәге төркемендә хәбәр итә.</p> <p>Тукай иҗаты – татар мәдәниятенең нигезе һәм һәр буынны туган телгә, милли кыйммәтләргә мәхәббәт рухында тәрбияләүче чиксез илһам чыганагы. Бу тантаналы чара халкыбызның рухи мирасын саклап калу һәм аны яшь буынга тапшыру максатыннан оештырыла, диелә хәбәрдә.</p> <p>Кичә кунаклары шагыйрьнең тормыш юлына бәйле кызыклы фактлар белән таныша алачак, ә балалар һәм зурлар башкаруындагы моңлы җырлар һәм дәртле шигырьләр чарага аерым бер ямь өстәячәк. Очрашу Тукай дөньясы турында тагын бер кат сөйләшү, милли традицияләребезне барлау һәм иҗат сөючеләр белән җылы мохиттә аралашу өчен менә дигән форсат булачак.</p> <p>Фото: © Новосибирск татар милли-мәдәни автономиясе каршындагы «Ак калфак» иҗтимагый оешмасы</p> <p> </p> https://tatar-inform.tatar/news/tatar-tele-xalykara-olimpiada-prizery-tatar-tele-kunelga-yakyn-ruxyma-kaderle-gaziz-tel-5922358 https://tatar-inform.tatar/news/tatar-tele-xalykara-olimpiada-prizery-tatar-tele-kunelga-yakyn-ruxyma-kaderle-gaziz-tel-5922358 Fri, 17 Apr 26 20:21:00 +0300 message <p>Казанда узган дөньякүләм «Туган тел» форумының пленар утырышында Халыкара Татар теле һәм әдәбияты олимпиадасы җиңүчесе<strong> Рафаэль Усманов</strong> чыгыш ясады.</p> <p>«Әлеге дәрәҗәле халыкара форумда катнашу мөмкинлеге биргәнегез өчен Татарстан Республикасы Рәисе <strong>Рөстәм абый Миңнеханов</strong>ка, Бөтендөнья татар конгрессына һәм Мәгариф һәм фән министрлыгына чын күңелдән олы рәхмәтләремне белдерәсем килә. Татар телен саклаучы, үстерүче һәм аны киләчәк буыннарга тапшыручы хөрмәтле белгечләр арасында булу миндә бик зур горурлык уята. Татарстаннан читтә яшәсәм дә, татарлыгымны бик үстердем», – диде ул.</p> <p>Рафаэль Усманов татар телен өйрәнүне Каюм Насыйри институтының мәдәни-белем бирү үзәге каршындагы курслардан башлаган. «Бу дәресләр минем өчен тел үзләштерү генә булып калмады, ә үз мәдәниятемне, тарихымны һәм рухи тамырларымны тирәнрәк аңлау юлындагы мөһим адымга әверелде. Әлеге үзәктә укытучымның ярдәме белән татар теле нигезләрен, аның матурлыгын, аһәңлелеген һәм эчке байлыгын тоя алдым. Читтә яшәсәм дә, татар теле минем өчен күңелемә якын, рухыма кадерле, газиз тел. Ул минем тамырларым белән бәйле һәм дөньяга карашымны баетучы кыйммәт булып тора», – дип билгеләп үтте ул.</p> <p>«Узган ел һәм быел татар теленнән Халыкара олимпиада җиңүчесе булу – минем өчен зур бәхет. Бу казаныш минем өчен зур җаваплылык та өстәде. Мин аңладым: тел өйрәнү ул – шәхси уңыш кына түгел, ә халкыбызның мәдәни мирасын саклауга кертелгән өлеш тә. Дөнья татарларында телебезне саклап калабыз икән, бу – зур мәртәбә, олы казаныш. Бүгенге көндә татар теле Татарстан Республикасы чикләреннән еракта да милләттәшләребезне берләштерә. Ул дөньяның төрле почмакларында, шул исәптән без яшәгән төбәкләрдә дә яңгырый», – диде олимпиада призеры.</p> <p>Аның әйтүенчә, татар телен өйрәнү өчен бүген бөтен мөмкинлекләр дә бар. Хәтта чит төбәкләрдә, чит илләрдә яшәүчеләр өчен дә дәреслекләр, уку әсбаплары җитәрлек. Интернет киңлекләрендә барын да табарга мөмкин. Милләтемнең һәр баласына, олысына-кечесенә шуны теләр идем: туган телне өйрәнү өчен, иң элек, теләк кирәк. Әгәр теләгең булса, максатыңа, морадыңа ирешергә була. Максатыбыз нык, куйган юлыбыз туры булсын», – диде ул.</p> <p>«Хөрмәтле укытучылар! Сез башкарган хезмәт – гади укыту эше генә түгел, ә милләтне саклау, тарихны киләчәккә тапшыру һәм рухи мирасны дәвам итү миссиясе. Чөнки тел ул – халыкның йөрәге, җаны һәм язмышы. Татар теле – меңъяшәр безгә килеп җиткән рухи хәзинә. Ул безнең балаларыбызның догалары, җырлары, батырлыклары һәм өметләре белән сугарылган изге тел. Бу тел безне үткәнебез белән бәйли, бүгенге көндә берләштерә һәм киләчәккә ышаныч белән атларга көч бирә», – диде ул.</p> <p>«Бу – сезнең фидакяр хезмәтегез нәтиҗәсе, хөрмәтле укытучылар. Безгә күрсәткән ярдәмегез, биргән белемегез һәм илһамыгыз өчен сезгә ихлас күңелдән, чит төбәкләрдә яшәүче татарлар исеменнән зур рәхмәт белдерәм», — диде Рафаэль Усманов.</p> https://tatar-inform.tatar/news/ufa-fan-ham-texnologiyalar-universitety-studentlar-ocen-milli-tugaraklar-oestyrgan-5922356 https://tatar-inform.tatar/news/ufa-fan-ham-texnologiyalar-universitety-studentlar-ocen-milli-tugaraklar-oestyrgan-5922356 Fri, 17 Apr 26 20:11:00 +0300 message <p>Уфа фән һәм технологияләр университетының татар филологиясе һәм мәдәнияте кафедрасы студентлар өчен төрле проектлар, шул исәптән шигъри-музыкаль театр һәм иҗат түгәрәкләре алып бара. Бу турыда кафедра мөдире <strong>Альбина Хәлиуллина</strong> хәбәр итте.</p> <p>«Сирәк күренешләрнең берсе – кафедра каршында «Сәләт» татар шигъри-музыкаль театры эшләп килә. «Акчарлаклар» иҗат түгәрәге, «Тел чишмәсе» берләшмәсе талантлы студентлар белән тәрбияви юл ача», – диде ул Казанда узган дөньякүләм «Туган тел» форумының пленар утырышында.</p> <p>Шулай ук, аның әйтүенчә, кафедра каршында укучылар һәм студентлар өчен «Җанлы сүз», «Туган як шигърияте» кебек бәйгеләр, дистанцион олимпиадалар даими үткәрелеп килә.</p> <p>«Шулай итеп, кафедра төбәктә татар телен, әдәбиятын, мәдәниятен фәнни нигездә өйрәнүче үзәк буларак карала ала», – дип билгеләп үтте Альбина Хәлиуллина.</p> https://tatar-inform.tatar/news/ufa-mogallime-tatarca-internet-kontent-kytlygyna-borcylu-belderde-5922355 https://tatar-inform.tatar/news/ufa-mogallime-tatarca-internet-kontent-kytlygyna-borcylu-belderde-5922355 Fri, 17 Apr 26 19:49:00 +0300 message <p>Мәктәпләрдә туган тел дәресләренә сәгатьләрнең аз бирелүе, интернетта татарча контентның җитмәве һәм балалар бакчаларында телгә игътибар булмау – туган телнең киләчәгенә янаучы төп проблемалар. Мондый фикерне Уфа фән һәм технологияләр университетының татар филологиясе һәм мәдәнияте кафедрасы мөдире <strong>Альбина Хәлиуллина</strong> әйтте.</p> <p>«Яшьләр бүгенге вакытта интернетта утыра. Әмма анда яшьләр, яшүсмерләр, балалар өчен татарча кызыклы һәм фәһемле контент бармы? Балалар бакчалары – туган телне өйрәнүнең нигезе. Минемчә, мәгариф системасының беренче баскычы булган балалар бакчаларына игътибар бүген җитәрлек түгел. Бала туган телне бакчада өйрәнми икән, ничек итеп ул алга таба татарча сөйләшә алсын, ди?» – диде ул Казанда узган дөньякүләм «Туган тел» форумының пленар утырышында.</p> <p>Шулай ук ул югары уку йортларының татар бүлекләренә студентлар туплауда кыенлыклар кичерүен әйтте һәм мәктәп сәгатьләренең аз булуына игътибарын юнәлтте.</p> <p>«Хөрмәтле мөгаллимнәр, укучыларыгызны без үзебезгә укырга чакырабыз. Яшь буынны тәрбияләүдә сезнең өлешегез бәяләп бетергесез. Хезмәтегез өчен олы рәхмәт. Сез – безнең таянычыбыз. Туган телләребезнең бүгенге торышы, аның киләчәге борчый. Мәктәпләрдә туган тел дәресләренә бирелгән аз гына сәгатьләр әдәби телдә фикер йөртүгә, классикларыбыз язган әсәрләрне аңлап укырга укучылар бирә алырмы? Алар арасыннан язучылар, галимнәр, җырчылар чыгармы?» – дип борчылуын белдерде кафедра мөдире.</p> https://tatar-inform.tatar/news/baskortstan-galimnare-tatar-adabiyaty-tarixynyn-akademik-basmasyn-tozuda-katnaskan-5922357 https://tatar-inform.tatar/news/baskortstan-galimnare-tatar-adabiyaty-tarixynyn-akademik-basmasyn-tozuda-katnaskan-5922357 Fri, 17 Apr 26 19:33:00 +0300 message <p>Уфа фән һәм технологияләр университеты галимнәре күп томлы «Татар әдәбияты тарихы» академик басмасын әзерләүгә зур өлеш керткән. Шулай ук Башкортстан татарлары турындагы китапларда Уфа архивындагы ядкәрләр кулланылган. Бу хакта университетның татар филологиясе һәм мәдәнияте кафедрасы мөдире <strong>Альбина Хәлиуллина</strong> Казанда узган дөньякүләм «Туган тел» форумының пленар утырышында сөйләде.</p> <p>«Соңгы ун елдагы уңышлардан «Татар әдәбияты тарихы» академик басмасының икенче, бишенче, алтынчы, җиденче, сигезенче томнарында безнең галимнәрнең дә материаллары урын алуын, шулай ук халык авыз иҗаты буенча төзелгән академик томнарның берничәсе безнең галимнәр тарафыннан туплануын билгеләргә кирәк. Ә инде Башкортстан татарлары фактларына багышланган китапларда Уфа фән һәм технологияләр университетының татар филологиясе һәм мәдәнияте кафедрасы архивында сакланган кыйммәтле ядкәрләр кулланылган», - диде ул.</p> <p>Альбина Хәлиуллина төбәкләрдә алып барылган фәнни эзләнүләрнең академик таләпләргә тулысынча җавап бирүен билгеләп үтте.</p> <p>«Телче галимнәрнең сүзлекләр төзү өлкәсендәге тәҗрибәсе шулай ук игътибарга лаек. Бу юнәлештә безгә ышаныч күрсәткән коллегаларыбызга – Татарстан Фәннәр академиясе Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты хезмәткәрләренә рәхмәт сүзләрен җиткерәбез», - дип өстәде ул.</p> https://tatar-inform.tatar/news/ufa-galime-tatar-kafedralary-ocen-grantlar-sistemasyn-torgyzyrga-takdim-itte-5922354 https://tatar-inform.tatar/news/ufa-galime-tatar-kafedralary-ocen-grantlar-sistemasyn-torgyzyrga-takdim-itte-5922354 Fri, 17 Apr 26 19:16:00 +0300 message <p>Уфа фән һәм технологияләр университетының татар филологиясе һәм мәдәнияте кафедрасы мөдире <strong>Альбина Хәлиуллина</strong> төбәкләрдәге татар кафедралары өчен грантлар системасын торгызырга тәкъдим итте. Бу хакта ул туган тел форумында чыгыш ясаганда белдерде.</p> <p>«Моннан 8-10 ел элек Татарстан Мәгариф һәм фән министрлыгы төбәкләр өчен грантлар бирүне оештырды. Ул грантлар исәбеннән татар кафедралары нәтиҗәле эшләр башкарды. Бу уңай тәҗрибәне яңадан торгызып, ул яңа проектларга этәргеч булыр иде», - диде ул Казанда узган дөньякүләм «Туган тел» форумының пленар утырышында.</p> <p>Моннан тыш, ул төбәкләрдә фундаменталь тикшеренүләргә игътибар бирергә һәм галимнәр өчен стажировкалар оештырырга кирәклеген билгеләп үтте.</p> <p>«Фәнни эзләнүләр нәтиҗәсен бастырып, киң җәмәгатьчелеккә тарату ихтыяҗы бар. Төбәкләрдә галимнәр өчен һөнәри стажировкалар үткәрү – аларның квалификациясен арттыру өчен нәтиҗәле чара булып тора. Бу алым яшьләрне шулай ук фәнгә җәлеп итү максатыннан да бик уңышлы булыр иде. Туган телебез безнең үзебезгә кирәк», - дип өстәде Альбина Хәлиуллина.</p> https://tatar-inform.tatar/news/samaranyn-yaktylyk-maktabenda-togal-fannarne-tatar-tele-belan-bailap-ukytalar-5922353 https://tatar-inform.tatar/news/samaranyn-yaktylyk-maktabenda-togal-fannarne-tatar-tele-belan-bailap-ukytalar-5922353 Fri, 17 Apr 26 19:03:00 +0300 message <p>Самара шәһәрендәге «Яктылык» татар мәктәбендә физика һәм химия кебек фәннәрне укыту татар теле белән тыгыз бәйләнештә алып барыла. Бу хакта мәктәпнең татар теле һәм әдәбияты укытучысы <strong>Рәхимә Хәерова </strong>сөйләде.</p> <p>«Шуны да билгеләп үтәргә кирәк: безнең мәктәптә башка фәннәрне – физика, математика, химия укыту да татар теле белән тыгыз бәйләнештә алып барыла. Бу алым балаларның фәнни белемнәрен тирәнәйтү белән беррәттән, туган телдә фикерләү күнекмәләрен дә үстерә», – диде ул Казанда узган дөньякүләм «Туган тел» форумының пленар утырышында.</p> <p>Рәхимә Хәерова «Яктылык» мәктәбен башка белем бирү оешмаларыннан аерып торган үзенчәлек буларак, балалар өчен милли стильдәге мәктәп формалары тегүне әйтте.</p> <p>«Милли тәрбия нигезен гаилә тәшкил итә. Мәктәп җирен тәртипкә китерү өмәсе, хәйрия акцияләре һәм патриотик чаралар булсынмы – балаларның барысында да ата-аналар җәмгыяте белән тыгыз элемтәдә эшлибез. Әтиләр балаларның шәхес буларак формалашуында аеруча мөһим һәм алыштыргысыз роль уйный. Без гаиләдә дә, җәмгыятьтә дә ир-ат үрнәгенең никадәр мөһим булуын тирәннән аңлыйбыз. Шуңа күрә безнең мәктәптә күп еллар дәвамында «Әтиләр советы» уңышлы эшләп килә», – дип өстәде укытучы.</p> https://tatar-inform.tatar/news/tatar-alifbasy-rossiyanen-milli-madani-miras-reestryna-kertelacak-5922349 https://tatar-inform.tatar/news/tatar-alifbasy-rossiyanen-milli-madani-miras-reestryna-kertelacak-5922349 Fri, 17 Apr 26 18:49:00 +0300 message <p>Бөтендөнья татар конгрессы Башкарма комитеты җитәкчесе Данис Шакиров татар теленең фундаменталь нигезе булган «Әлифба» дәреслеген мәңгеләштерү эше алып барылуы турында сөйләде. «Туган тел» форумында ясаган чыгышында ул әлеге дәреслекнең татар халкы өчен стратегик әһәмияткә ия булуын ассызыклады.</p> <p>Шакиров хәбәр иткәнчә, 2025 елда <strong>Сәләй Вагыйзов</strong> һәм <strong>Рәмзия Вәлитова</strong> авторлыгындагы, инде 40 мәртәбә нәшер ителгән «Әлифба»ны Россиянең милли мәдәни мирас реестрына кертү тәкъдим ителгән. Бу инициатива Татарстан Рәисе <strong>Рөстәм Миңнеханов</strong> тарафыннан да хуплау тапкан.</p> <p>«Әлеге дәреслек гасырга якын халкыбызга хезмәт итә. Бу эшне тәмамлау безнең уртак бурычыбыз булып торачак. «Әлифба»бызны милли мәдәни мирас дәрәҗәсенә күтәрү Россия төбәкләрендә яшәүче татарларга бигрәк тә кирәк. Бу безгә телне өйрәтүдә ышанычлы нигез, терәк булачак. Бабаларыбыз, әтиләребез, үзебез һәм балаларыбыз укыган шушы дәреслекне иң абруйлы тел өйрәтү дәреслеге буларак мәңгеләштерү бик дөрес булачак. Бу бит телнең нигезе, фундаменты», – диде Бөтендөнья татар конгрессы җитәкчесе.</p> <p> </p> https://tatar-inform.tatar/news/samaradan-raxima-xaerova-milli-magarif-olkasenda-ir-at-ukytucylar-itmaven-aitte-5922352 https://tatar-inform.tatar/news/samaradan-raxima-xaerova-milli-magarif-olkasenda-ir-at-ukytucylar-itmaven-aitte-5922352 Fri, 17 Apr 26 18:30:00 +0300 message <p>Бүгенге көндә милли мәгърифәт өлкәсендәге йөк күбесенчә хатын-кызлар җилкәсендә, бу өлкәгә ир-ат укытучылар кирәк. Мондый фикерен Самараның «Яктылык» татар мәктәбе укытучысы <strong>Рәхимә Хәерова</strong> белдерде.</p> <p>«Билгеле, һәр төбәкнең мәгърифәт өлкәсендә үз традицияләре, нәтиҗәле эш алымнары һәм танылган лидерлары бар. Кызганыч, бүгенге көндә милли мәгърифәт өлкәсенә караган мәсьәләләрне хәл итү күпчелек очракта хатын-кыз җилкәләренә ята. Укыту һәм тәрбия бирү процессы булсынмы, һөнәри бәйгеләрдә катнашу диикме – бу йөкне хатын-кыз мөгаллимәсе тартып бара», – диде ул Казанда узган дөньякүләм «Туган тел» форумының пленар утырышында.</p> <p>Рәхимә Хәерова XIX-XX гасырлардагы Хәлфиннәр династиясе һәм Хөсәен Фәезханов кебек ир-ат мөгаллимнәрнең эшчәнлеген искә төшерде.</p> <p>«XIX гасыр һәм XX йөз башына күз салсак, бу өлкәдә фәкать ир-ат мөгаллимнәрнең эшчәнлеген күрербез. Әйтик, Хәлфиннәр династиясе: бу гаиләнең өч буыны – <strong>Сәгыйть Хәлфин</strong>, аның улы <strong>Исхак Хәлфин</strong> һәм оныгы <strong>Ибраһим Хәлфин</strong> Казан гимназиясендә һәм Казан университетында татар телен укытканнар. Шулар рәтенә татар мәктәпләрендә яңа, заманча ысуллар кертү мәсьәләсен күтәрүче <strong>Хөсәен Фәезханов</strong> исемен дә кертергә була. Бу шәхесләрнең дәвамчыларын бүгенге көндә дә күрәсе килә. Безгә ир-егетләребезнең киң җилкәсе аеруча бүген кирәк», – диде Самараның «Яктылык» татар мәктәбе укытучысы.</p> https://tatar-inform.tatar/news/minnexanov-kazanforum-xazerge-sartlarda-ysanyclylyk-ham-kunakcyllyk-urnage-bulyrga-ties-5922350 https://tatar-inform.tatar/news/minnexanov-kazanforum-xazerge-sartlarda-ysanyclylyk-ham-kunakcyllyk-urnage-bulyrga-ties-5922350 Fri, 17 Apr 26 18:15:00 +0300 message <p>KazanForum хәзерге заман шартларында ышанычлылык һәм кунакчыллык үрнәге булырга тиеш. Бу хакта Татарстан Рәисе<strong> Рөстәм Миңнеханов</strong> «Россия - Ислам дөньясы: KazanForum» халыкара икътисади форумына әзерлек һәм аны уздыру буенча оештыру комитеты утырышында белдерде. Утырышны Россия Хөкүмәте Рәисе урынбасары, оештыру комитеты рәисе <strong>Марат Хөснуллин</strong> үткәрде. Утырыш эшендә Россия Президенты киңәшчесе, оештыру комитеты рәисе урынбасары - җаваплы сәркатибе <strong>Антон Кобяков</strong> катнашты. Бу хакта ТР Рәисе матбугат хезмәте хәбәр итә.</p> <p>Марат Хөснуллин билгеләп үткәнчә, KazanForum федераль дәрәҗәдә 4 нче тапкыр узачак. «Россиянең ислам дөньясы илләре белән хезмәттәшлегенең әһәмияте Якын Көнчыгыштагы озакка сузылган кризис вазгыяте фонында аеруча арта. Төбәктәге вакыйгалар теләктәшлекне ныгыту һәм проблемаларны хәл итүнең гадел ысулларын эзләү зарурлыгын ачык күрсәтә. Бу контекстта KazanForum бары тик икътисади бурычлар кысаларыннан гына чыга. Ул куркынычсызлыкка, үзара хөрмәткә һәм традицион кыйммәтләргә нигезләнгән көн тәртибен формалаштыру буенча көчләрне җайга салырга ярдәм итә», - диде РФ вице-премьеры.</p> <p>Рөстәм Миңнеханов билгеләп үткәнчә, бу катлаулы чорда, Якын Көнчыгыштагы вазгыять кискенләшкән чорда, KazanForum диалог, икътисади багланышларны ныгыту һәм тынычлык, тотрыклылык һәм үзара файдалы үсеш мәнфәгатьләрендә уртак хәл ителешләр эзләү өчен ышанычлы платформа буларак аерым роль һәм әһәмияткә ия була. Республика Рәисе билгеләп үткәнчә, Татарстанның тышкы сәүдә әйләнешенең яртысы ИХО илләренә туры килә.</p> <p>Ул искәрткәнчә, 6 апрельдә Марат Хөснуллин һәм Россия Тышкы эшләр министры <strong>Сергей Лавров</strong> катнашында Мәскәүдә ИХО әгъза-дәүләтләре илчеләре белән очрашу узды, анда шулай ук булачак KazanForum турында фикер алыштылар. «Быелның беренче кварталындагы чит илләргә визитларым һәм очрашуларым барышында без форумда Берләшкән гарәп әмирлекләре, Согуд Гарәбстаны, Оман, Мисыр, Бәхрәйн кебек илләрнең югары вәкилләренең катнашуы турында фикер алыштык. Хезмәттәшлек мәсьәләләре, шул исәптән «Россия - Ислам дөньясы» стратегик караш төркеме кысаларындагы багланышлар да күтәрелде. Күп кенә илләрдә булачак чараларны тәкъдим итү уздырылды. Бүген республикада Көньяк-Көнчыгыш Азия дәүләтләре илчеләре делегациясе бар, без аларны да безнең форумга чакырдык», - диде Татарстан Рәисе.</p> <p>Рөстәм Миңнеханов форумның эшлекле программасын тулыландыру буенча тәкъдимнәрен белдергән партнерларга, ведомстволарга һәм федераль башкарма хакимият органнарына рәхмәт белдерде. Хәзерге вакытта катнашуны 60тан артык дәүләт, шулай ук Россия төбәкләренең 20 башлыгы раслады.</p> <p>«Бергәләп башкарган эшләрегез өчен барыгызга да рәхмәт белдерәм. Без шулай ук KazanForum кырларында Индонезия Республикасы, Нигерия Федератив Республикасы һәм Мали Республикасы белән өч хөкүмәтара комиссия уздыру турында раслау алдык. Без үзебездә хөкүмәтара комиссияләр рәистәшләренең (Кыргызстан Республикасы, Төрекмәнстан, Фәләстин) 3 очрашуын һәм Малайзия белән эш төркеме утырышын уздырырга әзер. Эшлекле программа кысаларында ислам финанслары һәм инвестицияләре, хәләл индустрия, мәдәният, спорт һәм хатын-кыз карашы кебек актуаль темалар буенча 120дән артык чара үткәрү планлаштырыла», - дип хәбәр итте Татарстан Рәисе.</p> <p>Ул булачак KazanForum Казанның Ислам дөньясының мәдәни башкаласы статусын алуы кысаларында узачагына игътибар итте. Бу уңайдан программага кайбер мөһим һәм кызыклы вакыйгалар, шул исәптән Ислам хезмәттәшлеге оешмасы илләре Мәдәният министрлары съезды, мәдәниятләр фестивале, Татарстан Фәннәр академиясе оештырган түгәрәк өстәлләр һәм күргәзмәләр кертелде. Моннан тыш, ИСЕСКО Генераль ассамблеясе форумы кысаларында (Казанга югары статус бирелгән оешма), Ислам хезмәттәшлеге оешмасы илләренең милли банклары съездын, халыкара күчемсез милек күргәзмәсен, әдәпле мода фестивален, чит дәүләтләрнең Россиядәге Гадәттән тыш һәм Тулы вәкаләтле илчеләре очрашуын һәм башка бик күп чараларны оештыру буенча эш алып барыла.</p> <p>Форум көннәрендә «Россия - Ислам дөньясы» стратегик караш төркеменең «Россия белән ислам дөньясы арасында хезмәттәшлек һәм үзара аңлашу нигезе буларак уртак кыйммәтләр» темасына еллык утырышы булачак.</p> <p>«KazanForum башланырга бер айдан да азрак вакыт кала. Барлык мәсьәләләрне дә мөмкин кадәр оператив хәл итәргә кирәк. Уртак тырышлык белән булачак чара югары һәм лаеклы дәрәҗәдә оештырылыр, дип ышанам», - диде Рөстәм Миңнеханов.</p> <p>Утырышта катнашучылар форумны уздыруга бәйле төп оештыру мәсьәләләре турында фикер алыштылар: кунакларның һәм катнашучыларның иминлеген тәэмин итү, логистика мәсьәләләре һ. б.</p> https://tatar-inform.tatar/news/millat-yasaesendage-mohim-vakyiga-tatar-sigriyate-antologiyasenen-i-tomyn-takdim-ittelar-5922342 https://tatar-inform.tatar/news/millat-yasaesendage-mohim-vakyiga-tatar-sigriyate-antologiyasenen-i-tomyn-takdim-ittelar-5922342 Fri, 17 Apr 26 18:00:00 +0300 message <p>Габдулла Тукайның Казандагы әдәби музеенда Татар шигърияте антологиясенең беренче томын тәкъдим иттеләр. Китап өч томда татар телендә һәм бер томда рус телендә дөнья күрәчәк. Проект Татарстан Язучылар берлеге һәм Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты галимнәре тарафыннан тормышка ашырылган. Проектның җитәкчесе – Татарстан Язучылар берлеге рәисе, халык шагыйре Ркаил Зәйдулла, антологияне төзүче – филология фәннәре докторы Ләйсән Надыршина.</p> <p>Антологиянең беренче бүлеге гомумтөрки дәвердән алып, XX гасыр башы – 1917 елгы кадәрге вакытны үз эченә алган. Биредә 50 шагыйрьнең иҗаты тәкъдим ителгән. Әсәрләр шагыйрьләрнең туу вакыты белән бәйле тәкъдим ителә. Антологиянең икенче томы инде басылган, өченче томы да якын арада тәкъдим ителәчәк. Рус телендәге басма ел дәвамында дөнья күрәчәк.</p> <p>Фото: © «Татар-информ», Михаил Захаров</p> <h2 style="text-align: center;">«Өч томны янәшә куеп укыган кешеләр татар шигъриятенә бөтенләй үзгә караш булдырырлар»</h2> <p>«Антологиядә татар поэзиясенә кагылышлы булган, татар поэзиясен тудырган иң олы шагыйрьләр, иң олы лирикларның әсәрләре урын алган. Монда соңгы елларда гына халкыбыз мәдәниятенә кайткан аерым авторлар да бар. Мәсәлән, Дауд Саксининың китабы табылып, басылып чыкканнан соң, китапта аның шигырьләре дә урын алды. Тәрҗемә рәвешендә булса да Шиһабетдин Мәрҗаниның шигырьләрен урнаштыруны дөрес дип таптык, Гали Рәхимнең гаять матур XX йөз башына караган шигырьләре кертелде», – дип таныштырды китап белән әдәбият галиме, филология фәннәре докторы Дания Заһидуллина.</p> <p>Аның сүзләренчә, китапның Габдулла Тукай белән бәйле көннәрдә тәкъдим ителүе дә үзенчәлекле, символик мәгънәгә ия.</p> <p>«Антологиядә Габдулла Тукай иҗаты бик бай рәвештә һәм яратып тәкъдим ителә. Моңа кадәр дөнья күргән ике антологиядә дә Тукай иҗаты иң югары урынны алып тора иде. Биредә дә Тукайның лирик иҗаты да, романтик шигырьләре дә, аның сатирасы да урын алган. Гомумән, бу томнарда татар шигърияте, андагы традицияләр, мотивлар, стильләр кабатлануы бик ачык күренеп тора. Өч томны янәшә куеп укыган кешеләр татар шигъриятенә бөтенләй үзгә караш булдырырлар», – дип искәртте галимә.</p> <p></p> <p>Дания Заһидуллина әлеге антология татар шигърияте тарихында өченче басма булуын искәртеп узды. Моңа кадәр төрле елларда бер томлык һәм ике томлык антологияләр дөнья күргән булган.</p> <p>«Антология ул иң күренекле, гүзәл шигырьләрне җыеп тәкъдим итүне таләп итә. Бездә беренче антология 1956 елда төзелә, аны Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты галимнәре төзи. 1992 елда ике томлык татар шигърияте антологиясе тәкъдим ителә, аның төзүчесе Гәрәй Рәхим була. Дәвамчанлык булсын дип, әлеге антологияләрнең табышлары һәм безгә кадәр эшләнгән хезмәтләр исәпкә алынды. Аерым шагыйрьләрнең әлеге антологияләргә кергән шигырьләрен өченче антологиядә дә куллану мөмкин дип табылды. Шулай ук, китапта моңа кадәр билгеле, ләкин аерым бер моментларда хаталы булган текстларга бик күп төзәтүләр кертелде», – дип сөйләде ул.</p> <p>Галимә сүзләренчә, әлеге төзәтүләр ачыкланган яңалыклар белән бәйле.</p> <p>«Фән бер урында гына тормый, XXI гасырның һәр көне безгә яңалыклар, яңа табышлар, үзгәрешләр алып килә. Әлеге антология татар шигъриятенең бай, бик тә үзенчәлекле, элитар шагыйрьләре күп булган иҗат берлеге икәнлеген тагын бер кат дәлилли. Безнең иҗат, шигърият шул кадәр бай, шул кадәр көчле, антологиядә аны бергә җыйгач, аның чикләре, стилистик табышлары, мотивлары шул кадәр матур булып күренә, без инде үзебез дә әлеге шигъриятебезгә яңача – «ах» дигән ымлык белән карыйбыз», – диде ул.</p> <p>Фото: © «Татар-информ», Михаил Захаров</p> <h2 style="text-align: center;">«Китаптагы махсус QR-кодлар буенча кереп, шигырьләрне тыңлап була»</h2> <p>Шагыйрә <strong>Илсөяр Иксанова</strong> китапның төп үзенчәлекләренең берсе – махсус QR-кодларда булуын искәртеп узды. Әлеге кодлар китап битләренә урнаштырылган, алар буенча тәкъдим ителгән шигырьләрне татар театры артистлары башкаруында тыңлап була.</p> <p>«Әлеге китапларның бик зур үзенчәлеге бар. Аларның өч томында да махсус QR-кодлар урнаштырылды. Безнең белән әлеге QR-кодларны «Китап» радиосы әзерләде. Әлеге кодлар буенча кереп, шигырьләрне тыңлап була. Аларны радио белән берлектә, танылган татар артистлары укыды. Укучылар анда махсус киемнәрдә, алар тулаем шушы чорны күрсәтергә тырышты», – диде ул.</p> <p>Шагыйрә китап тышлыгының үзенчәлегенә дә игътибар итте. Тышлыкның авторы – рәссам<strong> Алсу Тимергалина</strong>.</p> <p>Фото: © «Татар-информ», Михаил Захаров</p> <h2 style="text-align: center;">«Шигърият антологиясе кебек фундаменталь хезмәтләр бик сирәк дөнья күрә»</h2> <p>Татарстанның халык язучысы, ТР Язучылар берлеге каршындагы «Язучы» нәшриятының баш мөхәррире <strong>Газинур Морат</strong> үз чыгышында әлеге китапны булдырырга ярдәм күрсәтүләре өчен Татарстан республикасы җитәкчелегенә рәхмәт белдерде.</p> <p>«Бу чыннан да тарихи чара. Чөнки шигърият антологиясе кебек фундаменталь, академик хезмәтләр бик сирәк дөнья күрә. Әлеге антологиянең туу тарихы бик үзенчәлекле, 2023 елда безнең бер төркем татар зыялыларыбыз Татарстан Рәисе Рөстәм Миңнеханов белән очрашты. Шунда Татарстан Язучылар берлеге рәисе Ркаил Зәйдулла турыдан-туры шушы китапны чыгару турында сорады. Татарстан Рәисе әлеге тәкъдимне хуплады һәм шунда ук фатыйхасын бирде, моның өчен без җитәкчелеккә бик рәхмәтле. Шулай ук әдәбият галиме, филология фәннәре докторы Дания Заһидуллина җитәкчелегендәге Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты галимнәре командасына зур рәхмәт. Алар тиз арада, бик сыйфатлы итеп әлеге хезмәтне башкарып чыктылар. Антология безнең милләтебезнең нинди тирән тамырлы, бай икәнен бик ачык күрсәтә. Тукай кебек даһилар дөньяга килсен өчен, Кол Галидән башланган шундый зур әдәбият юлы булырга тиеш, безнең бөекләребез шушы юллар белән килгән», – диде ул.</p> <p>Фото: © «Татар-информ», Михаил Захаров</p> <h2 style="text-align: center;">«Бу безнең горурлыгыбызны күрсәтә торган рухи атрибут»</h2> <p>Татарстанның халык язучысы <strong>Зиннур Мансуров</strong> яңа басылып чыккан антологияне милләт яшәешендәге мөһим вакыйга дип атады. Аның фикеренчә, мондый күләмле хезмәт татар халкының югары үсеш дәрәҗәсен һәм бай тарихын раслый.</p> <p>«Милләт булып формалашкан халыкларның рәсми һәм рухи атрибутлары була. Халык формалаша – аның үзенең конституциясе барлыкка килә, аннары ул үзенең байрагын раслый, гимнын кабул итә. Рухи атрибутлар да бар, зур халыкларның Фәннәр академияләре була, Аллаһка шөкер, безнең дә барлык мондый мөмкинлекләребез бар. Әлеге антология шундыйларның берсе. Мондый китапны теләсә нинди милләт чыгара алмый. Бу безнең горурлыгыбызны күрсәтә торган рухи атрибут. Әдәбият галимнәренә рәхмәт, безнең борынгы һәм урта гасырлар әдәбиятыбыз даими рәвештә өйрәнелә, диссертацияләр яклана, монографияләр язылып тора. Аерым язучылар турында кызыклы-кызыклы мәгълүматлар табыла. Моңарчы билгеле булмаган фактлар билгеле була, әлеге китап та шуның белән кадерле», – дип сөйләде ул.</p> <p>Фото: © «Татар-информ», Михаил Захаров</p> <p> </p> https://tatar-inform.tatar/news/danis-sakirov-milli-magarifne-tatar-tele-ukytu-belan-gena-tinlasteru-zur-xata-5922348 https://tatar-inform.tatar/news/danis-sakirov-milli-magarifne-tatar-tele-ukytu-belan-gena-tinlasteru-zur-xata-5922348 Fri, 17 Apr 26 17:53:00 +0300 message <p>Казанда узган дөньякүләм «Туган тел» форумының пленар утырышында Бөтендөнья татар конгрессы Башкарма комитеты җитәкчесе Данис Шакиров милли мәгариф системасындагы үзгәрешләр һәм укытучылар алдында торган бурычлар турында чыгыш ясады.</p> <p>Спикер билгеләп үткәнчә, бүгенге көндә милли мәгарифне бары тик тел укыту белән генә чикләү – зур хата. Аның фикеренчә, мәктәпләрдә милли мохит сакланырга, ә укыту процессы баланы шәхес итеп формалаштырырга тиеш. Шакиров татар теле укытучысының роле бүгенге җәмгыятьтә гади педагог булудан күпкә югарырак икәнен басым ясап әйтте.</p> <p>«Фән буларак татар теле, татар әдәбияты югары дәрәҗәдә укытылырга тиеш. Хәзерге көндә татар теле мөгаллиме өстенә төшә торган җаваплылык, таләп һәм өметләр бик зурдан. Татар теле мөгаллиме хәзер дәресен уздырырга түгел, аны балага бүләк итү осталыгына ия булырга тиеш. Әдәби әсәр дәрәҗәсенә күтәреп, әдәби әсәргә хас камиллек һәм сыйфатлар белән. Әмма туган телне яраттыру гына да аз, туган телдә фикерләргә өйрәтергә, туган телдә шәхес формалаштыру зарур. Аның дөньяга карашы математика, биология, тарих, география дәресләре аша бару – безнең уртак бурычыбыз», – дип белдерде Данис Шакиров.</p> https://tatar-inform.tatar/news/tr-magarif-ministry-balalar-bakcalarynda-milli-uencyklar-kullanu-kiraklegen-aitte-5922346 https://tatar-inform.tatar/news/tr-magarif-ministry-balalar-bakcalarynda-milli-uencyklar-kullanu-kiraklegen-aitte-5922346 Fri, 17 Apr 26 17:33:00 +0300 message <p>Татарстанның мәгариф һәм фән министры <strong>Илсур Һадиуллин</strong> балалар бакчаларында милли тәрбия бирүнең яңа алымнарын тәкъдим итте. «Туган тел» форумында чыгыш ясаганда, ул Пятигорск шәһәрендә узган Россия Мәгариф министрлыгы киңәшмәсендә күтәрелгән мәсьәләләргә таянды. Министр фикеренчә, баланың милли аңы формалашсын өчен, ул кечкенәдән үз мәдәнияте белән бәйле уенчыклар белән уйнарга тиеш.</p> <p>Илсур Һадиуллин ассызыклаганча, балалар бакчаларында чит ил уенчыкларына караганда, үзебезнең җирлектә җитештерелгән һәм милли исемнәр йөртүче курчаклар куллану нәтиҗәлерәк булачак. Бу балаларга туган тел мохитен табигый рәвештә кабул итәргә ярдәм итәчәк. Министр әти-әниләрне дә бу эшкә җәлеп итүнең мөһимлеген билгеләп үтте.</p> <p>«Ана телләрен өйрәткәндә балалар бакчаларында үзебезнең җирлектә булган уенчыклар белән куллану мәҗбүри булачак. Чөнки чит илләрдән кайткан уенчыкларга карап, балалар үзләренең туган телендә булган, ана телендә булган исемнәрне кулланудан ваз кичәләр. Уенчыкларның исеме – Марат, Илһам, Сабирҗан яки Сания булсын. Бала уенчык белән уйнаганда аның исемен атарга тиеш, исеме татарча булгач, ул баланың күңеленә кереп калачак. Шул вакытта гына без милли тәрбия турында сөйли алабыз», – диде Илсур Һадиуллин.</p> https://tatar-inform.tatar/news/samaranyn-yaktylyk-tatar-maktabe-ocen-300-urynlyk-yana-korpus-tozelacak-5922347 https://tatar-inform.tatar/news/samaranyn-yaktylyk-tatar-maktabe-ocen-300-urynlyk-yana-korpus-tozelacak-5922347 Fri, 17 Apr 26 17:11:00 +0300 message <p>Самара шәһәрендәге «Яктылык» татар мәктәбенең башлангыч сыйныф укучылары өчен яңа бина төзү планлаштырыла. Проектны гамәлгә ашыруда Татарстан һәм Самара өлкәсе җитәкчелеге ярдәм итә. Бу хакта мәктәпнең татар теле һәм әдәбияты укытучысы <strong>Рәхимә Хәерова</strong> хәбәр итте.</p> <p>«Ике-өч ел эчендә «Яктылык» мәктәбенең башлангыч сыйныфлары өчен 300 урынга исәпләнгән заманча корпус төзү планлаштырыла. Проектны гамәлгә ашыруда Татарстан Республикасы һәм Самар өлкәсе җитәкчелеге зур ярдәм күрсәтә», - диде ул Казанда узган дөньякүләм «Туган тел» форумының пленар утырышында.</p> <p>Шул уңайдан ул Татарстан Республикасы Премьер-министры урынбасары, Бөтендөнья татар конгрессы Милли шурасы рәисе <strong>Васил Шәйхразыев</strong>ка һәм Самар өлкәсе губернаторы <strong>Вячеслав Федорищев </strong>белән очрашулар өчен рәхмәт белдерде.</p> <p>«Васил Габделгаяз улы күп тапкырлар безгә килде, Самара өлкәсе губернаторы Вячеслав Федорищев белән очрашулар үткәрде. Өстәмә бина төзү мәсьәләсен хәл итүгә мөһим өлеш кертте. «Яктылык» мәктәбенә күрсәткән ярдәме, проектларны гамәлгә ашырудагы зур өлеше һәм төбәкләрдә үсеш мөмкинлекләре тудырганы өчен хөрмәтле <strong>Рөстәм Миңнеханов</strong>ка аеруча зур рәхмәтләребезне җиткерәбез», – диде ул.</p> <p>Шулай ук ул «Туган тел» форумында тәкъдим ителгән инновацион проект, алымнарны һәм Габдулла Тукай, Муса Җәлилнең юбилеена багышланган картиналарны төбәкләргә дә тапшыру мөмкинлеген карауны сорады.</p> https://tatar-inform.tatar/news/tukaiga-maxabbat-ila-botenrossiya-sigyr-soilaucelar-baigesena-natia-yasalgan-5922287 https://tatar-inform.tatar/news/tukaiga-maxabbat-ila-botenrossiya-sigyr-soilaucelar-baigesena-natia-yasalgan-5922287 Fri, 17 Apr 26 16:57:00 +0300 message <p>Бүген Казан кооператив институтында бөек шагыйрь Габдулла Тукайга багышланган VII Бөтенроссия шигырь сөйләүчеләр конкурсына нәтиҗә ясалды. «Тукайга мәхәббәт илә...» дип исемләнгән бәйге бер мәйданга төрле һөнәр ияләрен, төрле буын вәкилләрен җыйды. Бу хакта «Татар-информ»га Казан кооператив институтының Дәрдемәнд исемендәге Татар мәдәнияте үзәге җитәкчесе Флюра Абдуллина хәбәр итте.</p> <p>Аның әйтүенчә, конкурска 200гә якын видеолар кабул ителгән, меңгә якын кеше катнашкан. Чит төбәкләрдән Түбән Новгород өлкәсе, Пермь крае Барда районы, Әстерхан шәһәреннән, Татарстаннан Саба, Кама Тамагы, Арча, Зәй, Тукай, Чүпрәле, Балтач, Биектау, Лаеш, Буа, Әлмәт, Балык Бистәсе, Кукмара, Мамадыш, Әтнә, Теләче,Сарман, Апас, Ютазы, Әлки, Яшел Үзән районнары, Казан, Чаллы, Түбән Кама шәһәре мәктәп-гимназия, лицей укучылары, студентлар, гомумән, төрле яшьтәгеләр Габдулла Тукай шигырьләрен сөйләгән.</p> <p></p> <p>Россия кооперация университеты ректоры, Татарстан Дәүләт Советы депутаты, Әлки районы «Якташлык» җәмгыяте рәисе Алсу Нәбиева Тукайга багышлап уздырылган чараны ачып, җиңүчеләрне сәламләгән. «Мәскәүдә Россия кооперация университетында марттан башлап Тукайга багышлап чаралар оештырылганын җиткерде. Бөек шагыйрьнең 140 еллыгына махсус плакатлар, блокнотлар нәшир ителгәнен әйтте», - диде Флюра Абдуллина.</p> <p>Шагыйрә, әдәби тәнкыйтьче,Татарстан Язучылар берлеге әгъзасы, Мөхлисә Бубый исемендәге медаль иясе Фәүзия Солтан-Галиуллина Татарстан язучылар берлеге рәисе Ркаил Зәйдулланың сәламнәрен җиткергән. Жюри рәисе буларак, татар телен белгән сәләтле яшьләрнең үсеп килүенә шатлануын әйткән.</p> <p></p> <p>«Татар теле миңа чит телләрне, мәдәниятләрне өйрәнер өчен нигез булды», - дигән Филология фәннәре докторы, профессор, академик, Сара Шакулова исемендәге медаль иясе Альбина Вәлиева. Хезмәт ветераны, Мөхлисә Бубый исемендәге медаль иясе Һаҗәр Бәширова бабаларының Габдулла Тукай белән аралаша алулары турында сөйләгән.</p> <p>Нәфис сүз остасы, педагог, Мөхлисә Бубый исемендәге медаль иясе Зифа Гәрәева Габдулла Тукайның шигырен яңгыраткан. Татарстанның атказанган артисты, Сара Шакулова исемендәге медаль иясе Гөлия Хәмәтгалиева гаиләсе белән килгән. Алар Габдулла Тукайның «Туган авыл « шигырен җыр телендә башкарган.</p> <p>«Татарстанда Габдулла Тукайның «Ана догасы» шигыренә җыр иҗат ителде. Аның көен Татарстанның халык артисты Марат Галимов язган. Казан кооператив институты сәхнәсендә Габдулла Тукайның мәңгелек әсәрен Татарстанның халык артисты, көй авторы Марат Галимов, Татарстанның атказанган артисты, кабатланмас моң иясе Марсель Вәгыйзов башкарды», - диде Татар мәдәнияте үзәге җитәкчесе.</p> <p></p> <p>Казан шәһәренең аерым предметларны тирәнтен өйрәтүче 171 нче урта гомуми белем бирү мәктәбеннән Альберт Харитонов, Казан шәһәренең татар телендә белем бирүче 27 нче гимназиясеннән Ислам Диндаров, Чаллы педагогика көллиятенең 2 курс студенты, Дәрдемәнд премиясе лауреаты Таңсылу Ганиева, Казан шәһәренең 16 нчы номерлы гимназиясе, Идел буе районының мәктәптән тыш эшләр үзәгеннән Хәсән Гыйльманов, Нияз Маннанов Габдулла Тукай шигырьләрен сөйләгән.</p> <p>«Казан шәһәренең Фатиха Аитова исемендәге татар телендә белем бирүче 12 нче гимназиясеннән Сәйдә Сибгатуллина укытучысы Рәсимә Миңнехуҗина белән бергә Габдулла Тукайга багышлап «Тукайга»дигән шигырь иҗат иткәннәр. Татарстанның Буа районы Аксу авылыннан Борхан Шаһиди оныгы Искәндәр Гобәйдуллин сәнгатьле итеп Роберт Миннуллинның «Татарларым» шигырен яңгыратты. Шагыйрь иҗаты буенча квест та уйнатылды», - диде Флюра Абдуллина.</p> <p>Җиңүчеләргә Дәрдемәнд исемендәге Татар мәдәнияте үзәге чыгарган календарьләр, дипломнар белән бергә, Габдулла Тукайның тууына 140 еллыгы уңаеннан нәшер ителгән блокнотлар бүләк иткәннәр.</p> <p>Чара Габдулла Тукайның «Туган тел» җырын берлектә башкару белән тәмамланган. Аны Бөтендөнья халыкара конкурслар лауреаты, җырчы, актриса, Мөхлисә Бубый исемендәге медаль иясе Гөлнара Хәйруллина башлап җырлаган.</p> <ul> <li>«Тукайга мәхәббәт илә» конкурсын Татарстан Дәүләт Советының «Мәрхәмәт-Милосердие» хатын-кыз депутатлары оешмасы, Татарстан Язучылар берлеге, Казан шәһәре мәгариф идарәсе, Юнесконың дөнья мәдәнияте институты, Казан кооператив институтының Дәрдемәнд исемендәге Татар мәдәнияте үзәге, Әлки районы «Якташлык» җәмгыяте белән берлектә уздырган.</li> </ul> https://tatar-inform.tatar/news/ilsur-hadiullin-rossiya-tobaklarenda-tatar-telen-ukytu-ocen-barlyk-sartlar-da-bar-5922344 https://tatar-inform.tatar/news/ilsur-hadiullin-rossiya-tobaklarenda-tatar-telen-ukytu-ocen-barlyk-sartlar-da-bar-5922344 Fri, 17 Apr 26 16:44:00 +0300 message <p>Казанда узган дөньякүләм «Туган тел» форумының пленар утырышында Татарстанның мәгариф һәм фән министры <strong>Илсур Һадиуллин </strong>төбәкләрдәге татар мәктәпләрен дәреслекләр белән тәэмин итү мәсьәләсенә тукталды. Ведомство башлыгы билгеләп үткәнчә, бүгенге көндә татар теле һәм әдәбияты буенча 90 дәреслек федераль исемлеккә кертелгән, бу исә Россиянең теләсә кайсы почмагында телне законлы рәвештә укытырга мөмкинлек бирә.</p> <p>Министр үз чыгышында Татарстанның чит төбәкләргә күрсәткән ярдәме турында да искәртте. Аның сүзләренчә, агымдагы уку елында гына да төбәкләргә 16 миллион сумлык 32 мең данә дәреслек бушлай тапшырылган. Шул ук вакытта Илсур Һадиуллин җирле җитәкчеләрне бу мәсьәләгә игътибарлырак булырга һәм закон нигезендә дәреслекләр алу өчен бюджеттан акча карарга чакырды.</p> <p>«Безнең дәреслекләр федераль экспертлар тарафыннан югары бәяләнде, аларның куллану вакыты чикләнмәгән. Татарстан һәрвакыт ярдәмгә әзер, ләкин закон буенча дәреслекләр алу чыгымнары һәр төбәкнең үз бюджетында каралырга тиеш. Әлеге мәсьәләне шәхси контрольгә алуыгызны сорыйбыз», — дип басым ясады министр.</p> https://tatar-inform.tatar/news/antaliyada-tatarstan-tosmerlare-programmasy-takdim-itelgan-5922341 https://tatar-inform.tatar/news/antaliyada-tatarstan-tosmerlare-programmasy-takdim-itelgan-5922341 Fri, 17 Apr 26 16:31:00 +0300 message <p>Төркиянең Анталия шәһәрендә «Татарстан мәдәният җәмгыяте» һәм Кембридж системасы нигезендә эшләүче «Гөккүшагы колледжы» уртак мәдәни проектын гамәлгә ашырган. Алар Бөтендөнья сәнгать көненә багышланган «Татарстан төсмерләре» программасын тәкъдим иткән. Бу хакта «Татар-информ» хәбәрчесенә «Татарстан мәдәният җәмгыяте» җитәкчесе Гөлназ Җиһангирова хәбәр итте.</p> <p>«Программа өчен махсус татар милли күргәзмәсе әзерләнде. Анталиядә яшәүче татар рәссамнарының беренче тапкыр оештырылган рәсем күргәзмәсе ачылды», – диде оешма җитәкчесе.</p> <p>Чарада, шулай ук, рәсем, кул эшләре тәкъдим ителгән. Татар биюе һәм музыка коралларында уйнау буенча мавыктыргыч мастер-класслар, интерактив уеннар уздырылган. Бәйрәм чарасына килүчеләрне татар милли ризыклары белән сыйлаганнар. «Илһам» төрки-татар сәнгать төркеменең олылар һәм балалар чыгышлары, төрки халыклар музыкантлары концерты да үткәрелде», – диде Гөлназ Җиһангирова.</p> https://tatar-inform.tatar/news/ilsur-hadiullin-raionnarga-tobaklar-belan-xezmattaslek-itu-burycyn-kuidy-5922343 https://tatar-inform.tatar/news/ilsur-hadiullin-raionnarga-tobaklar-belan-xezmattaslek-itu-burycyn-kuidy-5922343 Fri, 17 Apr 26 16:09:00 +0300 message <p>Казанда узган «Туган тел» форумында Татарстанның мәгариф һәм фән министры <strong>Илсур Һадиуллин </strong>мәгариф өлкәсендә республика районнары һәм Россия төбәкләре арасындагы хезмәттәшлекне яңа баскычка күтәрү бурычын куйды. Министр белдерүенчә, Татарстанның муниципаль берәмлекләре чит төбәкләрдәге милләттәшләребезгә методик һәм практик ярдәм күрсәтүдә активрак катнашырга тиеш.</p> <p>Бүгенге көндә бу юнәлештә уңай үрнәкләр аз түгел. Мәсәлән, Чүпрәле районы – Чуашстан, Апас районы – Пенза өлкәсе һәм Ставрополь крае, ә Яшел Үзән районы Курган һәм Түбән Новгород өлкәләре белән тыгыз элемтәдә эшли. Министр фикеренчә, мондый горизонталь элемтәләр ике як өчен дә файдалы һәм милли мәгариф системасының нигезен ныгыта.</p> <p>«Министр тарафыннан Татарстан белән хезмәттәшлек итү бурычы куелды. Мондый хезмәттәшлек ике якка да файдалы һәм үз милли мәгариф системасының ныгуына китерә. Казан шәһәре бу юнәлештә аеруча зур эш алып бара. Әлеге мәсьәләдә башка муниципаль берәмлекләрнең дә активлашуын сорыйбыз», – дип мөрәҗәгать итте Илсур Һадиуллин район җитәкчеләренә.</p> https://tatar-inform.tatar/news/26-aprelda-tukai-haikale-yanynda-yaslar-katnasynda-sigyr-bairame-bula-5922338 https://tatar-inform.tatar/news/26-aprelda-tukai-haikale-yanynda-yaslar-katnasynda-sigyr-bairame-bula-5922338 Fri, 17 Apr 26 15:57:00 +0300 message <p>26 апрельдә 9:00 сәгатьтә Муса Җәлил исемендәге Татар дәүләт опера һәм балет театры янында <strong>Габдулла Тукай</strong>ның туган көненә багышланган шигырь бәйрәме була.</p> <p>«Казан утлары» журналының баш мөхәррире <strong>Алмаз Гыймадиев</strong> әйтүенчә, Габдулла Тукай һәйкәле янында шигырь бәйрәме уздыру традициясе 1964 елдан бирле яшәп килгән. Соңрак төп чара Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия театрының яңа бинасы янындагы мәйданга күчерелгәч, бу урында беркадәр «бушлык» барлыкка килгән.</p> <p>«60 елдан артык шигырь бәйрәме уздырылып килә иде. Ул язучыларның төп бәйрәме. Сабан туе бәйрәме кебек, Шигырь бәйрәме язучылар өчен иң төп бәйрәм иде. Бәйрәмдә күптән күрмәгән кешеләр очраша, күрешә, төрле төбәкләрдән, әйтик, Башкортстан, Чаллы якларыннан киләләр. Бик зур бәйрәм була иде… Быел «Татмедиа» инициативасы белән 26 апрельдә иртән бер сәгатьлек шигырь бәйрәме уздырырга сөйләштек. Төштән соң традицион Шигырь бәйрәме дә булачак», – диде Алмаз Гыймадиев.</p> <p>Аның әйтүенчә, иртәнге чараның төп үзенчәлеге – яшь иҗатчыларның күпләп катнашуында. «Бәйрәм программасында «Яңа исем» иҗат лабораториясе шәкертләре, Ислам динен кабул итүгә 1000 ел исемендәге мәдрәсә студентлары, КФУның «Мизгел» яшьләр театры студентлары, «Салаваtik» һәм «Алмалар» проектларында катнашучы балалар чыгыш ясаячак», – диде Алмаз Гыймадиев.</p> <ul> <li>Чараны оештыруда «Татмедиа» АҖ составындагы берничә басма – «Казан утлары», «Мәгариф», «Идел», «Салават күпере», «Сабантуй» һәм «Ялкын» журналы редакцияләре берләшкән.</li> </ul> <p>«Һәр басма үз блогын тәкъдим итәчәк. «Казан утлары»ннан исә <strong>Фәнил Гыйләҗев</strong>, <strong>Булат Ибраһимов, Луиза Янсуар, Рифат Сәлах</strong> кебек шагыйрьләр була. Алар инде безнең өчен «өлкәннәр» санала», – диде ул.</p> https://tatar-inform.tatar/news/ilsur-hadiullin-tobaklardage-tatar-maktaplarena-baska-millat-balalary-da-telap-iori-5922339 https://tatar-inform.tatar/news/ilsur-hadiullin-tobaklardage-tatar-maktaplarena-baska-millat-balalary-da-telap-iori-5922339 Fri, 17 Apr 26 15:40:00 +0300 message <p>Россия төбәкләрендә эшләп килүче татар мәктәпләре һәм гимназияләре бүгенге көндә югары сыйфатлы белем һәм үрнәк тәрбия үзәкләре булып таныла. Бу хакта «Туган тел» форумы кысаларында Татарстанның мәгариф һәм фән министры<strong> Илсур Һадиуллин</strong> белдерде. Аның сүзләренчә, Татарстаннан читтә 1100дән артык этномәдәни компонентлы мәктәп эшләп килә һәм аларның күбесе шәһәр җирлегендә аеруча абруйлы санала.</p> <p>Министр Самараның «Яктылык» мәктәбен, Саратов, Мәскәү, Әстерхан, Оренбург, Тобольск һәм Төмән шәһәрләрендәге татар мәктәпләрен мисал итеп китерде. Бу уку йортларында татар балалары белән беррәттән башка милләт вәкилләре дә белем ала. Ата-аналар мондый мәктәпләрне дисциплина, югары әхлак һәм перспективалы белем бирүләре өчен сайлый.</p> <p>«Төбәкләрдәге татар мәктәпләрендә, бигрәк тә шәһәр җирлегендә урнашканнарында, татар балалары белән берлектән башка милләт балалары да белем ала. Аларның әти-әниләре татар мәктәпләрен абруйлы, перспективалы һәм тәрбия мәсьәләсе көчле куелган дип саный. Ул гына түгел, әлеге балалар татар балалары белән беррәттән олимпиадаларда, бәйгеләрдә актив катнашалар. Бу күренеш безнең үзебезгә, татарларга үрнәк түгелме?» – дип ассызыклады спикер.</p> https://tatar-inform.tatar/news/tatar-kitaby-iortynda-tatarca-ostal-uennary-kice-uzacak-5922324 https://tatar-inform.tatar/news/tatar-kitaby-iortynda-tatarca-ostal-uennary-kice-uzacak-5922324 Fri, 17 Apr 26 15:20:00 +0300 message <p>Татар китабы йорты һәм Идел яшьләр үзәге татарча өстәл уеннары уйнарга чакыра. Киләсе очрашуда махсус кунак көтелә. Кичәдә катнашучылар «Шүрәле» өстәл уеннары клубы җитәкчесе <strong>Руслан Галимов</strong> белән очрашачачак. Бу хакта Татар китабы йорты хәбәр итә.</p> <p>Өстәл уеннары киче 23 апрельдә 18:00-21:00 сәгатьтә узачак. Кунакларны кызыклы уеннар, җанлы аралашу һәм яңа танышулар көтә. Үзегез белән яраткан өстәл уеннарыгызны алып килергә мөмкин, диелә хәбәрдә.</p> <p>Катнашу бушлай.</p> <p>Фото: Татар китабы йорты</p> <p> </p> https://tatar-inform.tatar/news/kazan-daulat-avtoinspekciyase-elektrosamokat-iortucelar-nindi-kagyidalar-belerga-ties-5922231 https://tatar-inform.tatar/news/kazan-daulat-avtoinspekciyase-elektrosamokat-iortucelar-nindi-kagyidalar-belerga-ties-5922231 Fri, 17 Apr 26 15:00:00 +0300 message <p>Быел Казан Дәүләт автоинспекциясенә питбайк һәм мотоцикл йөртүчеләргә зарланучылар ике тапкыр ешрак мөрәҗәгать иткән. Ә сезон исә әле башланып кына килә. Шәһәр юлларында аварияләр саны кимегән, шул ук вакытта һәлак булучылар саны өч тапкырга диярлек арткан. Казан Дәүләт автоинспекциясендә автомобильдә, электросамокатта яки башка шәхси мобильлек чарасында юлга чыкканда нәрсәләрне истә тотарга кирәк икәнлеге турында сөйләштеләр.</p> <h2 style="text-align: center;">«Электросамокатлар һәм велосипедлар катнашындагы юл-транспорт һәлакәтләре сезоны ачылды»</h2> <p>Казан юлларында аварияләрдә һәлак булучылар саны арткан: былтыр ел башыннан 15 апрельгә кадәр юл һәлакәтләрендә 4 кеше үлгән булса, быел өч ай ярым дәвамында инде 11 кеше һәлак булган. Шәһәр Дәүләт автоинспекциясе мәгълүматларына караганда, аварияләр саны кими, ә һәлак булучылар саныү, киресенчә, арта бара.</p> <p>Кар эреп бетте, электросамокатлар һәм велосипедлар арендалау сезоны башланды. Казан Дәүләт автоинспекциясе кисәтә: юл хаталарны кичерми. Шулай ук казанлыларга шәхси мобильлек чаралары катнашындагы юл һәлакәтләренең гадәттә нәрсә аркасында килеп чыгуын искәрттеләр.</p> <p>«Шәхси мобильлек чараларында йөрүчеләр еш кына тизлек чикләүләренә буйсынмый, бу башка транспорт чаралары белән бәрелешүгә һәм җәяүлеләрне бәрдерүгә китерә. Юл хәрәкәте кагыйдәләрендә тыелган урыннарда калдырып киткән электросамокатлар җәяүлеләргә һәм транспортка комачаулый. Тар тротуарларда мондый транспорт төрләре җәяүлеләр, бигрәк тә балалар һәм өлкән яшьтәге кешеләр өчен куркыныч тудыра. Телефон һәм колакчыннар транспорт белән идарә итүченең игътибарын һәм реакциясен киметә. Моннан тыш, шәхси мобильлек чараларында йөрүчеләр еш кына юл аша кичүләрдә һәм кешеләр күп җыелган урыннарда җәяүлеләргә юл бирми», – дип сөйләде Казан Дәүләт автоинспекциясе башлыгы <strong>Михаил Савин</strong>.</p> <p>Михаил Савин: «Шәхси мобильлек чараларында йөрүчеләр еш кына тизлек чикләүләренә буйсынмый, бу башка транспорт чаралары белән бәрелешүгә һәм җәяүлеләрне бәрдерүгә китерә»</p> <p>Фото: © Дмитрий Шатров, «Татар-информ»</p> <p>Күптән түгел «Татар-информ» электровелосипедта курьер булып эшләгән чит ил гражданы катнашындагы юл-транспорт һәлакәте турында язды.</p> <p>«Әмәт магистрале буйлап хәрәкәт итүче VOYAH FREE автомобиле йөртүчесе куркынычсыз тизлек сайламаган һәм бер полосадан икенчесенә күчкәндә транспорт чарасына юл бирмәгән 21 яшьлек курьерны бәрдергән. Юл-транспорт һәлакәте нәтиҗәсендә зыян күрүчене төрле дәрәҗәдәге җәрәхәтләр белән медицина учреждениесенә алып киткәннәр», – дип сөйләде Михаил Савин.</p> <p>Хәзерге вакытта курьер реанимациядә, аның хәле авыр дип бәяләнә.</p> <div class="ckeditor-html5-video" data-responsive="true" style="text-align: center;"> </div> <p>Михаил Савин юл хәрәкәтенең барлык катнашучыларын юлларда игътибарлы булырга һәм фаҗигаләр китереп чыгармау өчен юл хәрәкәте кагыйдәләрен үтәргә чакырды. Күптән түгел Казанда кроссовер йөртүче хатын-кыз мотоциклчыны бәрдерде.</p> <p>«Mazda CX-5 автомобиле белән идарә итүче хатын-кыз Зорге урамы ягыннан Җиңү проспекты буйлап хәрәкәт иткәндә кагыйдә бозган һәм уңга борылыр алдыннан иң кырыйдагы полосага чыкмаган. Шул мизгелдә ул зур тизлектә баручы мотоцикл белән бәрелешкән. Мотоцикл Land Cruiser автомобиленә барып бәрелгән. Мотоциклчыны ашыгыч рәвештә хастаханәгә алып киткәннәр», – дип сөйләде Михаил Савин.</p> <div class="ckeditor-html5-video" data-responsive="true" style="text-align: center;"> </div> <p>Казан Дәүләт автоинспекциясе башлыгы сүзләренчә, узган тәүлектә 385 транспорт йөртүче һәм 86 җәяүле юл хәрәкәте кагыйдәләрен бозган өчен административ җаваплылыкка тартылган. Аларның 40ы иминлек каешын эләктермәгән, 32се җәяүлеләргә юл бирмәгән, җидесе балаларны йөртү кагыйдәләрен бозган.</p> <p>Алты кеше автомобиль белән исерек хәлдә идарә иткән өчен җаваплылыкка тартылган.</p> <h2 style="text-align: center;">«Тавышланучы питбайкчылар турында Дәүләт автоинспекциясенә хәбәр итәргә мөмкин»</h2> <p>Михаил Савин 9 апрельдә Серов урамында булган юл-транспорт һәлакәтенең видеосын күрсәтте: ир-ат электровелосипедта каршы як полосадан барган һәм җәяүле хатын-кызны бәрдергән.</p> <p>«Җәяүле йөгереп чыга, электровелосипед йөртүчесе аны бәрдерә, ә светофорда бу вакытта яшел ут яна. Нәтиҗәдә җәяүле хатын-кызның аягы сына. Электровелосипед йөртүчесе аның өчен кызыл ут янганын күрә, әмма туктап тормый. Аның өчен кызыл ут янганда туктап тормыйча гына китеп бару – нормаль хәл. Шәхси мобильлек чарасы белән идарә итүче, аягы сынган җәяүлене калдырып, юл-транспорт һәлакәте урыныннан китеп бара», – дип сөйләде Михаил Савин.</p> <p>Дәүләт автоинспекциясе мәгълүматларына караганда, мондый очраклар еш булып тора. Ведомство шәхси мобильлек чараларында йөрүчеләргә мәҗбүри кагыйдәләр турында искәртте:</p> <ul> <li><strong>Шәхси мобильлек чаралары белән идарә итүчеләр җәяүлеләргә юл бирергә тиеш</strong> (бигрәк тә тар тротуарларда һәм кешеләр күп җыелган урыннарда). Казанда җәяүлеләр һәм юл хәрәкәтенең башка катнашучылары өчен куркынычны киметү өчен тарихи урыннарда һәм җәяүлеләр зоналарында шәхси мобильлек чараларында йөрү чикләнгән.</li> <li><strong>Шәхси мобильлек чаралары белән идарә итүчеләр парковка кагыйдәләрен үтәргә тиеш</strong>. Узган елда тиеш булмаган урыннарда калдырып кителгән йөзләгән самокатны эвакуацияләгәннәр. Мондый транспорт чараларын махсус юл тамгалары белән билгеләнгән зоналарда гына куеп калдырырга рөхсәт ителә.</li> <li><strong>Саклагыч экипировка куллану мәҗбүри</strong>. Шәхси мобильлек чараларында хәрәкәт итүчеләргә шлем кияргә һәм яктылыкны кайтаручы элементлар кулланырга киңәш ителә, бигрәк тә тәүлекнең караңгы вакытында. Пассажирлар, бигрәк тә балалар утыртып йөрү һәм зур үлчәмле йөкләр ташу катгый рәвештә тыела.</li> <li><strong>Тизлек чикләүләре турында истә тотарга кирәк</strong>. Казанның берничә зонасында шәхси мобильлек чараларының тизлеге сәгатенә 10–15 чакрымга кадәр чикләнгән.</li> </ul> <p>Казан Дәүләт автоинспекциясе башлыгы мотоцикл һәм питбайкта йөрүче үсмерләр турында аерым искәртте.</p> <p>Быел казанлылар тавышланучы питбайк һәм мотоцикл йөртүчеләргә ике тапкыр ешрак зарланган</p> <p>Фото: © Михаил Захаров, «Татар-информ»</p> <p>«Мотоциклда йөрүче үсмерләр юл хәрәкәте кагыйдәләрен үтәми, тавышлана һәм хәрәкәтнең башка катнашучыларына комачаулый. Узган елда безгә бу хакта 15 хәбәр килде, быел исә шул ук чорда инде 43 очрак теркәлде», – дип аңлатты Михаил Савин.</p> <p>Тавышланучы питбайкчылар турында Дәүләт автоинспекциясенә infogaikazan@yandex.ru электрон почтасы аша яки <strong>(843) 533-38-20</strong> телефоны буенча хәбәр итәргә мөмкин. Мөрәҗәгатьтә тәртип бозу очрагы ачыкланган вакытны, урынны, адресны, питбайкның төсен, мөмкин булса моделен һәм питбайкчы үсмерләр ничә кеше булуын хәбәр итәргә кирәк.</p> <p style="text-align: right;"><strong>Дмитрий Шатров</strong>, «Татар-информ»</p> https://tatar-inform.tatar/news/kazan-daulat-avtoinspekciyase-elektrosamokat-iortucelar-nindi-kagyidalar-belerga-ties-5922231?lang=1 Fri, 17 Apr 26 15:00:00 +0300 1 <h2>«Сезон ДТП с электросамокатами и велосипедами, увы, открыт»</h2> <p>На дорогах Казани выросло число погибших в ДТП: если с начала прошлого года и по 15 апреля в дорожных авариях погибли 4 человека, то за такие же три с половиной месяца этого года уже 11 человек. Тенденция, по информации Госавтоинспекции города, такова, что самих аварий становится меньше, но последствия гораздо тяжелее.</p> <p>Снег растаял, начался сезон аренды электросамокатов и велосипедов. Госавтоинспекция Казани предупреждает: дорога не прощает никаких ошибок – и напоминает, из-за чего чаще всего происходят дорожные инциденты с участием средств индивидуальной мобильности.</p> <p>«Водители СИМ часто игнорируют ограничения, что приводит к столкновениям с транспортом и наездам на пешеходов. Оставленные в неположенных и запрещенных ПДД местах электросамокаты создают препятствия для пешеходов и транспорта. На узких тротуарах СИМ создают опасность для пешеходов, особенно детей и пожилых людей. Телефон или наушники отвлекают водителя, снижают реакцию на внезапные препятствия и сигналы. Кроме того, водители СИМ не всегда уступают дорогу пешеходам на переходах и в местах скопления людей», – рассказал глава Госавтоинспекции Казани <strong>Михаил Савин.</strong></p> <p>Михаил Савин: «Водители СИМ часто игнорируют ограничения, что приводит к столкновениям с транспортом и наездам на пешеходов»</p> <p>Фото: © Дмитрий Шатров / «Татар-информ»</p> <p>Накануне «Татар-информ» рассказывал о ДТП, в которое попал курьер службы доставки на электровелосипеде – иностранец.</p> <p>«Водитель автомобиля VOYAH FREE на Аметьевской магистрали, по предварительным данным, не выбрал безопасную скорость и совершил наезд на 21-летнего курьера службы доставки, который при перестроении на проезжей части вне перекрестка не уступил дорогу транспортному средству. В результате ДТП пострадавший с травмами различной степени тяжести госпитализирован в медицинское учреждение», – рассказал Михаил Савин.</p> <p>В настоящее время курьер находится в реанимации, его состояние стабильно тяжелое.</p> <div class="ckeditor-html5-video" data-responsive="true" style="text-align: center;">   </div> <p>Михаил Савин от лица всех сотрудников ГАИ Казани попросил всех участников дорожного движения быть внимательнее на дорогах и строго соблюдать правила дорожного движения, чтобы избежать трагедий. Накануне в Казани мотоциклист получил травмы после того, как в него въехала женщина – водитель кроссовера.</p> <p>«Женщина-водитель Mazda CX-5 ехала по проспекту Победы со стороны Зорге и перед поворотом направо в нарушение правил не заняла крайнюю полосу. В этот момент она столкнулась с ехавшим на большой скорости мотоциклом, который затем отбросило в Land Cruiser. Мотоциклиста экстренно доставили в больницу», – рассказал Михаил Савин.</p> <div class="ckeditor-html5-video" data-responsive="true" style="text-align: center;">   </div> <p>По словам главы ГАИ Казани, за прошедшие сутки 385 водителей и 86 пешеходов были привлечены к административной ответственности за нарушение ПДД. Из них сорок – за то, что не были пристегнуты ремнями безопасности, 32 водителя – за то, что не пропустили пешеходов, и семь – за нарушение правил перевозки детей.</p> <p>Особенно отличились шестеро водителей, которые управляли авто, будучи пьяными, их безответственность могла привести к гибели ни в чем не повинных людей.</p> <h2>«О шумных питбайкерах можно сообщить в ГАИ»</h2> <p>Михаил Савин продемонстрировал видео ДТП, которое произошло 9 апреля на улице Серова: мужчина ехал на электровелосипеде по встречке и сбил женщину-пешехода.</p> <p>«Бежит пешеход, происходит наезд, при этом на светофоре горит зеленый. У девушки-пешехода в итоге перелом ноги, причинен вред здоровью средней степени тяжести. На что нужно обратить внимание? Водитель СИМ даже не останавливается, хотя видит, что для него горит красный. Для него норма – проехать на красный сигнал светофора. Водитель СИМ, к сожалению, просто оставил место ДТП и пешехода со сломанной ногой», – рассказал Михаил Савин.</p> <p>Такие случаи, по информации ГАИ, не единичны. Сегодня Госавтоинспекция Казани еще раз напомнила о правилах, обязательных для водителей СИМ.</p> <ul> <li>Водители средств индивидуальной мобильности обязаны уступать дорогу пешеходам, особенно на узких тротуарах и в местах массового скопления людей. В Казани введены ограничения на движение СИМ в исторических и пешеходных зонах, чтобы минимизировать риски для пешеходов и других участников дорожного движения.</li> <li>Необходимо соблюдать правила парковки – в прошлом году были эвакуированы сотни самокатов, оставленных в неположенных местах. Парковка разрешена только в специально отведенных зонах, отмеченных в мобильных приложениях операторов и обозначенных специальной дорожной разметкой.</li> <li>Обязательно использовать защитную экипировку – рекомендуется надевать шлем и световозвращающие элементы, особенно в темное время суток. Строго запрещено перевозить пассажиров, особенно детей и крупногабаритные грузы.</li> <li>Важно помнить: в ряде зон Казани скорость СИМ ограничена до 10–15 км/ч. В случае создания помех пешеходам водитель обязан снизить скорость или спешиться.</li> </ul> <p>Отдельно глава Госавтоинспекции Казани напомнил о подростках на мотоциклах и питбайках.</p> <p>В два раза чаще в этом году казанцы жаловались в ГАИ на шумных питбайкеров и мотоциклистов, а сезон только начался</p> <p>Фото: © Михаил Захаров / «Татар-информ»</p> <p>«Подростки на мотоциклах катаются по проезжей части, шумят, нарушают ПДД. В прошлом году у нас было 15 подобных сообщений, в этом – уже 43 случая за тот же период. Показатель вырос более чем в два раза. Мы всегда проверяем сообщения о шумных мотоциклистах и питбайкерах», – объяснил Михаил Савин.</p> <p>О шумных питбайкерах можно сообщить ГАИ через электронную почту: <strong>infogaikazan@yandex.ru</strong> или по номеру телефона <strong>(843) 533-38-20</strong>. Какая информация понадобится? Время, место, адрес и направление движения. Приметы: цвет питбайка, по возможности его модель и количество питбайкеров. Полезной в том числе будет и информация о том, есть ли у них защитная экипировка.</p> https://tatar-inform.tatar/news/xalykara-olimpiadanyn-gran-pri-iyase-nargiz-monasyipov-tatarlar-arasynda-yasarga-telim-5922335 https://tatar-inform.tatar/news/xalykara-olimpiadanyn-gran-pri-iyase-nargiz-monasyipov-tatarlar-arasynda-yasarga-telim-5922335 Fri, 17 Apr 26 14:58:00 +0300 message <p>Татар теленнән XIII халыкара олимпиаданың Гран-при иясе <strong>Нәргиз Монасыйпов</strong> киләчәктә татар халкы арасында яшәргә теләвен әйтте. Җиңүеннән хис-кичерешләрен ул «Татар-информ» хәбәрчесе белән уртаклашты.</p> <p>Нәргиз Монасыйпов Пермь крае Барда районының Габдулла Тукай исемендәге гимназиясендә 11 нче сыйныфта белем ала.</p> <p>«Татар телен гаиләдә кечкенәдән өйрәндек. Әти-әнидән шундый тәрбия бирелде. Телебезне саклыйбыз, горурланабыз, киләчәк буыннарга тапшырырга тырышабыз. Бик яратып шигырьләр сөйлибез. «Туган тел»не яттан җырлыйбыз», – диде Нәргиз.</p> <p>Аның сүзләренчә, олимпиада биремнәре җиңел булмаса да, ул аларны «чын күңелдән рәхәтләнеп үтәгән». «Проектларны якладык һәм, әлбәттә, 3-4 көн ял иттек. Габдулла Тукайга багышлап, интеллектуаль уен проектын эшләдем. Ул проектны үзем уйлап чыгардым, үзем ясадым һәм укытучыларга тәкъдим иттем», – ди Нәргиз.</p> <p>«Казанны яратам. Казанга укырга керергә дә теләгем бар. Татар халкыбыз арасында яшәргә телим. Гран-при акчасын үземнең киләчәгемә саклап тотармын, яңа проектларны тормышка ашырырмын», – дигән ниятләре белән дә уртаклашты Барда егете.</p> <p>Нәргиз Монасыйпов бүләкләү тантанасында сәхнәдә дә җавап сүзе һәм җыры белән чыгыш ясаган иде. «Казан – татарларның мәркәзе, яшьләрне берләштерә, үзенә тарта. Мин Казаныбызга мең рәхмәтле. Иҗади кеше буларак милли сәнгатьне, нәфис сүзне бик яратам. Татар теленнән олимпиада миңа этәргеч булыр дип ышанып калам. Әти-әниемә, укытучыларыма, мәктәбемә, дусларыма, Татарстанның Мәгариф министрлыгына олы рәхмәтемне белдерәсем килә», – диде Гран-при иясе чыгышында.</p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> https://tatar-inform.tatar/news/tuban-kamada-kazan-utlary-zurnalyna-bagyslangan-adabi-muzykal-kica-uzdy-5922334 https://tatar-inform.tatar/news/tuban-kamada-kazan-utlary-zurnalyna-bagyslangan-adabi-muzykal-kica-uzdy-5922334 Fri, 17 Apr 26 14:36:00 +0300 message <p>Түбән Кама шәһәренең Бакый Урманче исемендәге 2нче гимназиясендә «Казан утлары» журналына багышланган әдәби-музыкаль кичә булып узды. Анда язучылар Камил Кәримов, Шәмсия Җиһангирова, Алмаз Хәмзин һәм Алмаз Гыймадиев катнашты.</p> <p>«Бүгенге шартларда әдәбиятка мөнәсәбәт төрле булуга карамастан, безнең бурыч – күбрәк йөрү, халык белән аралашу, журналны, матур әдәбиятны пропагандалау», – диде Алмаз Хәмзин</p> <p>«Шәмсиянең исеме Кояштан алынган, «Кояшка охшаган», дигәнне аңлата. Ә минем кушаматым – Корыч. Нәселебездә шулай, борынгыдан килгән. Димәк, бүгенге очрашуда ике Алмаз, бер Корыч һәм бер Кояш утыра», – диде Камил Кәримов.</p> <p></p> <p>Ике сәгатькә якын барган очрашуда язучылар үзләренең әсәрләрен укыды, кичәне матур шигырьләре, җырлары белән бизәделәр. Тамашачалар да активлык күрсәтте, язучылар белән тыгыз аралашып, бүгенге яшәебезне чагылдырган күп кенә актуаль сораулар бирделәр.</p> <p>«Бай тарихы булган «Казан утлары» журналы нинди генә заман-чорларда иҗат ителсә дә ул милләтебезнең йөз аклыгы, йөзек кашы, аның рухи күрсәткече булды. Әдәбиятыбыз, мәдәниятебез, гомумән, сәнгатебездәге барлык яңалыкларны иң беренче «Казан утлары» журналыннан укып, белеп бардык», – диде Шәмсия Җиһангирова.</p> <p>Соңыннан сәхнәгә Бөтендөнья татар конгрессы Башкарма комитеты Түбән Кама районы җирле бүлекчәсе җитәкчесе Рөстәм Ганиев күтәрелде. «Бүген безгә килгән язучылар халкыбыз өчен, телебез саклансын өчен шулай республика буйлап йөриләр. Без аларга рәхмәтле булыйк. Һәм татар теле, әдәбиятыбыз, «Казан утлары» журналы яшәсен өчен һәммәбез дә бармак очы кадәр генә булса да өлешебезне кертик», – диде ул.</p> https://tatar-inform.tatar/news/aziya-illare-vakillarena-tatarstandagy-itesteru-obektlary-turynda-soiladelar-5922333 https://tatar-inform.tatar/news/aziya-illare-vakillarena-tatarstandagy-itesteru-obektlary-turynda-soiladelar-5922333 Fri, 17 Apr 26 14:22:00 +0300 message <p>Татарстан Сәүдә-сәнәгать палатасында Азия илләренең дипломатик миссияләре делегациясе республиканың эре предприятиеләре вәкилләре белән очрашты. Алар үзләрендәге җитештерү объектлары һәм хезмәттәшлек юллары турында сөйләде.</p> <p>«Без очрашуны әңгәмә форматында ясарга телибез. Беркем дә илчеләрдән чыгыш ясауларын сорамаячак, әмма алар сораулар бирә алалар. Сезнең илләр белән хезмәттәшлеккә кызыксыну зур», - дип билгеләп үтте ТР Сәүдә-сәнәгать палатасы рәисе<strong> Шамил Агеев</strong>.</p> <p>Делегация алдында нефть-газ секторыннан алып авиатөзелешкә кадәр төрле компанияләр вәкилләре чыгыш ясады.</p> <p>Республикага мондый визитлар Татарстанның Азия төбәгендә танылуын киңәйтүгә юнәлдерелгән, дип сөйләде «Татар-информ»га ТР сәнәгать һәм сәүдә министры урынбасары <strong>Герман Лернер</strong>.</p> <p>«Безнең республиканың кунаклар тәкъдим иткән илләр белән багланышлары үсүен телим. Кайбер илләр белән товар әйләнеше түбән булып кала. Алар Татарстанны белсен өчен, без шундый чаралар оештырабыз», – дип аңлатты Лернер.</p> <p> </p> https://tatar-inform.tatar/news/tatarstan-aviakompaniyase-ham-kazan-aeroporty-tukai-atnalygyn-uzdyracak-5922331 https://tatar-inform.tatar/news/tatarstan-aviakompaniyase-ham-kazan-aeroporty-tukai-atnalygyn-uzdyracak-5922331 Fri, 17 Apr 26 13:51:00 +0300 message <p>Татарстанның «ЮВТ АЭРО» авиакомпаниясе һәм «Казан» халыкара аэропорты 20 апрельдән 26 апрельгә кадәр «Тукай атналыгы» акциясен үткәрә. Ул татар шагыйре Габдулла Тукайның тууына 140 ел тулуны бәйрәм итү кысаларында уза, дип хәбәр итә авиакомпаниянең матбугат хезмәте.</p> <p>«Бу көннәрдә Габдулла Тукай исемендәге самолетта авиакомпания рейслары белән очучы барлык пассажирлар да татар шагыйре иҗаты белән таныша алачак. Һәркем, рус һәм татар телләрендә китаплар алып, атаклы «Шүрәле» әкиятенең тылсымлы атмосферасына чума ала», – диелә хәбәрдә.</p> <p>Чара шагыйрь мирасын популярлаштыруга, мәдәни багланышларны ныгытуга һәм татар теленә кызыксынуны арттыруга юнәлдерелгән.</p> <p>Акция Татарстан Республикасы Рәисе каршындагы татар телен һәм Татарстанда яшәүче халыкларның туган телләрен саклау, үстерү мәсьәләләре буенча комиссия ярдәмендә үткәрелә.</p> <p> </p> https://tatar-inform.tatar/news/izauda-tatar-xalkynyn-boryngy-yazgy-iola-bairame-karga-botkasy-uzgan-5922326 https://tatar-inform.tatar/news/izauda-tatar-xalkynyn-boryngy-yazgy-iola-bairame-karga-botkasy-uzgan-5922326 Fri, 17 Apr 26 13:28:00 +0300 message <p>Ижевск шәһәренең 116 номерлы балалар бакчасында татар халкының борынгы язгы йола бәйрәме – «Карга боткасы» гөрләп узган. Бу чара балаларны халкыбызның бай мирасы, гореф-гадәтләре белән таныштыру һәм табигатькә карата мәхәббәт тәрбияләү максатыннан оештырылган. Бу хакта Удмуртия Республикасының «Яңарыш» газетасының ВКонтакте социаль челтәрендәге рәсми төркемендә хәбәр ителә.</p> <p>Балалар, бөтен традицияләрне саклап, милли киемнәр киеп, такмаклар әйтеп, ботка өчен «күчтәнәчләр» җыйган. Бакча ишегалдында җыр-бию тынмаган. Моннан тыш, кызлар һәм малайлар төрле халык уеннарында җитезлекләрен сынаган. Аннары балалар хуш исле боткадан авыз иткән.</p> <p>«Мондый чаралар балаларга милли гореф-гадәтләрне уен формасында сеңдерергә ярдәм итә», – ди бакча тәрбиячеләре.</p> https://tatar-inform.tatar/news/minnexanov-cit-daulatlarnen-rossiyadage-diplomatik-missiyalare-delegaciyase-belan-ocrasty-5922329 https://tatar-inform.tatar/news/minnexanov-cit-daulatlarnen-rossiyadage-diplomatik-missiyalare-delegaciyase-belan-ocrasty-5922329 Fri, 17 Apr 26 13:07:00 +0300 message <p>Татарстан Рәисе <strong>Рөстәм Миңнеханов</strong> чит дәүләтләрнең Россиядәге дипломатик миссияләре делегациясе белән очрашу уздырды. Сөйләшүләр Казан Кремлендә узды, дип хәбәр итә республика җитәкчесенең матбугат хезмәте.</p> <p>Очрашуда Кытай һәм Көньяк-Көнчыгыш Азиянең 10 иле – Бруней, Вьетнам, Индонезия, Камбоджа, Лаос, Малайзия, Мьянма, Сингапур, Таиланд һәм Филиппин илчелекләре вәкилләре катнашты.</p> <p>Рөстәм Миңнеханов Россия Тышкы эшләр министрлыгына визитны оештырган өчен рәхмәт белдерде һәм төбәкләр үсеше өчен халыкара хезмәттәшлекнең әһәмиятен ассызыклады.</p> <p>«Россия һәрвакыт безнең милли мәнфәгатьләрне дә, дөньякүләм үсешнең объектив тенденцияләрен дә исәпкә ала торган конструктив тышкы сәяси курс алып бара һәм алып барачак та. Барлык кыенлыкларга да карамастан, безнең ил хезмәттәшлек итәргә теләгән барлык партнерлар белән ачык һәм үзара файдалы мөнәсәбәтләрне сакларга, икътисад һәм гуманитар өлкәдәге элемтәләрне тирәнәйтергә, бергәләп кискен проблемалар һәм гомуми куркынычларга каршы торырга әзер», – диде Татарстан Рәисе.</p> <p>Фото: © ТР Рәисе матбугат хезмәте</p> <p>Ул билгеләп үткәнчә, нефть эшкәртү, нефть химиясе, машина төзелеше, агросәнәгать комплексы һәм IT-өлкә республика икътисады үсешенең өстенлекле юнәлешләре булып кала. Миңнеханов сүзләренчә, Татарстан экспортны киңәйтүгә, региональ брендларның позицияләрен ныгытуга һәм инвестицияләр җәлеп итүгә йөз тота.</p> <p>«Татарстан - динамик рәвештә үсә торган республика, монда алдынгы технологияләр, куәтле сәнәгать базасы һәм халыкара партнерлыкка ачык булуны күрергә була. Республикада Россиядән читтә дә кирәкле конкуренциягә сәләтле продукция җитештерелә. Безнең максат - экспортны киңәйтү, Татарстан брендларының позицияләрен ныгыту һәм республикага инвестицияләр җәлеп итү», – дип ассызыклады Татарстан Рәисе.</p> <p>Ул ислам дөньясы илләре белән хезмәттәшлеккә аерым игътибар бирде, республиканың халыкара проектларда һәм форумнарда катнашуын, шулай ук ислам банкингы һәм мәдәни инициативалар үсешен билгеләп үтте.</p> <p>«Без сәүдә-икътисади, инвестицион, фәнни-мәгариф һәм мәдәни, спорт һәм туризм өлкәләрендә мөселман дәүләтләре партнерлары белән тыгыз элемтәдә торабыз. Ил җитәкчелеге кушуы буенча мин «Россия – Ислам дөньясы» стратегик караш төркемен җитәклим. Безнең республика – Россиядә ислам банкингы һәм финанслау принципларын кертү буенча сынау төбәге. Шулай ук Казан быел ислам дөньясының мәдәни башкаласы статусына ия булды», – дип хәбәр итте республика Рәисе.</p> <p>Фото: © ТР Рәисе матбугат хезмәте</p> <p>Рөстәм Миңнеханов шулай ук искәрткәнчә, Татарстанда ел саен чит ил партнерлары катнашында эре халыкара чаралар уза. Ул кунакларны «Россия – Ислам дөньясы: KazanForum» халыкара икътисади форумында, «РОСТКИ» Россия-Кытай хезмәттәшлеге форумында, «TIME: Татарстан-Һиндстан. Үзара нәтиҗәлелек» форумында, Глобаль яшьләр саммиты, Kazan Digital Week һәм башка чараларда катнашырга чакырды.</p> <p> </p> https://tatar-inform.tatar/news/daniya-zahidullina-tukainyn-bilgesez-basylmagan-ber-gena-sigyre-da-yuk-5922325 https://tatar-inform.tatar/news/daniya-zahidullina-tukainyn-bilgesez-basylmagan-ber-gena-sigyre-da-yuk-5922325 Fri, 17 Apr 26 12:49:00 +0300 message <p>Танылган галимә, филология фәннәре докторы <strong>Дания Заһидуллина</strong> сүзләренчә, бүгенге көндә Габдулла Тукайның бастырылмаган һәм киң җәмәгатьчелеккә билгеле булмаган шигырьләре юк. Аның фикеренчә, шагыйрьнең билгеле булмаган әсәрләре турында сөйләүчеләр моны реклама өчен генә куллана.</p> <p>«Тукайның билгесез, басылмаган бер генә шигыре дә юк. Алар барысы да анализланган һәм җентекләп өйрәнелгән. Еш кына төрле чараларда – «Тукайның моңа кадәр билгесез әсәрләре тәкъдим ителә. Беренче тапкыр, халыкка билгеле булмаган шигырьләр», – дип язалар. Болар реклама өчен генә эшләнелә, берсе дә дөрес түгел», – дип искәртте ул. Бу хакта ул татар шигърияте антологиясенең I томын тәкъдим итү чарасында белдерде.</p> <p> </p> https://tatar-inform.tatar/news/tarazadan-bala-egylyp-toskan-kazan-maktabenda-psixologik-treninglar-utkarelacak-5922327 https://tatar-inform.tatar/news/tarazadan-bala-egylyp-toskan-kazan-maktabenda-psixologik-treninglar-utkarelacak-5922327 Fri, 17 Apr 26 12:29:00 +0300 message <p>Кичә Казанның 98 нче мәктәбе тәрәзәсеннән бала егылып төште. Әлеге вакыйгадан соң мәктәптә балалар өчен психологик тренинглар үткәреләчәк.</p> <p>Исегезгә төшерәбез, 4 нче сыйныф укучысы мәктәпнең өченче катыннан егылып төшеп, зыян күрә. Имгәнгән һәм сыну җәрәхәтләре алган баланы авыр хәлдә Республика балалар клиник хастаханәсенә алып китәләр. Вакыйга урынына полиция килә һәм тикшерү эше башлый. Хәзер малайның хәле уртача авырлыкта, тотрыклы дип бәяләнә.</p> <p>Казан Мәгариф идарәсендә хәбәр итүләренчә, мәктәптә барлык параллель сыйныфларда психологлар катнашында тренинглар узачак. Малай укый торган сыйныфка аерым игътибар биреләчәк.</p> <p> </p> <p> </p> https://tatar-inform.tatar/news/tatarstan-milli-muzeenda-tukainyn-140-ellygyna-tukai-ezlarennan-kurgazmase-acyldy-5922323 https://tatar-inform.tatar/news/tatarstan-milli-muzeenda-tukainyn-140-ellygyna-tukai-ezlarennan-kurgazmase-acyldy-5922323 Fri, 17 Apr 26 12:10:00 +0300 message <p>Татарстан Республикасы Милли музеенда <strong>Габдулла Тукай</strong> тууына 140 ел тулуга багышланган «Тукай эзләреннән» күргәзмәсе ачылды. Бу хакта Татарстан Республикасы Милли музее хәбәр итә.</p> <p>Күргәзмәдә ике йөздән артык предмет тупланган: рәсем сәнгате үрнәкләре, графика, арт-объектлар һәм видео. Тәкъдим ителгән эшләрне 2022 елдан алып 2025 елга кадәр рәссамнар һәм тикшеренүчеләр Тукай биографиясе белән бәйле шәһәрләрне – Казаннан алып Санкт-Петербургка һәм Әстерханга кадәр йөреп чыгып, шагыйрь яшәгән һәм иҗат иткән урыннарга барып туплаган. Күргәзмәне музей материаллары тулыландырган: архив фотосурәтләр, открыткалар, сирәк басмалар һәм Тукайның замандашлары белән бәйле документлар.</p> <div class="ckeditor-html5-video" data-responsive="true" style="text-align: center;"> </div> <p>Проектны ТР Фәннәр академиясенең Г.Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты, ТР Милли музее һәм Татарстан Республикасы Рәссамнар берлеге гамәлгә ашырган.</p> <p>Күргәзмә 30 июньгә кадәр эшләячәк. Керү – музейга керү билеты һәм Пушкин картасы буенча.</p> <p style="text-align: right;"><em>Видео: Татарстан Милли музее</em></p> https://tatar-inform.tatar/news/moxammatsin-tugan-tel-ukytucysy-ul-millatnen-kilacagena-nigez-salucy-5922322 https://tatar-inform.tatar/news/moxammatsin-tugan-tel-ukytucysy-ul-millatnen-kilacagena-nigez-salucy-5922322 Fri, 17 Apr 26 11:45:00 +0300 message <p>Бүген «Корстон» сәүдә-күңел ачу үзәгендә дөньякүләм «Туган тел» форумының пленар утырышы уза. Чарада төрле төбәкләрдән һәм чит илләрдән 800 укытучы катнаша. Татарстан Республикасы Дәүләт Советының Мактаулы Рәисе <strong>Фәрит Мөхәммәтшин </strong>чыгышында милләт балаларын тәрбияләүче укытучыларга рәхмәт сүзләре җиткерде.</p> <p>«175 милләт вәкиле яшәүче Татарстанда динебезне, телебезне, гореф-гадәтләребезне саклап, Сабантуйларын матур итеп үткәреп, менә шулай күпмилләтле республикада яшәүче халкыбызга без бик рәхмәтле»,- диде ул.</p> <p>Ул Татарстан Республикасы Рәисе <strong>Рөстәм Миңнеханов </strong>исеменнән дә сәламләү сүзләрен җиткерде.</p> <p>«Хәзерге шартларда яшь буыннарда ватанпәрвәрлек тәрбияләү аеруча зур әһәмияткә ия. Балаларыбызда туган җиргә мәхәббәт, тарихка һәм мәдәнияткә хөрмәт тәрбияләүдә сезнең өлешегез бәяләп бетергесез. Туган тел укытучысы – ул милләтнең киләчәгенә нигез салучы, мәгърифәтче, милләт агачының тамырларын ныгытучы мөһим көч. Бүген мәгариф системасы да зур үзгәрешләр кичерә. Без яңа технологияләр, ясалма фәһем юнәлешен кулланабыз, укытуның инновацион методикаларын булдырабыз. Әлеге чара укучылар заманча дөнья таләпләренә туры килә торган сыйфатлы белем алсын өчен тармакның алга таба үсешенә ярдәм итәр дип ышанабыз», - диелә хәбәрдә.</p> <p>Мөхммәтшин туган телне ничә яшьтә дә өйрәнү оят булмавын үз мисалында исбатлады.</p> <p>«Мин 45 яшькә хәтле татар телен белмәдем. Урыс авылында туып, урыслар арасында үсеп, Казанга депутат итеп сайлаганнан соң, депутатларыбыз, милләттәшләребез: «Бүгенге утырышны татар телендә алып барырга кушабыз», - дип тавышка куйдылар. Ә үземнең сүз байлыгым юк, бу миндә эчке канәгатьсезлек тудырды. Һәм татар телен өйрәнә башладым. <strong>Разил Вәлиев</strong>кә, <strong>Туфан Миңнуллин</strong>га, башкаларга бик зур рәхмәт. Китапларын биреп: «Көзге каршына басып, кычкырып укы», – дияләр иде. «Башы киткәнме соң?», - дип әйтүчеләр дә булды, ә мин горурлык белән: «Туган телемне өйрәнәм», - дия идем», - дип искә алды ул.</p> https://tatar-inform.tatar/news/tugan-tel-yenynda-katnasucylar-tugan-telda-belem-biru-buenca-tariba-urtaklasty-5922321 https://tatar-inform.tatar/news/tugan-tel-yenynda-katnasucylar-tugan-telda-belem-biru-buenca-tariba-urtaklasty-5922321 Fri, 17 Apr 26 11:33:00 +0300 message <p>Бөтендөнья «Туган тел» җыенында катнашучылар Казан шәһәре Мәскәү районының КФУ каршындагы Ш.Мәрҗани исемендәге 2 нче татар гимназиясендә булдылар. Бу хакта Бөтендөнья татар конгрессы матбугат хезмәте хәбәр итә. </p> <p>Биредә делегатлар гимназия эшчәнлеге белән таныштылар, фәннәрне туган телдә укыту тәҗрибәсе белән уртаклаштылар, физика, геометрия, татар әдәбияты фәннәре буенча татар телендәге дәрес фрагментларын карадылар.</p> <p>Чара кысаларында кунаклар Шиһабетдин Мәрҗанинең тормыш юлы һәм иҗатына багышланган музей белән дә танышты.</p> <p>Алга таба гимназиядә «Милли тәрбия бирүнең үзенчәлекләре» темасына фәнни-методик семинар булып узды. Семинарда делегатларга заманча күптелле шәхес тәрбияләү һәм укыту чарасы буларак туган телдә белем бирү, онлайн мәктәп, «Остаз» проекты тәкъдим ителде. Шулай ук ясалма фәһем нигезендә укучыларның язма эшләрен тикшерүче кушымта белән таныштыру булды, башлангыч сыйныф укучыларында креатив фикерләү устерү алымнары,әдәби подкаст, «Тел дәрьясы» гимназия проектлары – туган тел дәресләрендә уңышка ирешүдә навигатор, уку-укыту процессында игътибарлылык, хәтер һәм фикерләү сәләтен үстерүнең инновацион алымнары» тәкъдим ителде.</p> <p>Педагогик остаханәдә дәүләт йомгаклау аттестациясенә әзерләү тәҗрибәсе белән дә уртаклаштылар. Шулай ук этник кыйммәт буларак туган тел һәм аны өйрәтүгә бәйле проблемалар буенча фикер алышу булды.</p> https://tatar-inform.tatar/news/tatarstanda-saban-kulturalaryn-cacu-baslandy-5922320 https://tatar-inform.tatar/news/tatarstanda-saban-kulturalaryn-cacu-baslandy-5922320 Fri, 17 Apr 26 11:13:00 +0300 message <p>Татарстан игенчеләре язгы культураларны чәчүгә кереште. Алар 1,7 млн гектардан артык мәйданда чәчеләчәк, шулардан 818 мең га бөртекле культуралар һәм 684 мең га техник культуралар булачак. Бу хакта Татарстан Республикасы Авыл хуҗалыгы һәм азык-төлек министрлыгы матбугат хезмәте хәбәр итте.</p> <p>«Лениногорск районында борчак чәчүгә керештеләр, Кайбыч, Буа һәм Бөгелмә районнарында арпа чәчә башладылар», - дип хәбәр итәләр министрлыкта.</p> <p>Моннан тыш, уҗым культураларын һәм күпьеллык үләннәрне тукландыруны дәвам итәләр. Уҗымнарны тукландыру 142 мең га (планның 29 проценты) мәйданда башкарылган, күпьеллык үләннәрне - 45 мең га (планның 14 проценты).</p> <p> </p>